Hành trình kinh doanh đầy thăng trầm của nhà sáng lập Wumart

Đã có thời điểm Zhang phải vào tù oan và sau khi trở lại "Huyền thoại" của ngành bán lẻ Trung Quốc sẵn sàng lập nên kì tích thứ hai trong hành trình kinh doanh đầy gian truân.

Người sáng lập 59 tuổi của Wumart sắp tới sẽ sở hữu hai công ty niêm yết sau khi Wumart Technology chính thức nộp đơn đăng ký lên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông. Bản cáo bạch cho thấy thu nhập hoạt động năm 2020 của Wumart sẽ đạt 39 tỷ Nhân dân tệ.

Đứng sau Wumart Technology là Zhang Wenzhong, người từng khiến giới kinh doanh phải sửng sốt. Cuộc đời đầy thăng trầm của Zhang bắt đầu từ 20 năm trước khi ông trở về Trung Quốc kinh doanh riêng và thành lập Wumart, siêu thị hiện đại sớm nhất ở Bắc Kinh. Chưa đầy mười năm, thương hiệu Wumart đã trở thành chuỗi siêu thị lớn nhất miền bắc Trung Quốc. Nhưng sau đó, Zhang Wenzhong đã phải vào tù oan và trở lại sau thời gian cải tạo. Mãn hạn tù năm 2003, Zhang Wenzhong thực hiện chiến lược bành chướng và một trong những phi vụ giật gân nhất là việc Tập đoàn Wumart mua lại Công ty Metro của Đức với giá 12 tỷ Nhân dân tệ. Ngoài ra, ông còn mở rộng kinh doanh và cho ra đời Dmall. Cách đây không lâu, công ty do chính Zhang Wenzhong gây dựng cũng đã báo cáo IPO. Điều này có nghĩa là Zhang Wenzhong sắp tới sẽ sở hữu tới hai công ty niêm yết chỉ trong vài năm sau khi trở lại đấu trường kinh doanh.

Zhang Wenzhong (1962) là vốn là nhà nghiên cứu khoa học. Năm 1979, ông được nhận vào Khoa Toán học của Đại học Nam Đài; sau đó, Zhang Wenzhong nhận bằng thạc sĩ quản lý tại Đại học Nam Đài, bằng tiến sĩ từ Viện Khoa học Hệ thống thuộc Học viện Khoa học Trung Quốc. Cuối cùng ông chọn con đường nghiên cứu sau tiến sĩ chuyên sâu về kỹ thuật hệ thống tại Đại học Stanford, Hoa Kỳ. Sau khi trở về Trung Quốc, Zhang đã vận dụng hết khả năng của mình để thành lập một doanh nghiệp công nghệ cao để tích hợp hệ thống và phát triển các dự án CNTT có lợi cho một số doanh nghiệp lớn trong nước. Khi đó, Zhang Wenzhong đã phát triển một bộ hệ thống MIS và hệ thống POS cho các doanh nghiệp bán lẻ nhưng chưa được nhiều người đón nhận. Để chứng minh giá trị sử dụng của hệ thống do mình phát triển, Zhang Wenzhong đã thành lập một siêu thị có tên Wumart vào năm 1994. Cũng từ cơ duyên này mà vị tỷ phú thường nói rằng ông bước chân vào ngành bán lẻ là do “sự tình cờ”.

Duyên trời sắp đặt, Zhang Wenzhong một bước lên mây và trở thành cái tên nổi nhất thời điểm bấy giờ. Wumart được coi là công ty chuỗi bán lẻ đầu tiên ở Trung Quốc bắt đầu sử dụng công nghệ Internet để mua sắm và quản lý. Năm 1995, sau khi thành lập được một năm, siêu thị này đã đạt doanh thu hơn 100 triệu Nhân dân tệ. Kể từ đó, Wumart đã trở thành công ty dẫn đầu trong ngành bán lẻ. Năm 2003, Wumart niêm yết thành công trên Thị trường Doanh nghiệp Tăng trưởng Hồng Kông với tên gọi Wumart Commercial và trở thành công ty bán lẻ tư nhân đại lục đầu tiên được niêm yết tại đây. Năm 2004, Wumart sở hữu 600 cửa hàng các loại và trở thành chuỗi bán lẻ lớn nhất ở miền Bắc Trung Quốc. .

Trong bản cáo bạch có ghi rõ: “Năm 2006 là thời kỳ tốt nhất cho sự phát triển của Wumart.”. Tuy nhiên, trong khi Wumart bước vào thời kì thịnh vượng thì ông chủ Zhang lại đứng sau song sắt. Vào tháng 12 năm 2006, Zhang Wenzhong bị tạm giữ hình sự vì tình nghi hối lộ và biển thủ công quỹ. Cho đến ngày 31/5/2018, Tòa án nhân dân tối cao đã hủy bản án gốc và tuyên Zhang Wenzhong không có tội và tuyên bố Zhang đã phải chịu án oan.

