HUBA và bài toán biến “mái nhà chung” thành sức mạnh chung

Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 của Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) diễn ra trong một thời điểm đặc biệt. Tổ chức này không chỉ đổi tên thành Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM mà còn đứng trước yêu cầu lớn hơn: biến khả năng tập hợp doanh nghiệp thành năng lực tạo ra giá trị cho nền kinh tế.

Sự thay đổi về tên gọi vì thế chỉ là phần dễ nhìn thấy. Điều đáng quan tâm hơn nằm ở cách HUBA thực hiện vai trò đại diện trong một không gian kinh tế rộng lớn hơn, với yêu cầu tăng trưởng cao hơn và mức độ cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Đại hội đã bầu Ban Chấp hành nhiệm kỳ mới gồm 93 ủy viên và Ban Kiểm tra gồm 7 ủy viên. Ông Mai Hữu Tín, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư U&I, được tín nhiệm giữ chức Chủ tịch nhiệm kỳ 2026-2031.

Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031 của Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) không chỉ đổi tên thành Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM mà còn đứng trước yêu cầu lớn hơn: biến khả năng tập hợp doanh nghiệp thành năng lực tạo ra giá trị cho nền kinh tế. Ảnh: Fanpage HUBA

Từ “phản ánh khó khăn” sang cùng kiến tạo chính sách

Một trong những thông điệp đáng chú ý nhất tại Đại hội đến từ Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được: HUBA cần chuyển từ tâm thế “phản ánh chính sách” sang “cùng đồng hành kiến tạo và thực thi chính sách”.

Đây là sự thay đổi không nhỏ về vai trò của một tổ chức đại diện doanh nghiệp. Nếu chỉ tổng hợp kiến nghị rồi chuyển đến cơ quan quản lý, hiệp hội mới thực hiện được chức năng phản ánh. Nhưng nếu tham gia từ khâu xây dựng, phản biện đến thực thi, hiệp hội có thể trở thành một mắt xích của quá trình hoạch định chính sách.

Điểm quan trọng là tiếng nói của doanh nghiệp phải được chuyển thành dữ liệu. Chính quyền không chỉ cần biết doanh nghiệp “đang khó”, mà cần biết khó ở đâu, chi phí bao nhiêu, quy định nào tạo ra chi phí và phương án sửa đổi có thể thực hiện như thế nào.

Đây cũng là cách hạn chế tình trạng chính sách được thiết kế tốt trên giấy nhưng gặp trở ngại khi đi vào thị trường. Doanh nghiệp có kinh nghiệm thực tế, còn chính quyền có góc nhìn quản lý và lợi ích công cộng. Hai nguồn tri thức này cần được đặt cạnh nhau thay vì vận hành trên hai đường song song.

Theo lãnh đạo thành phố, ngay trong tháng 9, TP.HCM dự kiến xem xét khoảng 78 nghị quyết để triển khai Luật Phát triển đô thị. Đây là một “bài kiểm tra” cụ thể để cơ chế tham vấn doanh nghiệp chuyển từ khẩu hiệu sang thực hành.

Một chính sách tốt không thể chỉ được đo bằng mức độ phù hợp với quy định. Nó còn phải được đo bằng chi phí tuân thủ, thời gian thực hiện và khả năng tạo động lực đầu tư.

Nếu HUBA tập hợp được các chuyên gia, doanh nhân và hiệp hội ngành hàng để phản biện chính sách bằng số liệu và kinh nghiệm thị trường, vai trò của tổ chức sẽ thay đổi đáng kể. Khi đó, doanh nghiệp không còn chỉ là đối tượng chịu tác động của chính sách mà trở thành một chủ thể tham gia tạo lập chính sách.

Sau hợp nhất, phép cộng phải trở thành phép nhân

TP.HCM sau hợp nhất đang có một không gian phát triển lớn hơn. Nhưng không gian lớn hơn tự thân chưa tạo ra sức mạnh lớn hơn nếu các nguồn lực vẫn vận hành rời rạc.

