Mỹ siết kẽ hở xuất khẩu chip AI, chặn đường vào các thực thể Trung Quốc ở nước ngoài

Bộ Thương mại Mỹ ngày Chủ nhật (31/5) ban hành hướng dẫn mới nhằm bịt một kẽ hở có thể đã cho phép các công ty xuất khẩu những dòng chip tiên tiến nhất thế giới – như Blackwell và Rubin của Nvidia hay MI350X của AMD – cho các thực thể Trung Quốc hoạt động ngoài lãnh thổ nước này.

Động thái này cho thấy trong gần một năm qua, các chip AI hàng đầu của Mỹ có thể đã được chuyển tới các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc, bất chấp nỗ lực rộng hơn của Washington nhằm siết nguồn cung chất bán dẫn phục vụ tham vọng AI của Bắc Kinh.

Theo các nguồn thạo tin, hướng dẫn mới được đăng trên trang web của Bộ Thương mại Mỹ hôm Chủ nhật, sau khi một tài liệu phân tích về kẽ hở này được lưu hành tại Washington.

Tài liệu mà Reuters có được bản sao nêu rằng “cánh cửa đã âm thầm mở ra”. Văn bản đề ngày thứ Sáu (29/5), nhưng không ghi tên tác giả.

Hiện chưa rõ có bao nhiêu chip đã được xuất khẩu trong gần một năm kẽ hở này tồn tại dưới thời chính quyền Trump. Tuy nhiên, một nguồn tin trong ngành chip am hiểu sâu về chuỗi cung ứng cho rằng con số này có thể lên tới hàng trăm nghìn chiếc.

Trong hướng dẫn hiếm hoi được ban hành vào dịp cuối tuần, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ cho biết sẽ áp dụng yêu cầu cấp phép đối với chip tiên tiến cho các thực thể có trụ sở tại Trung Quốc, kể cả khi các thực thể này hoạt động bên ngoài Trung Quốc.

Người phát ngôn BIS cho biết cơ quan này chỉ làm rõ các yêu cầu cấp phép xuất khẩu vốn đã có hiệu lực từ năm 2023, đồng thời khẳng định BIS sẽ tiếp tục thực thi nghiêm các biện pháp kiểm soát xuất khẩu để bảo vệ công nghệ trọng yếu của Mỹ.

Một quan chức Nvidia cho biết hướng dẫn mới không làm thay đổi tình hình đối với hãng, vì trước đó Bộ Thương mại Mỹ đã nêu rõ trong một bức thư rằng Nvidia phải có giấy phép mới được phép vận chuyển các dòng chip này.

AMD, một nhà sản xuất lớn khác trong lĩnh vực chip AI, hiện chưa đưa ra bình luận.

Kẽ hở này xuất hiện sau khi Bộ Thương mại Mỹ tuyên bố vào tháng 5/2025 rằng cơ quan này sẽ không thực thi quy tắc Phổ biến AI, được ban hành trong những ngày cuối nhiệm kỳ của chính quyền Biden. Quy tắc trên đặt ra các yêu cầu cấp phép nhằm kiểm soát quyền tiếp cận chip AI trên phạm vi toàn cầu.

Ông Chris McGuire, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ và là chuyên gia về công nghệ, an ninh quốc gia, viết trên mạng xã hội hôm Chủ nhật rằng kẽ hở này đã cho phép các công ty con ở nước ngoài của doanh nghiệp Trung Quốc mua chip Blackwell của Nvidia mà không cần giấy phép.

“Đây là một vấn đề rất lớn”, ông nói, đồng thời nhận định các công ty Trung Quốc nhiều khả năng đã mua số chip này với quy mô đáng kể.

Theo ông McGuire, hướng dẫn mới đã khép lại kẽ hở nói trên, nhưng vẫn còn một lỗ hổng khác.

Theo ông, lỗ hổng còn lại là hướng dẫn này chưa đề cập việc yêu cầu TSMC tại Đài Loan và các nhà máy sản xuất chip khác tăng cường thẩm định để bảo đảm những chip AI cao cấp họ sản xuất không rơi vào tay các công ty bình phong của Trung Quốc.

Người phát ngôn TSMC từ chối bình luận.

Tuy nhiên, hướng dẫn mới không yêu cầu các trung tâm dữ liệu ngừng sử dụng số chip đã được triển khai, cũng không buộc dừng bảo trì các hệ thống điện toán tiên tiến như máy chủ.