Lào Cai: Bài toán nhân lực không chỉ là thu hút, mà phải giữ được người giỏi

Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai tổ chức họp thảo luận, thống nhất các nội dung dự thảo Nghị quyết của HĐND tỉnh quy định chính sách thu hút, đãi ngộ, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030, dự kiến trình kỳ họp thứ 6, HĐND tỉnh khóa XVII.

Các đại biểu tham dự Hội nghị do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Vũ Thị Hiền Hạnh chủ trì. (Ảnh: Tiến Lập)

Theo dự thảo, chính sách được thiết kế trên 4 nhóm lớn: thu hút nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng; hỗ trợ đào tạo nghề cho nhóm ưu tiên; hỗ trợ, đãi ngộ cán bộ, công chức, viên chức làm việc tại vị trí, địa bàn đặc thù.

Trong đó, Lào Cai dự kiến ưu tiên thu hút tiến sĩ, thạc sĩ, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, giỏi; chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đối ngoại, hợp tác quốc tế.

Mức hỗ trợ dự kiến từ 60 triệu đồng đến 1,5 tỷ đồng/người, tùy trình độ, ngành nghề và đối tượng. Riêng chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học đầu ngành được đề xuất hỗ trợ thêm 500 triệu đồng/người.

Đây là mức hỗ trợ cho thấy tỉnh xác định nhân lực chất lượng cao là một nguồn lực đầu tư cho phát triển. Nhưng chính sách càng lớn thì yêu cầu xác định đúng nhu cầu càng quan trọng.

Một trong những vấn đề được các đại biểu đặt ra tại cuộc họp là cần rà soát những ngành nghề tỉnh đang thiếu, xây dựng danh mục cụ thể và phân nhóm đối tượng cần thu hút.

Đây là điểm cần thiết để tránh tư duy “thu hút người giỏi” theo nghĩa chung chung.

Một địa phương không nhất thiết cần thật nhiều người có bằng cấp cao, mà cần người có năng lực phù hợp với những điểm nghẽn cụ thể. Một bác sĩ giỏi tại địa bàn thiếu bác sĩ, giáo viên chất lượng cao ở vùng khó khăn hay chuyên gia công nghệ có khả năng thúc đẩy chuyển đổi số có thể tạo ra giá trị trực tiếp hơn nhiều so với việc thu hút nhân lực theo cách dàn đều.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là hỗ trợ bao nhiêu, mà là Lào Cai đang thiếu ai và cần năng lực gì cho giai đoạn phát triển mới?

Nếu trả lời được câu hỏi này ngay từ khâu thiết kế chính sách, nguồn lực ngân sách sẽ có cơ hội được sử dụng hiệu quả hơn.

Các đại biểu phát biểu tại cuộc họp (Ảnh: Tiến Lập)

Dự thảo quy định người được thu hút phải cam kết làm việc tại Lào Cai tối thiểu 120 tháng, tương đương 10 năm kể từ khi được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc ký hợp đồng. Riêng giáo sư, phó giáo sư và bác sĩ về công tác tại cơ sở y tế tuyến xã có thời gian cam kết tối thiểu 5 năm.

Quy định thời gian cam kết dài cho thấy tỉnh muốn bảo đảm khoản đầu tư từ ngân sách phải được chuyển hóa thành giá trị trong một khoảng thời gian đủ lớn.

Nhưng chính ở đây xuất hiện một bài toán khác: làm thế nào để người giỏi muốn ở lại đủ lâu?

Tiền hỗ trợ có thể tạo động lực ban đầu, song không phải yếu tố duy nhất quyết định một nhân lực chất lượng cao có gắn bó với địa phương hay không.

Môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp, điều kiện nghiên cứu, thu nhập, nhà ở, giáo dục cho con cái và khả năng phát huy chuyên môn đều có thể tác động đến quyết định ở lại.

Việc các đại biểu đề nghị nghiên cứu chính sách hỗ trợ nhà ở cho cán bộ ở xa đến công tác; xem xét chế độ đãi ngộ đối với cán bộ y tế, giáo viên và lực lượng tăng cường, biệt phái, luân chuyển cho thấy bài toán giữ người đã bắt đầu được nhìn nhận rộng hơn khoản hỗ trợ thu hút ban đầu.

Nói cách khác, muốn giữ người giỏi, tỉnh không chỉ cần một “gói tiền”, mà cần một môi trường đủ tốt để người giỏi nhìn thấy tương lai nghề nghiệp của mình tại Lào Cai.

Dự thảo cũng không chỉ hướng tới nhóm tiến sĩ, chuyên gia hay nhà quản lý. Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề dành cho người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, người có công, hộ nghèo, hộ cận nghèo, người hoàn thành nghĩa vụ quân sự, công an được đề xuất ở mức 70% học phí đào tạo nghề trình độ trung cấp hoặc cao đẳng theo quy định.

Đây là cách tiếp cận đáng chú ý, bởi một nền kinh tế muốn phát triển không chỉ cần “người giỏi ở trên”, mà cần một lực lượng lao động có kỹ năng ở quy mô lớn.

Cùng với đó, dự thảo đề xuất hỗ trợ đào tạo sau đại học, đào tạo bác sĩ nội trú, đào tạo giáo viên, nhân lực công nghệ thông tin, chuyển đổi số và một số nhóm học sinh, sinh viên để tạo nguồn nhân lực cho tỉnh.

Nếu được thiết kế hợp lý, các chính sách này có thể tạo thành một chuỗi tương đối hoàn chỉnh: đào tạo nguồn – thu hút nhân lực – bố trí đúng việc – tạo điều kiện phát triển – giữ chân nhân lực.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Vũ Thị Hiền Hạnh Phát biểu kết luận tại cuộc họp. (Ảnh: Tiến Lập)

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Vũ Thị Hiền Hạnh đánh giá dự thảo vẫn còn một số hạn chế, trong đó một số tiêu chuẩn, điều kiện chưa phù hợp; yêu cầu Sở Nội vụ phối hợp các đơn vị rà soát toàn diện, bảo đảm dự thảo có tính khả thi, khoa học.

Các sở, ngành cũng được yêu cầu rà soát nhu cầu nhân lực của từng ngành để hoàn thiện dự thảo trước khi trình HĐND tỉnh.

Đây là khâu có ý nghĩa quyết định. Bởi hiệu quả của chính sách nhân lực cuối cùng không nằm ở việc Lào Cai dành bao nhiêu tiền để thu hút người giỏi, mà ở việc những người được thu hút có giải quyết được điểm nghẽn nhân lực, tạo ra giá trị mới và đóng góp đủ lâu cho sự phát triển của tỉnh hay không.

Vì thế, bài toán của Lào Cai trong giai đoạn 2026-2030 không chỉ là thu hút người giỏi về tỉnh, mà phải tạo ra một môi trường để người giỏi muốn đến, có đất để dụng võ và có lý do để ở lại.