Thứ hai 15/06/2026 07:55
Hotline: 024.355.63.010
Nghiên cứu - Dữ liệu

Nghệ nhân Đặng Thị Mát: Đạo thờ Mẫu là giá trị nhân văn cao cả của văn hóa tâm linh người Việt

12/10/2020 00:00
Nghệ nhân Đặng Thị Mát: Đạo thờ Mẫu là giá trị nhân văn cao cả của văn hóa tâm linh người Việt

DNHN:Bà là người phụ nữ có tấm lòng từ tâm, nhân ái, luôn giữ gìn giá trị văn hóa Đạo thờ Mẫu cổ truyền của dân tộc. Mỗi khi nhắc tới bà mọi người đều có cách gọi quen thuộc và trìu mến như “Đồng thầy Đặng Thị Mát” hay “ Thầy Mát”. Không chỉ tham gia tôn tạo nhiều di tích như: Chùa Hang - Đền Quan Tam phủ tại thôn Vị Thủy, xã Thanh Mỹ; đền Tản Viên Sơn Thánh tại Vườn Quốc gia Ba Vì, huyện Ba Vì, Sơn Tây (Hà Nội)… mà bà còn tích cực thiện nguyện bằng cả trái tim góp công phục dựng và xây mới ở nhiều nơi.

nghe-nhan-dang-thi-mat-1

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trao kỷ niệm chương "Doanh nhân Việt Nam" năm 2014 cho Nghệ nhân Đặng Thị Mát.

Nhân duyên rẽ lối Con đường từ Hà Nội lên hướng Ba Vì ngày giáp Tết cứ đông nghẹt. Cây cảnh và hoa đủ loại như khoe sắc vào Xuân. Những cây bưởi diễn được chăm sóc tỉa tót quả trĩ nặng và vàng óng, tỏa mùi thơm ngát được bà con đem bán bày la liệt từng nhóm ven quốc lộ mời chào. Đặc biệt những pano quảng cáo, vẽ và viết chữ đủ màu thi nhau dựng lên như biểu thị của thời kinh doanh thật thịnh vượng. Tôi dừng chân ngay chợ cóc trên cây số 9 Sơn Tây đi Ba Vì để mua đồ lễ. Chợ đã sang chiều mà vẫn còn đông nghịt người bán, người mua. Anh tài xế nhìn lá cờ hội treo trên cây cổ thụ và biển chỉ dẫn ven đường nói, Đền Quan Tam đây rồi. Vậy là đã tới nơi tôi muốn gặp Đồng thầy Đặng thị Mát. Câu chuyện với bà thật vui khi bà tiếp chúng tôi tại phòng đón khách được bà sắp đặt biết bao kỉ vật lưu niệm của những năm tháng tham gia các hoạt động vì cộng đồng, được các cấp bộ ngành Trung ương vinh danh như khẳng định việc làm của bà thật nhiệt tâm với tấm lòng cao cả. Đồng đền Đặng Thị Mát sinh năm 1946 trong một gia đình gia giáo thuộc vùng biển Hải Hậu, Nam Định. Khi mới lên 4 tuổi, hoàn cảnh gia đình khó khăn, kháng chiến vùng đồng bằng Bắc bộ diễn ra ác liệt, cha mẹ bà sơ tán đã gửi bà cho một người cô ở Sơn Tây, tức là cụ Đặng Thị Quý chăm sóc, nuôi dưỡng. Cụ Quý là người có tâm theo Thánh ở đền Quan Tam Phủ - Sơn Tây. Sự chăm sóc, dạy dỗ hết mực của cụ Quý đã thổi vào tâm hồn bà Mát lòng tin vào Phật pháp. Từ đó, bà Mát một lòng theo cô, sớm chiều tu tập, trông nom di tích Chùa Hang - đền Quan Tam phủ, từ nhân duyên ấy cuộc đời bà gắn liền với con đường tu Đạo, sáng trí bền tâm. Được biết, thời trẻ bà có duyên với nghề dạy học, (bà nguyên là giáo viên trường cấp 1,2 Thanh Mỹ, Hà Tây). Trong hoàn cảnh đất nước chiến tranh, ngoài công tác dạy học, bà còn tích cực tham gia các hoạt động phong trào. Với sự năng nổ đó, tám năm liền bà nhận danh hiệu Phụ nữ Ba Đảm Đang, Thanh niên Ba Sẵn Sàng, trong đó khi còn là Hiệu trưởng trường Tiểu học xã Thanh Mỹ, bà vinh dự được trao tặng danh hiệu Huân chương Lao động Hạng Ba. Bà trở thành người giáo viên ưu tú, nhận nhiều danh hiệu giáo viên xuất sắc, rồi nhà quản lý giáo dục tài năng. Không những thế, bà còn nổi trội bởi tác phong nhanh nhẹn và tư duy của người làm kinh tế kinh doanh.

