Mỏ sắt 120 triệu tấn tại Lào Cai: Doanh nghiệp nghìn tỷ thế chân đối tác Trung Quốc

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai mới đây đã tổ chức Hội nghị lần thứ 10 để xem xét chủ trương chấp thuận và lựa chọn nhà đầu tư mới cho dự án khai thác mỏ sắt Quý Xa tại xã Văn Bàn.

Đây là động thái quyết liệt nhằm tái sinh một trong những "kho báu" khoáng sản lớn nhất quốc gia. Mỏ sắt Quý Xa sở hữu trữ lượng ước tính lên tới 120 triệu tấn, từng được kỳ vọng là nguồn xương sống cho ngành luyện kim nội địa.

Theo Bộ Công Thương, trữ lượng còn lại của mỏ sắt Quý Xa rất lớn khoảng 100 triệu tấn nên huy động sản lượng của mỏ sắt này đến năm 2030 khoảng 3-5 triệu tấn/năm, sau năm 2030 khoảng 5-7 triệu tấn/năm. Hiện tại, đã hoàn thành quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng các loại khoáng sản giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Trước đó, dự án được cấp phép từ năm 2007 cho Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM). Đây là liên doanh giữa VNSTEEL (nắm 46,85% vốn), Công ty Khoáng sản Lào Cai (8,1%) và đối tác Trung Quốc là Công ty Gang thép Côn Minh (nắm 45%).

Dù gắn với Nhà máy Gang thép Lào Cai, tổ hợp này sau nhiều năm vận hành đã rơi vào bẫy thua lỗ triền miên, trở thành một trong những dự án yếu kém đắp chiếu ngành Công Thương.

Bước ngoặt xuất hiện khi đối tác Trung Quốc chính thức rút lui hoàn toàn khỏi liên doanh. Vị trí này được thay thế bởi CTCP Khai thác và Chế biến Kim loại Thủ đô - doanh nghiệp do ông Trần Văn Nam điều hành. Dù mới thành lập vào cuối năm 2025 với vốn điều lệ ban đầu 1.200 tỷ đồng, doanh nghiệp này đã nhanh chóng tăng vốn lên 3.000 tỷ đồng chỉ sau vài tháng hoạt động để chuẩn bị cho thương vụ tiếp quản thâu tóm này.

Theo đánh giá từ Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), cửa để Kim loại Thủ đô được cơ quan quản lý chấp thuận là rất sáng do phương án này giải quyết được nhiều bài toán cân não. Cụ thể, việc chuyển giao chủ sở hữu kỳ vọng sẽ xử lý dứt điểm khoản nợ xấu khoảng 6.500 tỷ đồng mà liên doanh cũ dính lại và không còn khả năng thanh toán, đồng thời bảo toàn phần vốn Nhà nước và giữ việc làm cho khoảng 2.000 lao động địa phương.

Về mặt chiến lược, việc doanh nghiệp nội địa tự chủ khai thác mỏ Quý Xa sẽ giúp ngành thép giảm phụ thuộc vào quặng nhập khẩu thanh toán bằng USD, từ đó né được rủi ro tỷ giá và tối ưu chi phí logistics. Tuy nhiên, thách thức đặt ra cho đại gia mới nổi nghìn tỷ này là phải chứng minh được năng lực công nghệ và quản trị thực tế để không đi vào vết xe đổ sa lầy của liên doanh cũ.