Quy định được xây dựng nhằm cụ thể hóa các nội dung của Luật Đất đai năm 2024, Nghị quyết số 254/2025/QH15 và các nghị định hướng dẫn thi hành liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cùng các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi.
 |
| Người dân thuộc diện thu hồi đất sẽ được xem xét bố trí đất ở hoặc nhà ở phù hợp theo quy định và điều kiện quỹ đất thực tế của địa phương. Ảnh: P.H. |
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở đối với hộ gia đình, cá nhân có đất nông nghiệp hoặc đất phi nông nghiệp không phải đất ở bị thu hồi. Người dân có nhu cầu phải đăng ký bằng văn bản trước thời điểm thông báo thu hồi đất và chỉ được xem xét khi địa phương còn quỹ đất hoặc quỹ nhà ở sau khi đáp ứng nhu cầu tái định cư theo quy định. Các đối tượng chính sách, hộ nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và hộ có diện tích đất thu hồi lớn được ưu tiên xem xét.
Theo quy định, diện tích đất nông nghiệp được quy đổi theo tỷ lệ 10%, đất phi nông nghiệp không phải đất ở được quy đổi theo tỷ lệ 30% diện tích đủ điều kiện bồi thường để tính diện tích đất ở hoặc nhà ở được bố trí. Tổng diện tích được bồi thường không vượt quá hai đơn vị nhà ở hoặc đất ở đối với mỗi hộ gia đình, cá nhân.
Đối với các trường hợp không có hồ sơ, chứng từ chứng minh chi phí đầu tư vào đất còn lại, người sử dụng đất được kê khai các khoản chi phí đã đầu tư. Cơ quan thực hiện bồi thường sẽ phối hợp với đơn vị chuyên môn kiểm tra thực tế để xác định mức chi phí hợp lý làm cơ sở tính toán bồi thường.
Văn bản cũng quy định cụ thể mức bồi thường, hỗ trợ đối với đất thuộc hành lang bảo vệ an toàn công trình và hành lang lưới điện. Trường hợp việc xây dựng công trình làm hạn chế khả năng sử dụng đất nhưng không thay đổi mục đích sử dụng đất, người dân được bồi thường bằng 50% giá đất cùng loại theo bảng giá đất của địa phương. Nhà ở và công trình phục vụ sinh hoạt nằm trong hành lang bảo vệ an toàn lưới điện được hỗ trợ từ 25% đến 70% giá trị phần công trình bị ảnh hưởng.
Đối với nhà ở, công trình xây dựng bị ảnh hưởng khi thu hồi đất, mức bồi thường được xác định theo giá trị hiện có của công trình cộng thêm khoản hỗ trợ bằng 30% giá trị hiện có, nhưng không vượt quá giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương.
Liên quan đến việc di dời mồ mả, tỉnh quy định mức bồi thường từ 15 - 20 triệu đồng đối với mỗi ngôi mộ tùy loại hình. Trường hợp người dân tự di chuyển mộ hoặc thực hiện hỏa táng còn được hỗ trợ thêm 5 triệu đồng/mộ.
Đáng chú ý, chi phí hỗ trợ di chuyển tài sản khi thay đổi nơi ở được áp dụng theo khoảng cách thực tế. Hộ gia đình di chuyển dưới 10 km được hỗ trợ 10 triệu đồng; từ trên 10 km đến 30 km được hỗ trợ 15 triệu đồng; trên 30 km được hỗ trợ 20 triệu đồng.
Đối với các dự án khu đô thị phải bố trí tái định cư, người dân trong thời gian chờ nhận đất hoặc nhà tái định cư được hỗ trợ tiền thuê nhà. Mức hỗ trợ tại khu vực phường, đặc khu là 3 triệu đồng/người/tháng, tối đa 9 triệu đồng/hộ/tháng; tại khu vực xã là 2 triệu đồng/người/tháng, tối đa 6 triệu đồng/hộ/tháng. Thời gian hỗ trợ kéo dài đến khi hoàn thành việc bố trí tái định cư và được cộng thêm 6 tháng để xây dựng nhà ở nếu được giao đất tái định cư.
Ngoài các chính sách nêu trên, quy định còn bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm, hỗ trợ tái định cư tối thiểu và bảo đảm chỗ ở cho các hộ dân có nhiều thế hệ cùng sinh sống trên một thửa đất bị thu hồi.
