Hải quan tăng tốc cải cách, số hóa và chống thất thu những tháng cuối năm 2026

Chiều 7/9/2026, Cục Hải quan tổ chức Hội nghị giao ban đánh giá kết quả thực hiện công tác tháng 8 và triển khai chương trình công tác tháng 9/2026. Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ chủ trì hội nghị, với sự tham dự của tập thể lãnh đạo Cục, Ban Chấp hành Đảng bộ Cục Hải quan, thủ trưởng các đơn vị thuộc Cục và đại diện Đoàn Thanh niên Cục Hải quan.

Nhiều dấu ấn trong cải cách và hoàn thiện thể chế

Theo Cục Hải quan, trong tháng 8, ngành đã tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các nhiệm vụ trọng tâm và đạt nhiều kết quả đáng chú ý.

Trong công tác xây dựng thể chế, ngày 23/8/2026, tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, trong đó mở rộng quản lý hàng hóa trên nền tảng thương mại điện tử, đẩy mạnh Hải quan số và giảm yêu cầu về hồ sơ, thủ tục đối với doanh nghiệp.

Cục Hải quan cũng đã tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2026/NĐ-CP ngày 22/8/2026, quy định thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa ASEAN, thay thế Nghị định số 85/2019/NĐ-CP.

Hội nghị giao ban đánh giá kết quả thực hiện công tác tháng 8 và triển khai chương trình công tác tháng 9/2026 của Cục Hải quan.

Cùng với đó, Bộ Tài chính đã ban hành các Thông tư số 124/2026/TT-BTC, 127/2026/TT-BTC và 128/2026/TT-BTC, lần lượt liên quan đến xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; chỉ tiêu thông tin, mẫu chứng từ khai báo đối với phương tiện vận tải qua các cửa khẩu; và kiểm tra, giám sát, quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải hoạt động tại khu vực cửa khẩu thông minh.

Trong cải cách hành chính, Cục Hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa 35/39 thủ tục hành chính theo kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục, đạt 123,1% kế hoạch. Đối với điều kiện kinh doanh, Cục đã điều chỉnh phương án cắt giảm 16 điều kiện kinh doanh để đưa vào Nghị quyết của Chính phủ, đạt 100% chỉ tiêu.

Đối với các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo Quyết định số 2421/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, Cục Hải quan đã thực thi 27/39 thủ tục, đạt 69,23% kế hoạch; 12 thủ tục còn lại dự kiến được thực thi trong năm 2026. Đồng thời, 12 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung và 8 thủ tục được bãi bỏ. Tại Nghị định số 273/2026/NĐ-CP ngày 7/7/2026 của Chính phủ về kinh doanh hàng miễn thuế, Cục Hải quan đã chủ động đề xuất bãi bỏ 6 thủ tục và đơn giản hóa 10 thủ tục hành chính.

Đẩy mạnh Hải quan số, kết nối dữ liệu

Chuyển đổi số tiếp tục là một trong những trọng tâm được Cục Hải quan tập trung triển khai. Cục đang thực hiện các bước điều chỉnh dự án xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số; đồng thời đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Hệ thống VNACCS/VCIS và các hệ thống vệ tinh tiếp tục được vận hành ổn định, an toàn 24/7, bảo đảm hoạt động thông quan thông suốt. Cục Hải quan cũng chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin để thí điểm xác thực người khai hải quan khi làm thủ tục đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối giữa VNeID, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống của cơ quan Hải quan.

Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến tiếp tục được mở rộng. Từ ngày 1/1 đến 20/8/2026, Cục Hải quan đã tiếp nhận hơn 85,73 triệu hồ sơ, trong đó có hơn 85,71 triệu hồ sơ trực tuyến; số hồ sơ tiếp nhận trực tiếp và qua dịch vụ bưu chính là 19.709 hồ sơ.

Trong triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN, Cục Hải quan đã hoàn thành kết nối một thủ tục hành chính của Bộ Nội vụ; lập trình nhiều thủ tục hành chính của các bộ, ngành và triển khai chức năng trao đổi thông tin C/O form D với ASEAN trên môi trường thử nghiệm. Hiện chức năng C/O form D đang được kiểm thử với Bộ Công Thương và các nước ASEAN.

Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ chủ trì hội nghị

Xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD sau 8 tháng

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì quy mô lớn. Trong tháng 8/2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 109,7 tỷ USD, giảm 0,1% so với tháng trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 54,79 tỷ USD, tăng 3,2%; nhập khẩu đạt 54,91 tỷ USD, giảm 3,1%.

Lũy kế 8 tháng năm 2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%; nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD, tăng 35,3%. Cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận nhập siêu 20,46 tỷ USD.