nghe-nhan-dang-thi-mat-2

Nghệ nhân Đặng Thị Mát dự lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa Đức Thánh Tản Viên Sơn

Khi người cô của bà tức “cụ Quý” bấy giờ vẫn là Thủ đền Quan Tam phủ qua đời, gánh nặng đặt trên vai bà càng nhiều hơn. Bà một tay gồng gánh chuyện kinh tế gia đình, một vai nặng gánh lo toan chuyện tâm linh với vai trò “đồng đền”, người có trách nhiệm gìn giữ, chăm lo, quản lý ngôi đền. Câu chuyện xây đền trên núi và trái tim hướng thiện Ngày nay, câu chuyện xây đền trên núi của nghệ nhân Đặng Thị Mát vẫn được người dân nhắc đến và coi đó là một kỳ tích. Theo lời kể của bà Mát, ngày ấy khi bà đang trăn trở cho công việc tôn tạo ngôi đền Quan Tam, qua giấc mộng Phật Thánh linh thiêng chỉ đường dẫn lối đưa bà lên non cao Ba Vì dựng xây đền Thượng. Bà Mát nhớ lại: "Đêm ấy, khi đang say giấc ngủ thì tôi nằm mơ thấy một tảng đá lớn bay lơ lửng trên đầu như muốn đón tôi đi, hễ tôi đi đến đâu hòn đá bay đến đấy và rồi khi tảng đá dừng lại, lại có một tảng đá lớn hơn, cao hơn bay theo. Sau đó, khi tôi nghiệm lại, hóa ra giấc mơ ấy đã chỉ đường cho tôi đến với ngôi đền thiêng trên đỉnh Ba Vì. Điều đặc biệt là, sau giấc mơ kỳ lạ ấy, đoàn cán bộ của Vườn Quốc Gia Ba Vì đã đến gặp tôi, nhắc đến chuyện mời tôi công đức xây dựng đền Thượng. Tựa như được Phật Thánh báo trước, tôi đã trăn trở rất nhiều. Thế rồi tôi vẫn nhất tâm, cầu xin Phật Thánh, làm lễ tại Đền cho trọn lòng để rồi nhất tâm hướng về đỉnh non cao". Đền Thượng chính thức được xây dựng từ năm 1993, Bà Mát bảo, thời gian đầu tiên xây đền, nắng gió mưa rừng, không đường không lối, núi cao lại càng cao hiểm trở vô cùng. Bà đã cùng 15 người thợ gùi từng viên đá, phát từng hàng cây để leo lên đỉnh núi. Vật liệu xây dựng chỉ chuyển được bặng xe lên cốt 1.100, còn hơn 800m nữa leo núi phải vận chuyển bằng sức người. Bản thân bà Mát đã phải đeo ba lô, tải xi măng leo bộ lên đền để phục vụ cho xây dựng. Vượt qua trăm ngàn gian khó, bà chưa một lần trở bước. Dù cho nhiều người cùng bà từ những ngày đầu, cuối cùng đã không thể chống chịu đến phút cuối cùng thì bà vẫn lặng lẽ, nhặt từng viên đá, tựa như ghép từng nhân duyên… vào xây dựng ngôi đền vì bà luôn tâm niệm đã là sứ mệnh mà Phật Thánh giao phó thì dù khó khăn, khổ ải đến mấy vẫn phải hoàn tất việc xây đền Thượng. Được sự quan tâm của chính quyền và sự ủng hộ, tiếp sức của nhân dân, sau ba năm ăn sương nằm gió, trải nắng trải mưa, cuối năm 1996 bà đã xây dựng xong ngôi đền khang trang như hiện nay. Đền Thượng Ba Vì nằm trên độ cao 1227 m so với mực nước biển. Đây là nơi thờ Đức Thánh Tản Viên - Một trong 4 vị "Tứ Bất tử" của Việt Nam. Hàng năm rất nhiều người lên đây vừa thắp hương Đức thánh Tản, đồng thời thăm thú cảnh quan thiên nhiên... Đền Thượng - Nơi giữ bao ẩn tích gắn với truyền thuyết Sơn Tinh - Thuỷ Tinh... Năm 2008, đền Thượng được Bộ Văn Hóa công nhận di tích lịch sử cấp Quốc Gia. Năm 2010, đền được Liên hiệp các hội uNESCO Việt Nam bảo trợ cho đúc tượng Mẫu Cửu Trùng Thiên. Năm 2011, đền được Bộ Văn Hóa tiếp tục trùng tu lại lần thứ 2. Năm 2015, đền đúc tượng Đức Thánh Tản và yên vị toàn bộ tượng thờ như ngày nay. Ngoài ra, bà còn liên tục chăm lo, công đức những ngôi đền, đình ở địa phương như: các đền Chúa ở địa phương; Đình làng và đền Mẫu Vị Thủy; Nhà văn hóa thôn Vị Thủy; Đền thờ Bác Hồ tại thôn 9, Ba Trại, Ba Vì; Đền, đình thôn 8, Ba Trại, Ba Vì và chủ trì công đức xây dựng Động Đá Bạc, Lương Sơn, Hòa Bình. Đồng thời, trong quá trình hành trì nhân duyên Phật Thánh, bà đã hướng đạo và giúp đỡ nhiều đệ tử hướng tâm về Phật Thánh, đem nét đẹp văn hóa Đạo Mẫu, nghệ thuật Hầu bóng, hát Văn truyền bá trong, ngoài nước.

