Lao động phổ thông miền Bắc: Nhu cầu tăng vọt, giải pháp nào hiệu quả?

Nhu cầu bức thiết về lao động phổ thông tại các tỉnh phía Bắc đang trở thành một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Theo số liệu từ Bộ Tài chính, trong 5 tháng đầu năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký mới và điều chỉnh đạt gần 12 tỷ USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước, trong đó, miền Bắc, với lợi thế về hạ tầng và vị trí địa lý, là điểm đến hàng đầu của nhiều dự án lớn. Sự đổ bộ của các "ông lớn" công nghệ, sản xuất như Foxconn, Samsung, LG đã tạo ra hàng trăm nghìn việc làm, nhưng cũng đẩy nhu cầu về lao động phổ thông lên đỉnh điểm.

Các trung tâm công nghiệp trọng điểm như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên đang phải đối mặt với tình trạng "khát" nhân lực.

Lao động phổ thông miền Bắc: Nhu cầu tăng vọt, giải pháp nào hiệu quả?

Ông Trần Văn Hùng, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Bắc Ninh, chia sẻ trong một hội thảo về nguồn nhân lực cuối tháng 5/2025: "Chúng tôi ghi nhận nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông tăng đột biến từ đầu năm, đặc biệt trong các ngành điện tử, dệt may, giày da. Nhiều doanh nghiệp sẵn sàng đưa ra mức lương hấp dẫn và nhiều phúc lợi để thu hút lao động nhưng vẫn khó tuyển đủ."

Theo báo cáo của tỉnh Bắc Giang, các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh cần bổ sung khoảng 25.000 lao động phổ thông trong quý III/2025, cho thấy bức tranh chung về sự thiếu hụt.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể kể đến sự dịch chuyển lao động sau đại dịch, xu hướng "ly nông ly hương" của một bộ phận người dân nông thôn, và đặc biệt là sự phát triển nhanh chóng của các khu công nghiệp, cụm công nghiệp mới. Ngoài ra, việc gia tăng số lượng sinh viên theo học các ngành kỹ thuật, công nghệ cao cũng khiến nguồn cung lao động phổ thông giảm sút tương đối. Nhiều công nhân sau thời gian làm việc tại khu công nghiệp có xu hướng nâng cao tay nghề, hoặc về quê làm các công việc tự do để cân bằng cuộc sống.

Để giải quyết bài toán thiếu hụt lao động phổ thông, các địa phương đã và đang triển khai nhiều giải pháp. Một trong số đó là đẩy mạnh công tác kết nối cung – cầu lao động thông qua các sàn giao dịch việc làm, hội chợ việc làm trực tuyến và trực tiếp. Ví dụ, tỉnh Hải Phòng đã tổ chức hàng chục phiên giao dịch việc làm trong 6 tháng đầu năm, thu hút hàng nghìn người lao động tham gia và kết nối thành công nhiều vị trí. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của doanh nghiệp.

Một giải pháp khác đang được chú trọng là tăng cường đào tạo nghề ngắn hạn, định hướng nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên và người lao động nông thôn. Các trung tâm dạy nghề được khuyến khích mở thêm các khóa học phù hợp với nhu cầu của các ngành công nghiệp mũi nhọn. Bên cạnh đó, việc cải thiện môi trường làm việc, chính sách phúc lợi, nhà ở xã hội cho công nhân cũng là yếu tố then chốt để giữ chân và thu hút người lao động. Một nghiên cứu của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam năm 2024 chỉ ra rằng, điều kiện sống và làm việc là yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến quyết định gắn bó của người lao động phổ thông.

Ngoài ra, việc thu hút lao động từ các tỉnh lân cận hoặc các khu vực khác cũng là một hướng đi. Các doanh nghiệp đang tích cực liên hệ với các địa phương có nguồn lao động dồi dào để tổ chức tuyển dụng trực tiếp. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi các chính sách hỗ trợ về chỗ ở, đi lại và các điều kiện sống thiết yếu khác để người lao động yên tâm làm việc xa nhà.

Tình trạng "khát" lao động phổ thông ở miền Bắc là một tín hiệu cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế khu vực, nhưng đồng thời cũng là hồi chuông cảnh báo về sự cần thiết phải có chiến lược phát triển nguồn nhân lực bền vững, cân bằng giữa lao động phổ thông và lao động có trình độ cao. Nếu không có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả, tốc độ phát triển của các ngành công nghiệp mũi nhọn có thể bị ảnh hưởng, làm chậm lại đà tăng trưởng chung của khu vực và cả nước.