Việt Nam có 50 đảo yến thì Khánh Hòa có 32 đảo với 164 hang yến, mỗi năm cho thu về 3.250 kg tai yến. Yến sào đảo thiên nhiên Khánh Hòa từ lâu đã được xem là món quà dinh dưỡng quý giá mà thiên nhiên ban tặng cho con người. Với tour Hòn Nội Nha Trang không chỉ đem đến cho du khách trải nghiệm tuyệt vời về cảnh quan thiên nhiên, những câu chuyện đầy bí ẩn trong các hang yến còn được tìm hiểu về loài chim yến độc đáo này, sản phẩm quý giá do loài chim ban tặng cho con người. Du khách còn được biết nhiều chuyện hậu trường xung quanh loài chim yến như những ngôi nhà bên vách đá cheo leo và cuộc sống của người bảo vệ yến, cách thu hoạch yến, chế biến chúng ra sao và thưởng thức các sản phẩm từ yến như thế nào khi cuộc sống của cán bộ và nhân dân ngày càng được nâng cao.
Người tiêu dùng vẫn thường dùng tổ yến và một số nguyên liệu khác để chế biến làm thức uống, thức ăn cho gia đình. Với các đầu bếp tại Savinest Khánh Hòa, yến sào có thể chế biến tới 20 món ăn nhằm phục vụ nhu cầu đa dạng của khách hàng. Đến Nhà hàng yến sào Savinest Khánh Hòa, du khách sẽ được thưởng thức các món ăn mới lạ, được chế biến khéo léo bởi những đầu bếp tài hoa, mà ngày xưa chỉ các bậc vua quan mới được thưởng thức.
Đảo Yến - Hòn Nội thủ đô của loài chim yến, cách cảng Cầu Đá, Vĩnh Nguyên 13 hải lý. Để du khách được khám phá đảo yến, từ nhiều năm nay, nhất là năm 2022 Công ty Yến sào Khánh Hòa đã tổ chức một tour du lịch trọn gói với phương thức phục vụ rất chu đáo. Du khách được đón từ khách sạn đến cảng Yến Sào tại Cầu Đá từ sáng sớm, rồi lên tàu qua đảo. Trên đường đi, du khách được “mục sở thị” “bóng dáng” của Hòn Tre (Vinpearl Land), Hòn Miễu (Hồ cá Trí Nguyên), Hòn Tầm, Hòn Tầm Đông (của Công ty Yến Sào), Hòn Mun.
Sau hơn một giờ tàu sẽ đưa du khách đặt chân lên đảo Yến. Điểm đầu tiên của cuộc hành trình là hang yến Hòn Sam. Ở đây, du khách tận mắt được thấy đàn chim yến, tổ yến và được giới thiệu về cuộc sống vô cùng lý thú của loài chim và đặc sản quý hiếm mà nó dâng hiến cho con người là tổ yến. Du khách còn được khám phá những rạn san hô lung linh đầy màu sắc dưới đáy biển xung quanh chân đảo bằng tàu đáy kính. Tiếp đến du khách được lên Bãi Đôi, thỏa sức bơi lộ dưới làn nước trong xanh, thư giản, nghỉ ngơi cùng làn nước hoặc trải nghiệm các dịch vụ giải trí như câu cá, chèo thuyền kayak, chinh phục đỉnh Du Hạ cao 90m để ngắm nhìn toàn cảnh Đảo Yến - Hòn Nội.
Đến thăm đảo yến, du khách được tìm hiểu về lịch sử của đảo, đặc biệt là thủy tổ nghề yến. Năm 1328, trong một chuyến công cán phương Nam, Đề đốc thủy quân nhà Trần, Lê Văn Đạt cùng đoàn quân gặp bão lớn nên thuyền phải dạt vào đảo Hòn Tre. Tại đây ông tình cờ phát hiện các đảo yến ở vùng biển đảo Bình Khang (thuộc tỉnh Khánh Hòa ngày nay) và quyết tâm ở lại cai quản vùng đất này. Với tầm nhìn chiến lược của một vị tướng, ông thành lập các đội thủy quân để bảo vệ, khai thác và phát triển nguồn tài nguyên quý hiếm này. Nghề yến sào nước ta ra đời từ đó và ông được người đời sau suy tôn là Thủy tổ nghề yến sào.