nghe-nhan-dang-thi-mat-3

Nghệ nhân Đặng Thị Mát

Không những làm việc Thánh, bà Mát còn dốc hết sức mình vào công tác từ thiện cho người dân nghèo và các công tác xã hội khác. Bà đã đứng ra ủng hộ hội người mù, các lớp học tình thương, trao quà tết cho các hộ nghèo… tham gia các chương trình từ thiện lớn, Quỹ Trái Tim Vàng. Vì thế, bà vinh dự trở thành Giám đốc Trung tâm unesco Bảo tồn di tích Lịch sử Văn hóa Ba Vì, Sơn Tây, Hà Nội kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng Bảo trợ Trung tâm unesco Nghiên cứu và ứng dụng Phật Học Việt Nam. Bà đã nỗ lực xúc tiến làm các thủ tục để Hầu bóng, Chầu văn Việt Nam được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại. Gần đây nhất có thể kể đến như: Trao học bổng cho con cán bộ chiến sĩ đang làm nhiệm vụ tại quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa; Tặng thưởng Học sinh đạt giải quốc gia năm học 2014 - 2015; Học sinh, giáo viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại Hà Nam (8/2015); Tham gia tài trợ kinh phí góp phần tổ chức thành công chương trình nghệ thuật "Tết Độc Lập" nhân dịp kỷ niệm 70 năm Cách Mạng tháng 8 và Quốc khánh 2/9… Vì những cống hiến và thành tích đã đạt được, nghệ nhân Đặng Thị Mát vinh dự nhận nhiều giải thưởng như: “Phụ nữ Việt Nam tỏa sáng 2012” cùng kỷ niệm chương “Trái tim nhân ái Việt Nam” tôn vinh những người phụ nữ Tâm - Tài - Trí - Dũng; Bà còn vinh dự được Vinh danh Top 20 cá nhân xuất sắc Châu Á - Thái Bình Dương tại Myanmar; Biểu tượng Bản lĩnh Doanh nhân Thời Hội nhập; Doanh nhân văn hoá - Nữ tướng thời bình… và nhiều danh hiệu cao quý khác. Với quan điểm của riêng tôi, bà là người có sức mạnh tinh thần vô cùng to lớn, sức mạnh ấy tự như vầng thái dương xua tan sương giá, mang đến sự ấm áp, bình an cho con người. [box]Với những cống hiến không mệt mỏi cho cộng đồng, Nghệ nhân Đặng Thị Mát đã được tặng thưởng: - Huy hiệu văn hóa, huy hiệu Bác Hồ, huy hiệu Bản đồ Việt Nam - Cup vàng và bằng khen của Liên hiệp UNESCO Việt Nam nhân kỉ niệm 10 năm - Chìa khóa vàng cho sự thành công của DNNVV Việt Nam tặng năm 2014 - Kỉ niệm chương Top 10 Nhà quản lí xuất sắc ASEAN tại Singapore năm 2014 - Top 10 Công ty phát triển bền vững năm 2013 Kỉ niệm chương 40 năm thành lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan và nhận Quốc huy nhân kỉ niệm 70 năm Ngày thành lập Quốc hội…Cùng nhiều hình thức khen thưởng khác.[/box]
Bài liên quan
Tin bài khác
Thời tiết hôm nay 15/6: Đồng bằng Bắc Bộ có nắng nóng

