Những bất cập về quy định công bố hợp quy sản phẩm hàng hóa

Một số tồn tại bất cập trong triển khai thực hiện Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hoá và Luật Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm cần tháo gỡ

Khó khăn, phiền hà từ quy định công bố hợp quy

Nội dung của kiến nghị xoay quanh quy định công bố hợp quy sản phẩm hàng hóa – một quy định đã tồn tại lâu dài nhưng đang gây nhiều phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.

Theo phóng viên tìm hiểu, các lãnh đạo của 9 hiệp hội đã lên tiếng về một số bất cập trong Luật Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa – hai bộ luật đã có mặt gần 20 năm và hiện nay, nhiều quy định trong đó không còn phù hợp với thực tế. Một trong những vấn đề nổi bật là quy định về công bố hợp quy sản phẩm hàng hóa, khiến các doanh nghiệp trong các ngành nông nghiệp phải chịu gánh nặng hành chính, tài chính và thời gian chờ đợi, trong khi chính sách của Đảng và Nhà nước lại đang hướng tới mục tiêu đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm chi phí sản xuất.

Quy định này không chỉ phát sinh thêm thủ tục hành chính mà còn làm tăng chi phí sản xuất và chi phí kiểm tra. Các doanh nghiệp phải thực hiện việc lấy mẫu công bố hợp quy cho tất cả các lô hàng hóa trước khi thông quan, dẫn đến thời gian thông quan kéo dài, chi phí kiểm tra tăng lên đáng kể. Theo các lãnh đạo của các hiệp hội, việc này không chỉ gây phiền hà cho doanh nghiệp mà còn không có ý nghĩa trong hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm.

Cũng theo các hiệp hội, cần thiết phải ghép hai luật này thành một, trong đó chỉ cần có một số chương, điều quy định về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Bởi lẽ, khái niệm về chất lượng sản phẩm hiện nay đã bao hàm cả yếu tố an toàn sản phẩm của hàng hóa, do đó không cần phải tách biệt hai vấn đề này ra làm hai luật riêng biệt.

Lạm dụng quy định và lãng phí trong quản lý

Một trong những vấn đề khác mà các hiệp hội nhấn mạnh là tình trạng lạm dụng việc đưa quá nhiều hàng hóa thông thường vào danh mục hàng hóa nhóm 2 để quản lý. Điều này gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, làm tăng chi phí và gây lãng phí không đáng có.

TS. Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam nêu ý kiến trong một buổi Hội thảo

Ông Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, đã chỉ ra những bất cập trong quy định công bố hợp quy đối với sản phẩm thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y. Cụ thể, ông cho biết việc bắt buộc các sản phẩm này phải công bố hợp quy là quy định hình thức, gây tốn kém nhiều chi phí và thời gian mà không thực sự có tác dụng trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Chưa kể, chi phí kiểm tra và thử nghiệm cho một sản phẩm thức ăn chăn nuôi hoặc thuốc thú y có thể lên đến hàng triệu đồng mỗi sản phẩm. Điều này gây gánh nặng cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở vừa và nhỏ, khiến họ phải chi hàng tỉ đồng mỗi năm chỉ để duy trì việc công bố hợp quy. Mặc dù các sản phẩm này đã được xuất khẩu sang nhiều quốc gia, nhưng không có quốc gia nào yêu cầu việc công bố hợp quy như ở Việt Nam.

Trong bối cảnh hiện tại, các hội, hiệp hội kiến nghị rằng cần phải sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Tiêu chuẩn, Quy chuẩn kỹ thuật và Luật Chất lượng sản phẩm theo hướng giảm thiểu các thủ tục hành chính, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và tăng cường kiểm soát hiệu quả thay vì kiểm soát hành vi.

Điều này sẽ không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp mà còn giúp nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Thực tế cho thấy, nếu không có sự thay đổi, các quy định này sẽ chỉ càng làm chậm lại quá trình phát triển của các ngành sản xuất trong nước và hạn chế khả năng hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Từ thực tế cho thấy, việc cải cách các quy định về chất lượng sản phẩm, hàng hóa là điều cần thiết và cấp bách để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy nền kinh tế trong nước vươn lên đồng thời đáp ứng được yêu cầu thực tế và hội nhập quốc tế.

2 kiến nghị của các hiệp hội

Chữ ký của các hội, hiệp hội trong Công văn kính gửi lên Tổng Bí thư.

Hiện nay, Quốc hội đang cho phép sửa đổi 2 Luật này, là cơ hội rất tốt để tháo gỡ những nút thắt, bất cập nêu trên, tạo động lực mới cho hoạt động sản xuất kinh doanh phát triển, đạt tăng trưởng 2 con số và nâng tầm thương hiệu sản phẩm hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

“Tuy nhiên, nội dung và cách thức tiếp cận về phương pháp quản lý và kiểm soát chất lượng, an toàn sản phẩm hàng hóa trong các Dự thảo gần nhất của Luật Tiêu chuẩn quy chuẩn, dự kiến trình Quốc hội thông qua trong kỳ họp tháng 5/2025 và Luật Chất lượng sản phẩm thông qua trong kỳ họp tháng 10/2025 là không có sự đổi mới đáng kể so với các quy định cách đây gần 20 năm của Luật hiện hành”, Công văn nhấn mạnh.

Cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các chuyên gia, nhà khoa học xin được chia sẻ và kiến nghị lên Tổng Bí thư nội dung hoàn thiện thể chế trong điều chỉnh 2 Luật quan trọng này một số ý kiến như sau:

Một là, đề nghị ghép Luật Tiêu chuẩn quy chuẩn với Luật Chất lượng sản phẩm thành một luật, trong đó dành một số chương, điều quy định về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Bởi vì, khái niệm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa hiện nay là đã bao hàm cả yếu tố an toàn sản phẩm của hàng hóa.

Hiện nay nội dung của 2 Luật này đang có nhiều điểm trùng lặp, chồng chéo. Tiêu chuẩn chất lượng và quy chuẩn kỹ thuật chỉ là một công cụ để quản lý, kiểm soát chất lượng và an toàn sản phẩm, hàng hóa. Việc ghép hai luật này làm một sẽ tiện lợi cho cơ quan quản lý, người dân, doanh nghiệp truy cập và thực hiện.

Hai là, đề nghị bỏ quy định công bố hợp quy sản phẩm hàng hóa. Bởi vì, đây là quy định rất hình thức, không có ý nghĩa trong hoạt động quản lý và không có nước nào trên thế giới áp dụng. Là căn nguyên gây rất nhiều khó khăn, tiêu cực cho người dân, doanh nghiệp, gây phát sinh thêm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, chi phí sản xuất, thời gian chờ đợi để hàng hóa đi vào sản xuất, lưu thông. Quy định công bố hợp quy đã làm tăng chi phí kiểm tra, thời gian thông quan, logictis với hàng hóa nhập khẩu, do buộc phải lấy mẫu công bố hợp quy 100 % các lô hàng hóa trước thông quan (tiền kiểm).