Hàng không toàn cầu mất 18 tỷ USD vì căng thẳng Iran, giá vé máy bay neo cao

Cú sốc địa chính trị từ Trung Đông đang vẽ lại bức tranh tài chính của ngành hàng không thế giới theo hướng cực kỳ ảm đạm. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) vừa chính thức cắt giảm gần một nửa dự báo lợi nhuận ròng hợp nhất năm 2026 của toàn ngành xuống còn 23 tỷ USD.

Con số này thấp hơn rất nhiều so với kỳ vọng 41 tỷ USD trước đó, đồng thời lao dốc mạnh so với mức 45 tỷ USD đạt được vào năm 2025.

Giá dầu tăng vọt do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn, kéo theo giá nhiên liệu hàng không leo thang mạnh và làm gia tăng biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu, khiến các hãng hàng không phải đối mặt với mức tăng đáng kể của khoản chi phí lớn nhất trong cơ cấu hoạt động.

Bất chấp việc nhu cầu đi lại của hành khách vẫn duy trì tích cực và tổng doanh thu toàn cầu dự kiến vượt mốc 1.100 tỷ USD, các hãng bay vẫn không thể bù đắp được sự tổn thương do chi phí vận hành tăng vọt. Nguyên nhân cốt lõi đến từ hai yếu tố: giá nhiên liệu máy bay leo thang ngoài dự tính và sự gián đoạn nghiêm trọng tại các hành lang không phận thuộc vùng Vịnh.

Tổng giám đốc IATA - ông Willie Walsh đưa racảnh báo làn sóng phá sản hoặc thâu tóm sẽ diễn ra mạnh mẽ trong năm nay và năm tới. Áp lực chi phí đã tìm thấy nạn nhân đầu tiên khi hãng hàng không giá rẻ Spirit Airlines của Mỹ phải ngừng hoạt động vào tháng trước.

Nhóm chịu đòn nặng nhất hiện tại là các hãng bay vùng Vịnh như Emirates, Qatar Airways hay Etihad Airways do không phận khu vực gần như bị đóng băng ở giai đoạn đầu chiến sự. IATA dự báo các hãng hàng không Trung Đông nhiều khả năng sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ, trái ngược hoàn toàn với bức tranh giữ được lợi nhuận ở các khu vực khác.

Nghịch lý lớn nhất lúc này là doanh thu tăng nhưng lợi nhuận lại bốc hơi. Các cuộc không kích tại Iran buộc máy bay phải thay đổi lộ trình, bay vòng né vùng chiến sự khiến thời gian bay kéo dài thêm nhiều giờ. Hệ quả là tổng hóa đơn nhiên liệu của toàn ngành được dự báo tăng vọt từ 252 tỷ USD của năm ngoái lên 350 tỷ USD trong năm nay, chiếm tới gần một phần ba tổng chi phí hoạt động.

Giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh trong tuần này, kéo theo nhiều hệ lụy tiêu cực.

Tình hình càng thêm ngột ngạt khi các hãng bay phải duy trì đội tàu bay cũ, tốn nhiên liệu và tốn chi phí bảo dưỡng do Boeing và Airbus liên tục chậm giao máy bay mới. Biên lợi nhuận trên mỗi hành khách của các hãng hàng không bị bóp nghẹt, hiện chỉ còn kỳ vọng kiếm được khoảng 4,5 USD/khách, tức là giảm một nửa so với mức của năm 2025.

Đối với người tiêu dùng, cơ hội mua vé máy bay giá rẻ coi như đã khép lại. Để bảo vệ dòng tiền, các hãng hàng không bắt buộc phải cắt giảm những đường bay không sinh lời và chuyển một phần gánh nặng chi phí nhiên liệu sang giá vé. Ông Willie Walsh khẳng định, trong bối cảnh năng lực khai thác suy giảm nhưng nhu cầu đi lại vẫn mạnh, mặt bằng giá vé quốc tế cao sẽ tiếp tục duy trì trong nửa cuối năm 2026, đặc biệt là trên các trục bay kết nối châu Âu, Trung Đông và Bắc Mỹ.