Quãng thời gian thiếu vắng sự lãnh đạo của Zhang, Wumart như rắn mất đầu và tình hình trở nên tồi tệ hơn. Năm 2006, quy mô bán hàng của Wumart là 23,12 tỷ Nhân dân tệ, đến năm 2012, quy mô bán hàng chỉ còn 14,45 tỷ Nhân dân tệ; từ năm 2012 đến năm 2015, lợi nhuận ròng thương mại của Wumart giảm dần, từ 602 triệu nhân dân tệ xuống còn 247 triệu Nhân dân tệ. Năm 2015, Wumart tuyên bố tư nhân hóa và hủy niêm yết tại Hồng Kông. Chính vì vây, đánh dấu sự trở lại, Zhang lên kế hoạch càn quét và mua lại loạt cửa hàng và siêu thị như Lotte Mart, Chongqing Department Store, Xinhua Department Store,…

Trong đó, trường hợp nổi tiếng nhất là Metro. Vào năm 2018, đã có nhiều “gã khổng lồ” trong ngành cũng săn đón phi vụ mua lại công ty Đức như Alibaba, Tencent, Suning.com, Vanke hay Hopu Investment và Hillhouse. Phần thắng chung cuộc đã thuộc về Wumart sau nhiều vòng đấu thầu. Nói về thương vụ mua lại này, Zhang Wenzhong từng giải thích: “Metro có các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt giống như đối với các công ty châu Âu. Đó là một công ty rất tốt và cần điều chỉnh chiến lược toàn diện. Đồng thời, Wumart cũng có kinh nghiệm trong việc mua bán và sáp nhập”. Kể từ đó, tin tức về việc Wumart được niêm yết lần thứ hai nhanh chóng được lan truyền. Sau 18 năm, Zhang Wenzhong được kỳ vọng sẽ lại một lần nữa “rung chuông” sàn chứng khoán Hồng Kông.

Bản cáo bạch tiết lộ rằng từ năm 2018 đến năm 2020, thu nhập hoạt động của Wumart là 21,378 tỷ Nhân dân tệ, 22,747 tỷ Nhân dân tệ và 39,964 tỷ Nhân dân tệ; lợi nhuận trong giai đoạn này lần lượt là 226 triệu Nhân dân tệ, 394 triệu Nhân dân tệ và 726 triệu Nhân dân tệ. Rõ ràng, sau khi Wumart mua lại Metro, quy mô doanh thu và lợi nhuận của tập đoàn này đã tăng lên đáng kể. Cụ thể, doanh thu năm 2020 của Wumart tăng 71,7% so với cùng kỳ năm ngoái nhờ có thương vụ sát nhập. Zhang Wenzhong đã viết trong thư ngỏ : “Sự kết hợp chặt chẽ giữa Wumart và Metro mang lại cho chúng tôi lợi thế độc nhất là bao gồm cả người tiêu dùng đại chúng và người tiêu dùng trung cấp đến cao cấp, trở thành nhà sản xuất hàng đầu của Trung Quốc về chuỗi cung ứng kỹ thuật số hoàn chỉnh với cả hai doanh nghiệp B2B và B2C giúp công ty dẫn đầu trong ngành hàng tiêu dùng nhanh mới”.

Tất nhiên, tham vọng của Wumart không dừng lại ở đó. Zhang Wenzhong nói rằng “kỹ thuật số hóa” của Wumart là tương lai của các công ty bán lẻ hoạt động quy mô lớn dựa trên số hóa. Kết quả chuyển đổi kỹ thuật số của Wumart phản ánh trực tiếp lưu lượng bán lẻ và doanh thu của các kênh trực tuyến. Bản cáo bạch cho thấy tính đến tháng 12 năm 2020, ứng dụng đa điểm của Wumart có 80,9 triệu người dùng và tỷ lệ mua lại của người dùng là khoảng 63%, cao hơn mức trung bình của ngành là khoảng 40% trong cùng năm. Đồng thời, người dùng hoạt động hàng tháng của ứng dụng là khoảng 10,1 triệu và doanh số bán lẻ được tạo ra chiếm hơn 70% tổng doanh số bán lẻ của Wumart. Năm 2015, Zhang Wenzhong đã dẫn dắt Wumart đi đầu và lãnh đạo việc thành lập thương mại điện tử phân tán-Multipoint Dmall. Đây là nhà cung cấp giải pháp bán lẻ kỹ thuật số và là nhà cung cấp của Wumart, xây dựng hệ thống hoạt động kỹ thuật số bao gồm quản lý thành viên kỹ thuật số, quản lý hàng hóa, vận hành cửa hàng, v.v. và chịu trách nhiệm cho hoạt động kinh doanh tại nhà của siêu thị.

Vào tháng 4 năm 2015, Dmall đã nhận được khoản đầu tư thiên thần từ IDG Capital ngay khi mới thành lập. Zhang Wenzhong Zeng cho biết: “Tôi đã thành lập 'Multipoint' với một số doanh nhân trẻ và IDG Capital". Năm 2018, Shenzhen Investment Holdings đã đầu tư chiến lược vào nhiều Dmall và năm 2020 con số này tăng lên hơn 2,8 tỷ Nhân dân tệ trong tài trợ Series C. Trong thời gian tới Dmall sẽ chính thức IPO và theo tờ Reuters tiết lộ thương hiệu thứ hai của Zhang đã thuê Bank of America, Goldman Sachs và JPMorgan Chase để chuẩn bị cho đợt IPO tại Mỹ với kế hoạch huy động hơn 500 triệu đô la.

Nhìn lại chặng đường kinh doanh của Zhang Wenzhong tuy gian khó nhưng xứng đáng với danh hiệu “Huyền thoại” của làng bán lẻ. Như ông Zhang từng nói: “Trải qua giông tố, tôi vẫn là người lạc quan, tích cực đấu tranh. Giữ trong tim một mùa xuân, khi cuộc đời lại ngập tràn ánh nắng, tôi lại lên đường”.

TL