Ngân hàng Nhà nước chỉ rõ ba nguyên nhân khiến giá vàng tăng vọt

Phó thống đốc NHNN Đoàn Thái Sơn. Ảnhr: Nhật Bắc

Giá vàng tăng do đâu?

Giá vàng trong nước liên tục lập đỉnh trong những ngày đầu tháng 9 đã khiến dư luận quan tâm. Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8 tổ chức ngày 6/9, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đoàn Thái Sơn đã chính thức đưa ra ba nguyên nhân chính lý giải cho hiện tượng này.

Thứ nhất, giá vàng thế giới đang trong xu hướng tăng mạnh, kéo theo mức quy đổi sang tiền đồng Việt Nam cũng đã vượt ngưỡng 3 triệu đồng/lượng trong vòng một tuần.

Thứ hai, tâm lý thị trường bị chi phối bởi kỳ vọng giá vàng sẽ tiếp tục lập đỉnh mới, với mốc 3.500 USD/ounce được nhiều nhà đầu tư tin tưởng. Tâm lý này khiến nhu cầu mua vàng để tích trữ tăng vọt, đẩy giá lên cao.

Thứ ba, NHNN đang thực hiện quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý vàng theo định hướng mới nên tạm ngừng cung ứng vàng SJC ra thị trường. Điều này khiến nguồn cung bị co hẹp, làm thị trường thiếu hụt và gây áp lực tăng giá.

“Nguồn cung vàng hiện tại khá khan hiếm do quá trình điều chỉnh chính sách. Trong khi đó, tâm lý kỳ vọng và yếu tố quốc tế cộng hưởng khiến giá vàng biến động mạnh,” ông Sơn nhận định.

Nhu cầu dự trữ của doanh nghiệp vàng thấp

Theo số liệu từ NHNN, các doanh nghiệp kinh doanh vàng hiện không có xu hướng dự trữ lượng lớn vàng vì đặc thù mặt hàng này có chi phí vốn cao. Thay vào đó, doanh nghiệp chủ yếu theo phương thức “vào – ra” nhanh để hạn chế rủi ro.

Cũng theo ông Sơn, NHNN vừa hoàn tất thanh tra toàn bộ doanh nghiệp và ngân hàng thương mại có hoạt động kinh doanh vàng lớn. Quá trình thực hiện kết luận thanh tra đang được triển khai, với mục tiêu kiểm soát thị trường và xử lý nghiêm các vi phạm nếu có.

“Điều quan trọng nhất là sớm triển khai cơ chế điều hành thị trường vàng mới theo đúng chỉ đạo của Chính phủ,” ông nhấn mạnh.

Liên quan đến tình hình giá cả, Phó Thống đốc NHNN cảnh báo lạm phát cơ bản thời gian qua duy trì trên mức 3% – một ngưỡng được xem là tín hiệu cảnh báo trong điều hành chính sách tiền tệ.

Ở góc độ quốc tế, giá năng lượng, nguyên vật liệu tiếp tục leo thang, cộng thêm các rủi ro địa chính trị, xung đột thương mại khiến chi phí sản xuất toàn cầu tăng mạnh.

Trong nước, các yếu tố như giá thuê nhà, dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và điều chỉnh giá một số mặt hàng do Nhà nước quản lý đã góp phần đẩy lạm phát tăng nhanh.

“Chúng ta cần theo dõi sát sao và có hành động nhanh chóng. Nếu để lạm phát vượt ngưỡng cảnh báo, chi phí kiểm soát sau đó sẽ rất lớn,” ông Sơn lưu ý.

Tính đến cuối tháng 8, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt 17,14 triệu tỷ đồng, tăng 11,08% so với cuối năm 2024. Nếu tính theo năm, tốc độ tăng trưởng tín dụng lên tới 20,19% – mức cao nhất trong nhiều năm qua, trong khi trung bình chỉ khoảng 14,5%.

Phó Thống đốc NHNN cảnh báo tốc độ tăng tín dụng này dẫn đến hai hệ quả quan trọng:

Thứ nhất, các ngân hàng buộc phải đẩy mạnh huy động vốn, khả năng lãi suất huy động sẽ tăng, kéo theo lãi suất cho vay tăng.

Thứ hai, tăng trưởng tín dụng quá nhanh đồng nghĩa với cung tiền gia tăng, tạo thêm áp lực cho lạm phát trong trung và dài hạn.

Tỷ giá VND/USD cũng đang chịu áp lực lớn trong thời gian gần đây. Việc lãi suất USD duy trì ở mức cao, trong khi lãi suất VND thấp hơn đáng kể, tạo xu hướng dịch chuyển dòng vốn sang ngoại tệ. Bên cạnh đó, vốn vay nước ngoài giải ngân chậm nhưng nhu cầu trả nợ lại tăng, càng gây sức ép lên tỷ giá.

Trước tình hình đó, NHNN đã linh hoạt sử dụng công cụ lãi suất, thanh khoản và bán ngoại tệ để can thiệp thị trường khi cần thiết.

Tính đến ngày 4/9, tỷ giá giao dịch ở mức 26.380 VND/USD, giảm 0,09% so với ngày 22/8 – thời điểm NHNN bắt đầu can thiệp, nhưng vẫn cao hơn 3,45% so với cuối năm 2024.

Dự báo trong thời gian tới, áp lực tỷ giá vẫn còn lớn do những bất định từ thị trường tài chính toàn cầu.