Chính Chủ tịch UBND TP.HCM đã nhấn mạnh rằng sự hợp nhất không chỉ là “phép cộng số học thuần túy” mà phải là “phép nhân giá trị”. Tư duy này đặc biệt có ý nghĩa với cộng đồng doanh nghiệp.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được (bên trái ảnh): HUBA cần chuyển từ tâm thế “phản ánh chính sách” sang “cùng đồng hành kiến tạo và thực thi chính sách”. Ảnh: Fanpage HUBA

Một thành phố lớn không thể dựa vào vài doanh nghiệp đầu tàu. Sức cạnh tranh phải đến từ khả năng kết nối giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ, giữa các ngành sản xuất với logistics, thương mại, dịch vụ, công nghệ và tài chính.

Vì vậy, một trong những nhiệm vụ của Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM là phá bỏ tư duy cục bộ. Mỗi hội ngành nghề không nên chỉ bảo vệ lợi ích của nhóm mình, mà cần nhìn thấy cơ hội tạo giá trị khi liên kết với những ngành khác.

Đây cũng là lý do việc đổi tên từ Hiệp hội thành Liên đoàn mang ý nghĩa đáng chú ý. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng một “mái nhà chung” có khả năng tập hợp các hội, hiệp hội ngành nghề, câu lạc bộ và doanh nghiệp trên địa bàn.

Nhưng một mái nhà chung chỉ có ý nghĩa khi những người ở trong đó thực sự chia sẻ nguồn lực. Nếu chỉ thêm một tầng tổ chức, thêm một bộ máy và thêm những cuộc họp, sự thay đổi tên gọi sẽ khó tạo ra giá trị kinh tế.

Ngược lại, nếu HUBA trở thành mạng lưới để doanh nghiệp lớn chia sẻ kinh nghiệm quản trị, doanh nghiệp đi trước hỗ trợ doanh nghiệp đi sau, các ngành kết nối với nhau để hình thành chuỗi cung ứng, thì “liên đoàn” sẽ có một nội hàm thực chất hơn.

Đây có lẽ là phép thử quan trọng nhất của nhiệm kỳ 2026-2031.

Chuyển đổi xanh không thể chỉ là câu chuyện khẩu hiệu

Một nhiệm vụ khác được đặt ra là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh phải trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp.

Thị trường quốc tế đang nâng nhanh các yêu cầu về phát thải, truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu, sản xuất xanh và trách nhiệm xã hội. Doanh nghiệp Việt Nam nếu chỉ xem đây là yêu cầu tuân thủ sẽ dễ rơi vào thế bị động.

Chuyển đổi xanh, xét đến cùng, không chỉ nhằm đáp ứng một bộ tiêu chuẩn. Nếu làm đúng, đó còn là bài toán giảm chi phí năng lượng, tiết kiệm nguyên liệu, nâng chất lượng sản phẩm và giữ đơn hàng.

Vấn đề nằm ở chỗ phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa không đủ nguồn lực để tự mình thực hiện toàn bộ quá trình chuyển đổi. Họ cần công nghệ, vốn, nhân lực, dữ liệu và kinh nghiệm triển khai.

Đây chính là khoảng trống mà một tổ chức đại diện doanh nghiệp có thể tham gia. HUBA có thể đóng vai trò kết nối những doanh nghiệp đã chuyển đổi thành công với cộng đồng doanh nghiệp đang bắt đầu.

Một doanh nghiệp lớn chia sẻ một quy trình tốt có thể giúp hàng chục doanh nghiệp nhỏ giảm thời gian thử nghiệm. Một mô hình quản trị dữ liệu được chuẩn hóa có thể giúp cả một chuỗi cung ứng nâng khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Nếu làm được điều này, chuyển đổi xanh sẽ không còn là câu chuyện của từng doanh nghiệp riêng lẻ. Nó trở thành năng lực cạnh tranh của cả hệ sinh thái doanh nghiệp TP.HCM.

Yêu nước không nằm ngoài bài toán lợi nhuận

Một thông điệp khác của tân Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM Mai Hữu Tín là trách nhiệm của doanh nhân đối với tương lai đất nước.