Những người có công kế nghiệp ông là An phủ sứ Bình Khang, Lê Văn Quang (sinh năm 1719), hậu duệ đời thứ 21 của Thủy tổ Lê Văn Đạt và con gái của Lê Văn Quang là bà Lê Thị Huyền Trâm, sinh năm 1753. Dưới thời Tây Sơn, bà Lê Thị Huyền Trâm được giao chỉ huy đội thủy quân tại dinh Bình Khang, kiêm Tổng quản quần đảo Hòn Tre và các sở lưới đăng, đảo yến. Bà đã tổ chức khai thác, xuất khẩu yến sào tạo nguồn tài chính, hậu cần, quân nhu… cho nhà Tây Sơn. Năm 1788, bà được phong chỉ huy liên quân thủy, bộ trấn thủ một số vùng biển trọng yếu.
Ngày 10/5/1793, trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền lãnh hải và các đảo yến, Đại đô đốc Lê Thị Huyền Trâm cùng An phủ sứ Bình Khang Lê Văn Quang đã anh dũng hy sinh. Người dân suy tôn bà là Bảo yến đảo chủ Thánh Mẫu, lập miếu thờ trên các đảo yến. Từ đó, ngày 10/5 âm lịch, người dân địa phương long trọng tổ chức cúng giỗ Thánh Mẫu và tướng sĩ Tây Sơn. Dịp này lễ hội Yến sào Khánh Hòa được tổ chức để ghi nhớ công ơn các bậc tiền bối và những người đã ngã xuống để bảo vệ quê hương. Năm nay (2022), Hội nghị khách hàng Yến Sào Khánh Hòa trong cả nước được tổ chức vào ngày 8/5. Ngày 10/5, Tổng Công ty sẽ tổ chức cho các khách hàng tiêu biểu ra đảo dự ngày giổ Thánh mẫu. Đây là dịp hiếm có để con cháu Thánh mẫu có điều kiện lan tỏa công đức của Người, đồng thời sẽ cùng nhau làm tốt hơn việc chăm sóc bảo vệ đàn yến cũng như phát huy hiệu quả sản phẩm quý giá đàn yến mang lại cho con người.
Hàng năm cứ 10/5 âm lịch, Công ty Yến sào Khánh Hòa lại tổ chức lễ hội để tri ân Thánh mẫu Lê Thị Huyền Trâm và các bậc tiền bối đã tạo nên nghề yến cho con cháu đến ngày nay. Như vậy là quý khách đã kết thúc chuyến tham quan đảo yến Hòn Nội đầy thú vị, đến trưa quý khách dùng cơm tại nhà hàng trên đảo với các món ăn đặc trưng dân biển như: Mực cơm chiên mắm, trứng chiên, cá nướng muối é, tôm cháy tỏi, thịt ram mặn, rau muống xào tỏi, canh chua cá, cơm trắng, tráng miệng (trái cây), kèm theo 01 chai nước Sanna. Về chiều, khi mặt trời xế bóng, quý khách lên tàu trở lại đất liền.
Yến sào Khánh Hòa từ lâu đã được biết đến là một thương hiệu uy tín hàng đầu cả nước và trên thế giới, được khách hàng từ các nước và vùng lãnh thổ: Hồng Kông, Hàn Quốc, Trung Quốc, Mỹ, Úc, Nhật, Canada… biết đến và đánh giá cao về chất lượng và uy tín. Không chỉ có thế, giờ đây, nói đến đảo yến còn là cơ hội để bạn thưởng ngoạn nhiều giá trị như trên vừa nhắc đến. Người dân Nha Trang, Khánh Hòa tự hào về việc mình được trời phú không chỉ một trong 29 vịnh biển đẹp nhất thế giới mà còn giàu có thuộc loại nhất nhì Việt Nam.
Nguyễn Xuân