Quy mô thương mại gia tăng cũng tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước. Trong tháng 8, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 39.820 tỷ đồng, giảm 12,4% so với tháng trước.

Lũy kế từ ngày 1/1 đến 31/8/2026, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 352.766 tỷ đồng, bằng 78,2% dự toán được giao là 451.000 tỷ đồng và bằng 68,3% chỉ tiêu phấn đấu 516.500 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số thu tăng 17,4%, tương ứng tăng 52.308 tỷ đồng.

Siết quản lý rủi ro, đấu tranh buôn lậu và gian lận thương mại

Trong tháng 8, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Số vụ vi phạm giảm 135 vụ so với tháng 7 nhưng tăng 299 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, các vụ việc có dấu hiệu hình sự có chiều hướng gia tăng, nhất là hoạt động buôn lậu trên tuyến đường biển và đường hàng không.

Từ ngày 15/7 đến 14/8/2026, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.860 vụ, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 3.391 tỷ đồng; khởi tố 6 vụ và chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố 17 vụ. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 174,4 tỷ đồng, tăng 458,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/8/2026, toàn ngành đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 15.273 vụ, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 15.371 tỷ đồng; khởi tố 15 vụ và chuyển khởi tố 104 vụ. Số thu ngân sách nhà nước từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 899,7 tỷ đồng.

Cán bộ Hải quan phát biểu tại Hội nghị.

Công tác phòng, chống ma túy tiếp tục được triển khai quyết liệt. Trong thời gian từ ngày 15/7 đến 14/8/2026, ngành Hải quan chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 16 vụ với 22 đối tượng, thu giữ 14,11 kg ma túy các loại. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/8/2026, lực lượng Hải quan đã phối hợp phát hiện, bắt giữ 129 vụ với 274 đối tượng, thu giữ 785,25 kg ma túy các loại.

Công tác kiểm tra sau thông quan cũng được triển khai theo hướng trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực có rủi ro cao như xuất xứ, sở hữu trí tuệ, mã HS, trị giá và chính sách mặt hàng.

Từ ngày 15/7 đến 14/8/2026, toàn ngành ban hành 190 quyết định kiểm tra sau thông quan, hoàn thành 160 cuộc; tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt là 496 tỷ đồng, số tiền thực thu ngân sách nhà nước đạt 538,5 tỷ đồng. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/8/2026, toàn ngành ban hành 1.109 quyết định, hoàn thành 875 cuộc; tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt đạt 4.781,8 tỷ đồng, bằng 120% chỉ tiêu giao năm 2026; số tiền thực thu ngân sách đạt 3.470,59 tỷ đồng, tương đương 87% chỉ tiêu 4.000 tỷ đồng.

Tập trung hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm cuối năm

Phát biểu kết luận hội nghị, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ yêu cầu toàn ngành tập trung thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, trong đó tiếp tục hoàn thiện các dự thảo nghị định, thông tư và chuẩn bị đưa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014 vào cuộc sống.

Cùng với đó, ngành Hải quan tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy các giải pháp tạo thuận lợi thương mại và tái cấu trúc thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu; đẩy mạnh triển khai các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó tập trung vào hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số và mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia, kết nối Cơ chế một cửa ASEAN.

Một trọng tâm khác là triển khai Đề án thống nhất giao cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh tại cửa khẩu; tiếp tục theo dõi, đánh giá và hoàn thiện mô hình thông quan tập trung theo lộ trình được phê duyệt.

Về thu ngân sách, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ yêu cầu bám sát các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, chống thất thu, gian lận thương mại, chuyển giá, trốn thuế và các hành vi vi phạm pháp luật hải quan, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách được giao trong năm 2026.

Công tác quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và tập trung vào những lĩnh vực trọng điểm, có nguy cơ rủi ro cao. Trong khi đó, đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, nhằm góp phần bảo đảm an ninh kinh tế, trật tự an toàn xã hội và xây dựng môi trường thương mại lành mạnh.

Trong hợp tác quốc tế, ngành Hải quan tiếp tục chủ động tham gia các cơ chế ASEAN, Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) và APEC; tăng cường trao đổi thông tin với các đối tác lớn. Đáng chú ý, Cục Hải quan sẽ trình Chính phủ phê duyệt Hiệp định hợp tác và hỗ trợ lẫn nhau trong lĩnh vực hải quan với Trung Quốc, thúc đẩy hợp tác một cửa và phối hợp tổ chức cuộc họp Tổ công tác cửa khẩu thông minh lần thứ nhất.

Cùng với việc kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, Cục Hải quan tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến chính sách pháp luật và cải cách hành chính, hướng tới tạo thuận lợi hơn nữa cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.