Tân Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM Mai Hữu Tín phát biểu tại đại hội. Ảnh: Fanpage HUBA

Ông cho rằng doanh nghiệp được hình thành từ nhiều nguồn lực xã hội, gồm thời gian của người lao động, niềm tin khách hàng, vốn của cổ đông, hạ tầng công và tri thức tích lũy qua nhiều thế hệ. Vì vậy, cơ hội làm giàu cũng đi cùng một sự ủy thác của xã hội.

Cách nhìn này đáng chú ý bởi nó đưa trách nhiệm doanh nghiệp trở về đúng nơi cần bắt đầu: hoạt động kinh doanh hằng ngày.

Tạo thêm việc làm, trả lương xứng đáng, xây dựng môi trường làm việc tử tế, đầu tư cho khoa học - công nghệ và tạo ra sản phẩm Việt Nam có sức cạnh tranh quốc tế đều là những đóng góp cụ thể.

Nói cách khác, doanh nghiệp không cần tìm kiếm những biểu hiện quá lớn lao để chứng minh trách nhiệm xã hội. Một doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, tuân thủ pháp luật, tạo việc làm và liên tục nâng chất lượng sản phẩm đã tạo ra giá trị cho nền kinh tế.

Ông Mai Hữu Tín gọi điều hành doanh nghiệp giỏi là một trong những cách yêu nước thiết thực nhất. Đây cũng có thể xem là một cách tiếp cận thực tế về vai trò của doanh nhân trong giai đoạn mới.

Điều đáng suy nghĩ hơn là lời cảnh báo về sự tự thỏa mãn. Nếu doanh nhân chỉ dừng lại khi doanh nghiệp đạt một mức “đủ sống”, nền kinh tế sẽ khó có thêm những động lực tăng trưởng mới.

Nền kinh tế muốn lớn cần những doanh nghiệp dám lớn. Thành phố muốn cạnh tranh ở tầm khu vực cần những doanh nghiệp có khả năng bước ra thị trường quốc tế.

Một nhiệm kỳ mới cần được đo bằng kết quả

Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM đặt mục tiêu tăng 50% số lượng thành viên trong nhiệm kỳ mới. Tổ chức cũng dự kiến triển khai 60 hoạt động đào tạo, kết nối thành viên, xúc tiến thương mại, đầu tư và hợp tác quốc tế.

Đáng chú ý hơn, HUBA đặt mục tiêu vận động 50 tỷ đồng từ các thành viên cho các chương trình an sinh xã hội. Những con số này tạo ra một hệ tiêu chí tương đối cụ thể để đánh giá hiệu quả hoạt động trong nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, số lượng thành viên hay số cuộc kết nối chưa phải thước đo cuối cùng. Điều doanh nghiệp cần là bao nhiêu chính sách được cải thiện, bao nhiêu chi phí được cắt giảm, bao nhiêu cơ hội kinh doanh được mở ra và bao nhiêu doanh nghiệp nâng được năng lực cạnh tranh.

Ở chiều ngược lại, chính quyền cũng cần biến cam kết đồng hành thành những kết quả có thể đo đếm. Thành phố dự kiến nghiên cứu mô hình “một đầu mối, một quy trình, một thời hạn”, lấy sự hài lòng của doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ.

Đây là điểm gặp nhau quan trọng giữa chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp. Nhà nước cần một môi trường kinh doanh minh bạch, nhanh và có thể dự đoán. Doanh nghiệp cần một cơ chế đối thoại thực chất, trong đó mỗi kiến nghị có địa chỉ trả lời, người chịu trách nhiệm và thời hạn giải quyết.

HUBA, với vai trò mới, đứng giữa hai phía ấy. Nếu làm tốt, tổ chức không chỉ là nơi tập hợp tiếng nói doanh nghiệp mà còn là nơi chuyển tiếng nói ấy thành dữ liệu, giải pháp và hành động.

Đại hội lần thứ I vì thế nên được nhìn như một điểm khởi đầu hơn là một cột mốc hành chính. Thách thức của nhiệm kỳ 2026-2031 không phải là xây dựng một tổ chức lớn hơn về quy mô, mà là tạo ra một tổ chức có sức ảnh hưởng lớn hơn đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.