Nghị định 377 mở rộng dư địa cho nhà đầu tư PPP

Nghị định 377/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 1/10 và có hiệu lực ngay từ ngày này, sửa đổi một số nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư theo phương thức PPP. Những thay đổi mới đang đưa hoạt động lựa chọn nhà đầu tư theo hướng số hóa hơn, công khai hơn, đồng thời mở thêm cách thức tổ chức và huy động nguồn lực cho một số dự án đặc thù.

Từ ngày 1/9/2027 sẽ thực hiện lựa chọn nhà đầu tư qua mạng đối với dự án PPP áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia - Ảnh: https://baochinhphu.vn

Từ năm 2027, lựa chọn nhà đầu tư PPP sẽ được đưa lên mạng

Một thay đổi có tác động trực tiếp đến doanh nghiệp là lộ trình lựa chọn nhà đầu tư qua mạng.

Theo quy định mới, từ 1/1/2027, nhà đầu tư sẽ thực hiện thủ tục nộp văn bản đề xuất dự án PPP trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Đến 1/9/2027, việc lựa chọn nhà đầu tư qua mạng sẽ được thực hiện đối với dự án PPP áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi. Các bước gồm mời thầu, phát hành hồ sơ mời thầu, làm rõ hồ sơ, nộp và sửa đổi hồ sơ dự thầu, mở thầu, đánh giá hồ sơ và công khai kết quả đều được thực hiện trên hệ thống.

Riêng dự án áp dụng hình thức đàm phán cạnh tranh, chỉ định nhà đầu tư hoặc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt sẽ không thực hiện lựa chọn qua mạng, nhưng thông tin về quá trình lựa chọn vẫn phải được công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Đối với doanh nghiệp, đây là thay đổi đáng chú ý bởi cuộc cạnh tranh sẽ ngày càng phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu và hồ sơ năng lực được chuẩn hóa trên môi trường điện tử.

Năng lực nhà đầu tư sẽ được nhìn từ dữ liệu

Nghị định 377 đưa ra một điểm mới có thể tác động lâu dài đến cách doanh nghiệp tham gia thị trường PPP: cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà đầu tư trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Cơ sở dữ liệu này bao gồm tình trạng pháp lý, năng lực tài chính, lịch sử bị ngừng hoặc chấm dứt hoạt động đầu tư, thông tin xử lý vi phạm và kết quả thực hiện hợp đồng, trong đó có tiến độ, vi phạm, chấm dứt hợp đồng và lý do.

Nhà đầu tư có trách nhiệm đăng ký, thường xuyên cập nhật và chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin về tình trạng pháp lý và năng lực tài chính.

Đáng chú ý, dữ liệu được công khai để nhà đầu tư khai thác khi chuẩn bị hồ sơ dự thầu, đồng thời là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền tổ chức lựa chọn và giám sát hoạt động lựa chọn nhà đầu tư.

Điều này khiến hồ sơ năng lực không còn đơn thuần là một bộ tài liệu phục vụ một cuộc đấu thầu. Lịch sử thực hiện dự án, khả năng tài chính và việc tuân thủ hợp đồng sẽ ngày càng trở thành tài sản cạnh tranh của doanh nghiệp.

PPP khoa học - công nghệ có thêm cách kết hợp hợp đồng

Một thay đổi khác đáng chú ý nằm ở các dự án PPP trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Nghị định 377 bổ sung hợp đồng hỗn hợp, cho phép kết hợp một hoặc một số loại hợp đồng PPP khác nhau hoặc mô hình hợp tác theo pháp luật về khoa học, công nghệ, dữ liệu và các lĩnh vực liên quan.

Các bên có thể thỏa thuận về việc kết hợp loại hợp đồng, mô hình hợp tác, phương thức quản lý và phương án thu hồi vốn, phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng thương mại hóa công nghệ.

Đây là điểm có ý nghĩa với các doanh nghiệp công nghệ, bởi đặc thù của dự án dữ liệu, hạ tầng số hay công nghệ mới thường khó áp vào một mô hình hợp đồng duy nhất.

Nghị định cũng quy định dự án PPP có hoạt động thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đặt hàng hoặc tài trợ từ ngân sách Nhà nước. Phần kinh phí này không tính vào tỷ lệ vốn nhà nước tham gia dự án PPP, đồng thời nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án phải quản lý và hạch toán độc lập.

BT không yêu cầu thanh toán phải bảo đảm thực hiện hợp đồng

Với các dự án áp dụng loại hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán, Nghị định 377 bổ sung quy định nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án phải thực hiện biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng trước khi hợp đồng có hiệu lực.

Giá trị bảo đảm được xác định bằng 1% tổng mức đầu tư của dự án.

Quy định này tạo thêm một yêu cầu tài chính cụ thể mà doanh nghiệp cần tính toán ngay từ giai đoạn chuẩn bị tham gia dự án.

Bên cạnh đó, Nghị định cho phép tính chi phí thuê tư vấn nước ngoài, liên danh tư vấn trong nước và nước ngoài hoặc trường hợp chưa có định mức đối với một số công việc thẩm tra hồ sơ dự án PPP theo quy định về các dự án quan trọng quốc gia.

Cánh cửa rộng hơn, cuộc chơi cũng minh bạch hơn

Nhìn tổng thể, Nghị định 377 không chỉ sửa kỹ thuật một số quy định. Văn bản này đang định hình lại cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường PPP theo hướng số hóa quy trình, công khai dữ liệu và coi trọng lịch sử thực hiện dự án.

Với doanh nghiệp có năng lực tài chính tốt, hồ sơ minh bạch và kinh nghiệm thực hiện dự án, việc dữ liệu được chuẩn hóa và công khai có thể trở thành lợi thế.

Ngược lại, doanh nghiệp cần sớm rà soát tình trạng pháp lý, báo cáo tài chính, lịch sử hợp đồng, việc tuân thủ nghĩa vụ và dữ liệu năng lực trước khi bước vào các cuộc lựa chọn nhà đầu tư trên môi trường số.

PPP đang có thêm cách thức tiếp cận mới, nhưng cánh cửa rộng hơn cũng đồng nghĩa tiêu chuẩn để bước qua cánh cửa ấy sẽ rõ ràng hơn.