Thời tiết hôm nay 15/6: Đồng bằng Bắc Bộ có nắng nóng

Thời tiết hôm nay 15/6, Hà Nội từ ngày mai chấm dứt nắng nóng; vùng núi, trung du Bắc Bộ mưa lớn về đêm; Trung Bộ nắng nóng diện rộng; Nam Bộ trưa nay có nơi nắng nóng, chiều tối có mưa dông.
Người Việt Nam ở nước ngoài vẫn có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để hưởng lương hưu

Người Việt Nam ở nước ngoài vẫn có thể tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để hưởng lương hưu

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, công dân Việt Nam đang sinh sống, học tập hoặc làm việc ở nước ngoài vẫn được tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện nếu không thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Chính sách này tạo điều kiện để người lao động tích lũy thời gian tham gia, bảo đảm quyền hưởng lương hưu và các chế độ an sinh lâu dài khi về nước.
Doanh nghiệp đồng hành cùng Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh và phát triển vùng phát thải thấp

Doanh nghiệp đồng hành cùng Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh và phát triển vùng phát thải thấp

Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển giao thông xanh thông qua việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm thành phố. Điểm đáng chú ý là quá trình chuyển đổi không chỉ dựa vào các giải pháp quản lý nhà nước mà còn có sự tham gia ngày càng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp, các đơn vị công nghệ và vận tải.
Hơn 200 gian hàng làm nóng Hội chợ OCOP Điện Biên 2026

Hơn 200 gian hàng làm nóng Hội chợ OCOP Điện Biên 2026

Với hơn 200 gian hàng và trên 150 đơn vị tham gia, Hội chợ Xúc tiến thương mại và sản phẩm OCOP Điện Biên 2026 đang trở thành điểm nhấn kích cầu tiêu dùng, kết nối cung cầu và quảng bá đặc sản vùng miền.
Thời tiết hôm nay 14/6: Bắc Bộ ngày oi nóng, chiều tối mưa dông

Thời tiết hôm nay 14/6: Bắc Bộ ngày oi nóng, chiều tối mưa dông

Thời tiết hôm nay 14/6, Bắc Bộ từ chiều tối nay đến đêm mai có dông, Trung Bộ duy trì nắng nóng, Quảng Trị - Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk còn có khả năng kéo dài trong nhiều ngày tới.
Đề thi Tiếng Anh năm 2026 được đánh giá có tính ứng dụng thực tiễn cao

Đề thi Tiếng Anh năm 2026 được đánh giá có tính ứng dụng thực tiễn cao

TS. Yulia Tregubova cho rằng, đề thi THPT Quốc gia môn tiếng Anh đang đánh giá đúng những kỹ năng cần thiết cho môi trường đại học quốc tế như suy luận, nhận diện quan điểm, tính mạch lạc và tóm tắt. Đề thi nhấn mạnh hơn vào các kỹ năng học thuật thông qua việc sử dụng nhiều văn bản mang tính học thuật và các dạng bài gần với yêu cầu học tập ở bậc đại học.
Lệch pha cung cầu lao động: “Điểm nghẽn” cản đà tăng trưởng kinh tế hiện nay

Lệch pha cung cầu lao động: “Điểm nghẽn” cản đà tăng trưởng kinh tế hiện nay

Nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh nhưng thị trường lao động vẫn “lệch pha”, khiến doanh nghiệp khó mở rộng sản xuất. Bài toán kết nối cung – cầu đang trở thành yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Thời tiết hôm nay 13/6: Bắc Bộ ngày nắng nóng

