Trong những ngày gần đây, dư luận cả nước đặc biệt quan tâm đến vụ việc một đơn vị bán lẻ bị tố cung cấp thịt bẩn có nguồn gốc từ Công ty C.P Việt Nam – doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được xem là "đầu tàu" trong ngành chăn nuôi công nghiệp theo mô hình khép kín Feed – Farm – Food. Dù phía doanh nghiệp đã lên tiếng phản hồi, khẳng định sản phẩm đạt tiêu chuẩn, đồng thời các cơ quan chức năng cũng đang khẩn trương xác minh, song câu chuyện vẫn chưa dừng lại ở đó.
Điều đáng chú ý là vụ việc đã tạo ra một “vết rạn” trong niềm tin của người tiêu dùng đối với một thương hiệu từng được xem là biểu tượng về quy trình sản xuất hiện đại và kiểm soát chất lượng. Trong ngành thực phẩm – nơi niềm tin là điều kiện tiên quyết – thì sự tổn hại đó không dễ gì hàn gắn, nhất là khi những nghi vấn được lan truyền trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm với vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm.
 |
| Lực lượng chức năng, gồm Công an, quản lý thị trường và các lực lượng khác có mặt tại một cửa hàng C.P ở Sóc Trăng sau phản ánh trên mạng xã hội. |
Nhìn rộng hơn, câu chuyện của C.P không đơn thuần là một khủng hoảng truyền thông hay rủi ro về quản trị doanh nghiệp, mà còn cho thấy sự lệ thuộc quá lớn của thị trường vào một số tập đoàn FDI trong lĩnh vực chăn nuôi công nghiệp. Và chính trong “khoảng trống niềm tin” này, một cơ hội đang lặng lẽ mở ra cho các hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp nội địa – những đơn vị lâu nay vẫn đứng bên lề thị trường tiêu dùng hiện đại.
Trên thực tế, nhiều HTX chăn nuôi tại các địa phương hiện nay vẫn đang duy trì mô hình nhỏ, gắn với cộng đồng địa phương, có sự kiểm soát quy trình tương đối chặt chẽ và dễ truy xuất nguồn gốc. Những cái tên như HTX Hoàng Long, HTX Đồng Tâm (Hà Nội) hay mô hình nuôi lợn đen bản địa tại các tỉnh Tây Bắc... dù chưa đủ quy mô để chiếm lĩnh thị phần lớn, nhưng lại sở hữu điều mà người tiêu dùng ngày càng tìm kiếm: Sự minh bạch, an toàn và chân thực trong từng sản phẩm.
Nếu biết tận dụng thời điểm này để nâng cấp mô hình quản trị, ứng dụng công nghệ số vào truy xuất nguồn gốc, kết nối thị trường thông qua sàn thương mại điện tử hoặc các chuỗi phân phối cộng đồng, các HTX hoàn toàn có thể bước ra khỏi “vùng an toàn” để tham gia vào sân chơi lớn hơn. Điều quan trọng là phải thay đổi tư duy – từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất gắn với chuỗi giá trị, từ tư duy kỹ thuật thuần túy sang tư duy làm thương hiệu và tổ chức kinh doanh bài bản.
 |
| Khủng hoảng niềm tin với "ông lớn" C.P – cơ hội cho các HTX chăn nuôi nội địa? |
Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội, các HTX cần vượt qua ba rào cản lớn. Thứ nhất là vấn đề minh bạch hóa quy trình – sản phẩm sạch không đủ, mà phải “chứng minh được sạch”, có thể thông qua mã QR, camera trực tuyến tại trại chăn nuôi hoặc áp dụng công nghệ blockchain trong truy xuất nguồn gốc. Thứ hai là năng lực liên kết – liên kết theo chiều ngang giữa các HTX để có sản lượng ổn định, và theo chiều dọc với doanh nghiệp chế biến, phân phối, logistics để tối ưu chi phí. Và thứ ba là truyền thông chuyên nghiệp, biết kể câu chuyện sản phẩm một cách hấp dẫn, chân thực để tạo niềm tin và cảm xúc với người tiêu dùng – nhất là trong thời đại mà mạng xã hội và truyền thông số có thể quyết định thành bại.
Ngược lại, từ phía doanh nghiệp lớn như C.P, bài học về quản trị khủng hoảng truyền thông cũng cần được nhìn nhận một cách nghiêm túc. Trong khi người tiêu dùng đang chờ đợi sự minh bạch, cầu thị, thì việc phản hồi chậm, né tránh truyền thông hay thiếu giải thích thỏa đáng có thể khiến dư luận càng thêm nghi ngại. Dù chưa có kết luận cuối cùng từ cơ quan chức năng, nhưng rõ ràng, đây là thời điểm C.P cần đặt lại vấn đề về cơ chế kiểm soát nội bộ, tính minh bạch trong chuỗi khép kín và cách doanh nghiệp tương tác với cộng đồng tiêu dùng.
Câu chuyện của C.P một lần nữa cho thấy sự hiện đại trong quy trình chưa bao giờ là “tấm vé vàng” trước các khủng hoảng về niềm tin. Và ở chiều ngược lại, chính lúc này, những mô hình sản xuất nhỏ nhưng minh bạch, bền bỉ và gắn với cộng đồng lại có cơ hội vươn lên. Đó là sự chuyển động tất yếu của thị trường, khi người tiêu dùng ngày càng thông minh và nhạy bén với điều họ ăn mỗi ngày.
