Kiểm soát lạm phát trước những sức ép cuối năm

Mục tiêu kiểm soát lạm phát đang bước vào giai đoạn nhiều áp lực hơn khi nền kinh tế cùng lúc phải duy trì đà tăng trưởng cao và bảo đảm ổn định mặt bằng giá. Những tháng cuối năm, dư địa điều hành không còn nhiều, đòi hỏi các cơ quan quản lý phải theo dõi sát diễn biến thị trường và chủ động các phương án ứng phó.

Công tác điều hành giá các mặt hàng thiết yếu trong sáu tháng cuối năm cần được tính toán thận trọng, linh hoạt trong bối cảnh dư địa kiểm soát lạm phát đang thu hẹp (Ảnh minh họa).

Theo Bộ Tài chính, bình quân sáu tháng đầu năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,12%. Áp lực lớn nhất đến từ giá nhiên liệu khi xung đột tại Trung Đông khiến giá nhóm hàng này tăng bình quân khoảng 19,13%, làm CPI tăng khoảng 1,35 điểm phần trăm.

Dù vậy, từ tháng 5 trở đi, tốc độ tăng giá trong nước đã chậm lại. Nguồn cung hàng hóa thiết yếu được bảo đảm, thị trường không xảy ra tình trạng khan hiếm hay tăng giá bất thường. Công tác điều hành giá cũng được thực hiện đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp cân đối cung cầu.

Nhờ đó, giá xăng dầu trong nước vẫn thấp hơn khoảng 10-15% so với nhiều nước trong khu vực, trong khi giá điện tiếp tục được giữ ổn định, góp phần giảm áp lực lên mặt bằng giá.

Theo Cục Thống kê, lạm phát nửa đầu năm chịu tác động của nhiều yếu tố trái chiều. Việc điều hành linh hoạt giá xăng dầu cùng nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào đã góp phần kiềm chế đà tăng CPI. Tuy nhiên, giá điện sinh hoạt, vật liệu xây dựng, nhà ở và một số dịch vụ tiêu dùng vẫn tăng do chi phí đầu vào cao hơn và nhu cầu tiêu dùng phục hồi.

Bộ Tài chính đánh giá CPI bình quân sáu tháng đã tiến sát mục tiêu của cả năm. Điều này đồng nghĩa dư địa điều hành trong thời gian còn lại không còn nhiều.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long (Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam) nhận định, áp lực lạm phát hiện không còn tập trung ở những nhóm hàng mang tính thời điểm mà đã lan sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ có tính ổn định hơn.

"Khi lạm phát cơ bản tăng cao, dư địa điều hành chính sách tài khóa, tiền tệ sẽ bị thu hẹp. Nếu nới lỏng tài khóa, tiền tệ quá mạnh để phục vụ mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng sẽ có thể khiến áp lực giá tăng nhanh. Ngược lại, nếu thắt chặt quá mức để chống lạm phát có thể khiến doanh nghiệp thiếu vốn, cầu tiêu dùng suy giảm, ảnh hưởng đà tăng trưởng kinh tế", ông Long phân tích.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng việc điều chỉnh tiền lương từ tháng 7/2026; chính sách giảm thuế đối với một số mặt hàng xăng dầu hết hiệu lực sau ngày 30/9; mục tiêu tăng trưởng cao kéo theo nhu cầu lớn hơn về tiêu dùng điện, nguyên liệu sản xuất, vật tư; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và nhất là lộ trình tăng giá các hàng hóa, dịch vụ công-tất cả sẽ gây sức ép gia tăng lạm phát nửa cuối năm.

Cùng quan điểm, tại Diễn đàn thường niên về diễn biến thị trường, giá cả Việt Nam năm 2026, bà Phan Thị Thu Hoài (Viện Kinh tế - Tài chính) cho rằng lạm phát ở Việt Nam hiện chịu tác động đồng thời từ nhiều yếu tố như giá năng lượng, tỷ giá, chi phí logistics, lương thực, chính sách tiền tệ và kỳ vọng thị trường.

Theo bà Hoài, việc điều hành giá cần dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời chủ động dự báo diễn biến thị trường và bảo đảm nguồn cung các mặt hàng thiết yếu.

Bước sang nửa cuối năm, sức ép điều hành được dự báo sẽ lớn hơn khi nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số nhưng vẫn phải giữ lạm phát cả năm quanh 4,5%.

Các chuyên gia cho rằng việc điều chỉnh tiền lương từ tháng 7/2026, chính sách giảm thuế đối với một số mặt hàng xăng dầu kết thúc sau ngày 30/9, nhu cầu điện và nguyên liệu phục vụ sản xuất gia tăng, tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh cùng lộ trình điều chỉnh giá một số dịch vụ công sẽ tiếp tục tạo áp lực lên CPI.

Trong bối cảnh đó, điều hành giá cần được thực hiện linh hoạt, thận trọng về thời điểm và mức độ điều chỉnh đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý nhằm hạn chế tác động cộng hưởng lên kỳ vọng lạm phát.

Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực - thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ quốc gia, mục tiêu kiểm soát lạm phát vẫn có cơ sở để đạt được nếu các yếu tố thuận lợi tiếp tục duy trì.

Ông cho rằng căng thẳng địa chính trị đang có dấu hiệu hạ nhiệt, giá năng lượng ổn định hơn, nguồn cung hàng hóa thiết yếu trong nước vẫn được bảo đảm. Nếu giá dầu thế giới tiếp tục giảm, cùng với việc kéo dài chính sách hỗ trợ thuế đối với xăng dầu, giữ ổn định giá điện, dịch vụ y tế và tỷ giá, mục tiêu kiểm soát CPI dưới 4,5% vẫn khả thi.

Theo kịch bản điều hành mới của Bộ Tài chính, để hoàn thành mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm ở mức 4,5%, CPI bình quân mỗi tháng trong thời gian còn lại chỉ còn dư địa tăng khoảng 0,05% so với tháng trước. Bộ cũng xây dựng kịch bản trên cơ sở giá nhiên liệu bình quân cả năm tăng khoảng 11,85% và chưa điều chỉnh tăng các mặt hàng thiết yếu như điện, giáo dục và dịch vụ y tế.

Cục Thống kê khuyến nghị các cơ quan quản lý tiếp tục theo dõi sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, lãi suất và thị trường tài chính để kịp thời điều chỉnh chính sách, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hệ thống.