Thời tiết hôm nay 13/6: Bắc Bộ ngày nắng nóng

Thời tiết hôm nay 13/6, vùng núi Bắc Bộ từ đêm mai mưa lớn; Trung Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều nay mưa dông, sáng trời nắng.
Những cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Hà Nội ngừng cung cấp điện, nước từ 1/7

Những cơ sở sản xuất, kinh doanh tại Hà Nội ngừng cung cấp điện, nước từ 1/7

Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội chính thức áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cấp điện, nước đối với một số công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm trong các lĩnh vực xây dựng, đất đai, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường. Đây là một trong những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo đảm việc thực thi nghiêm các quyết định xử lý vi phạm.
Hà Nội đề xuất mở rộng khai thác đất bãi sông, phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch

Hà Nội đề xuất mở rộng khai thác đất bãi sông, phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch

UBND TP Hà Nội đang trình HĐND thành phố dự thảo nghị quyết về quản lý, sử dụng quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi. Đáng chú ý, dự thảo cho phép xây dựng một số công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp và mở cơ chế phát triển các mô hình nông nghiệp sinh thái kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm trên đất bãi sông.
Đếm ngược 3 với thuê bao chưa xác thực, đừng để "mất quyền công dân số" vì chậm trễ

Đếm ngược 3 với thuê bao chưa xác thực, đừng để "mất quyền công dân số" vì chậm trễ

Thị trường viễn thông đang bước vào chiến dịch làm sạch quy mô lớn chưa từng có. Khi thời hạn chót đã cận kề, việc chủ động kiểm tra và chuẩn hóa thông tin thuê bao không còn là quyền lựa chọn, mà là nhiệm vụ bắt buộc để bảo vệ quyền lợi sát sườn của mỗi cá nhân trước khi làn sóng khóa số vĩnh viễn bắt đầu quét qua.
Lai Châu: 99,52% thí sinh dự thi môn tự chọn, 1 trường hợp vi phạm

Lai Châu: 99,52% thí sinh dự thi môn tự chọn, 1 trường hợp vi phạm

Buổi thi thứ hai của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại Lai Châu diễn ra ổn định, tỷ lệ dự thi đạt trên 99,5%, chỉ ghi nhận 1 trường hợp vi phạm quy chế.
Đắk Lắk: Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh hỗ trợ nâng cao năng lực y tế tuyến cơ sở

Đắk Lắk: Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh hỗ trợ nâng cao năng lực y tế tuyến cơ sở

Tích cực hỗ trợ chuyên môn sâu, nâng cao năng lực y tế tuyến cơ sở thông qua các hoạt động hợp tác trọng điểm là việc làm thiết thực đã được Bệnh viện đa khoa Thiện Hạnh (BVĐK Thiện Hạnh), tỉnh Đắk Lắk quan tâm trong những năm gần đây nhằm góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân trên địa bàn tỉnh.
TP. Hồ Chí Minh: Phường Hiệp Bình thông tin về công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư dự án mở rộng Quốc lộ 13

TP. Hồ Chí Minh: Phường Hiệp Bình thông tin về công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư dự án mở rộng Quốc lộ 13

UBND phường Hiệp Bình - TP. Hồ Chí Minh cho biết công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 13 đoạn từ cầu Bình Triệu đến cầu Vĩnh Bình đang được triển khai theo quy trình, căn cứ trên từng hồ sơ cụ thể về nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất và các quy định pháp luật hiện hành.
Hà Nội đề xuất hỗ trợ đến 60% giá trị nhà, đất cho hộ chưa được cấp sổ đỏ khi thu hồi đất

Hà Nội đề xuất hỗ trợ đến 60% giá trị nhà, đất cho hộ chưa được cấp sổ đỏ khi thu hồi đất

UBND TP Hà Nội đề xuất nhiều cơ chế hỗ trợ mới trong bồi thường, tái định cư theo Luật Thủ đô 2026, trong đó đáng chú ý là mức hỗ trợ bằng 60% giá trị bồi thường nhà và đất đối với một số trường hợp sử dụng nhà thuộc sở hữu Nhà nước chưa được cấp giấy chứng nhận. Chính sách được kỳ vọng góp phần bảo đảm quyền lợi người dân và tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.