Từ lập ngân sách, đầu tư đến kế hoạch nghỉ hưu, ngày càng nhiều người Mỹ bắt đầu hỏi AI trước khi ra quyết định tài chính. Xu hướng này cho thấy công nghệ đang từng bước chen chân vào một lĩnh vực vốn đòi hỏi niềm tin rất cao: quản lý tiền bạc cá nhân.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa mức độ sử dụng và niềm tin vẫn còn rất lớn. Khảo sát mới do Gallup phối hợp với công ty dịch vụ tài chính Edward Jones thực hiện cho thấy, trong nhóm người Mỹ từng tìm kiếm lời khuyên tài chính trong năm qua, khoảng 20% đã sử dụng AI. Nhưng xét trên toàn bộ người trưởng thành tại Mỹ, chỉ khoảng 30% cho biết họ có “rất nhiều” hoặc “một phần” niềm tin vào khả năng hỗ trợ quản lý tiền bạc của AI; tỷ lệ tin tưởng “rất nhiều” chỉ đạt 3%.
 |
| Nhiều người trẻ ở Mỹ tìm đến AI như một trong những công cụ tư vấn quản lý tài chính cá nhân |
Điểm đáng chú ý là người Mỹ không hoàn toàn thiếu niềm tin vào lời khuyên tài chính chuyên nghiệp. Cuộc thăm dò được tiến hành vào mùa xuân với nhóm người trưởng thành từ 21 tuổi trở lên cho thấy khoảng 80% người trưởng thành tại Mỹ ít nhất có “một phần” niềm tin vào các cố vấn tài chính. Dù vậy, trong số những người đã tìm kiếm lời khuyên tài chính, chỉ khoảng một phần ba tìm đến cố vấn chuyên nghiệp, trong khi 73% lựa chọn tự nghiên cứu trên internet.
Nói cách khác, người dùng có thể tin chuyên gia hơn, nhưng lại hành động theo hướng thuận tiện và ít tốn kém hơn. Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, các chuyên gia tài chính cho rằng công nghệ này nên được xem là điểm khởi đầu của quá trình tìm hiểu, chứ chưa thể thay thế vai trò tư vấn cá nhân hóa. Theo Taha Choukhmane, phó giáo sư tại Trường Quản lý Sloan thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), cách tiếp cận phù hợp hơn là dùng AI để nắm khái niệm ban đầu, sau đó đối chiếu với các nguồn đáng tin cậy khác.
Ở cấp độ cơ bản, AI có thể giúp người dùng “giải mã” những thuật ngữ tài chính vốn dễ gây nản lòng. Các câu hỏi như thị trường chứng khoán là gì, quỹ tương hỗ khác quỹ chỉ số ra sao, hay vì sao cần đa dạng hóa danh mục có thể được AI diễn giải theo cách dễ tiếp cận hơn. Điều này giúp người dùng bước vào các cuộc trao đổi với chuyên gia hoặc tự nghiên cứu thông tin với nền tảng hiểu biết tốt hơn.
Khảo sát cũng cho thấy phần lớn người Mỹ đã tìm kiếm lời khuyên tài chính từ ít nhất một nguồn trong năm qua. Bên cạnh internet, cố vấn tài chính hoặc AI, 35% cho biết họ tham khảo ý kiến cha mẹ, anh chị em hoặc người thân; 26% tiếp nhận thông tin từ tin tức, truyền thông hoặc mạng xã hội. Khoảng 20% tìm đến bạn bè, tác giả, diễn giả hoặc người có ảnh hưởng, trong khi tỷ lệ dựa vào người sử dụng lao động, nhà cung cấp kế hoạch hưu trí, cố vấn tự động, giáo viên hoặc giáo sư ở mức thấp hơn.
Xét theo độ tuổi, nhóm trẻ có xu hướng sử dụng AI để tham khảo lời khuyên tài chính nhiều hơn, trong khi nhóm lớn tuổi lại có xu hướng tìm đến các cố vấn tài chính chuyên nghiệp.
Chi phí được xem là một trong những rào cản khiến người trẻ ít thuê cố vấn tài chính. Trong khi việc tự tìm kiếm thông tin trực tuyến, hỏi ý kiến gia đình, bạn bè hoặc sử dụng AI gần như không tốn nhiều chi phí, việc làm việc với chuyên gia thường đòi hỏi khoản đầu tư lớn hơn. Khoảng một phần tư người trưởng thành thuộc thế hệ Z và Millennials từng tìm kiếm lời khuyên tài chính trong năm qua đã sử dụng AI, so với 16% ở thế hệ X và 7% ở nhóm Baby Boomers. Ngược lại, chỉ 14% người thuộc thế hệ Z và 21% Millennials tìm đến cố vấn tài chính chuyên nghiệp, trong khi tỷ lệ này tăng lên 34% ở thế hệ X và 55% ở nhóm Baby Boomers.
Do AI phản hồi dựa trên câu hỏi cụ thể của người dùng, nội dung tư vấn có thể thay đổi tùy theo cách đặt vấn đề. Dù vậy, việc đặt những câu hỏi khái quát về tài chính cá nhân vẫn có thể hỗ trợ người dùng hiểu rõ hơn các thuật ngữ phức tạp. Ông Choukhmane cũng khuyến nghị người dùng nên yêu cầu AI cung cấp nguồn tham khảo đáng tin cậy để kiểm chứng thông tin.
Dù AI có thể là công cụ phục vụ nghiên cứu ban đầu, một số chuyên gia tài chính vẫn đặt câu hỏi về trách nhiệm pháp lý của công nghệ này. Các chuyên gia hoạch định tài chính được chứng nhận có nghĩa vụ pháp lý trong việc đưa ra lời khuyên phù hợp nhất cho khách hàng, trong khi các công cụ AI không chịu trách nhiệm tương tự. Vì vậy, mọi quyết định tài chính dựa trên khuyến nghị từ AI cuối cùng vẫn thuộc về chính người sử dụng.
Bobbi Rebell, chuyên gia hoạch định tài chính được chứng nhận và nhà sáng lập Financial Wellness Strategies, cho rằng trách nhiệm ủy thác là yếu tố rất thực tế và không thể được AI thay thế. Theo bà, AI không thực sự hiểu toàn bộ hoàn cảnh sống của một cá nhân và cũng không đặt ra đầy đủ các câu hỏi cần thiết trước khi đưa ra khuyến nghị tài chính.
