Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin, Internet đang ngày càng trở thành phương tiện hữu ích. Tuy nhiên việc sử dụng không an toàn cũng gây ra những tác động tiêu cực không hề nhỏ, đặc biệt là đối với người dùng là trẻ em. Chính vì lẽ đó, Ngày An toàn Internet (Safer Internet Day) đã ra đời.
Khởi nguồn từ một sáng kiến trong dự án Biên giới an toàn của Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2004, Ngày An toàn Internet hiện đã vượt qua mọi biên giới địa lý và được tổ chức thường niên vào ngày thứ Ba đầu tiên của tháng 2 tại gần 200 nước trên toàn cầu. Với chủ đề "Bạn có muốn nói về điều đó không? Hãy cùng trò chuyện về cuộc sống trực tuyến nhé" (Want to talk about it? Making space for conversations about life online), Ngày An toàn Internet 2023 (ngày 7/2) truyền cảm hứng cho một cuộc đối thoại về việc sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm, nghiêm túc và sáng tạo hơn - đặc biệt giữa cha mẹ và con cái - để cùng duy trì một thế giới trực tuyến an toàn hơn.
Theo số liệu của Statista, tính đến cuối năm 2022, số người sử dụng Internet toàn cầu đạt khoảng 5,3 tỷ người, tương đương 66% dân số thế giới. Số thời gian trung bình mà mỗi người dùng "lang thang" trên Internet là 7 giờ/ngày, tăng 17 phút so với năm trước đó. Châu Á tiếp tục xu hướng có số lượng người dùng Internet lớn nhất toàn cầu, chiếm 53,6% thế giới Internet. Tiếp đó là châu Âu (13,7%), châu Phi (11,9%) và Mỹ Latinh/Caribe (9,9%). Trong khi đó, báo cáo của Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) cho thấy trong năm ngoái, 73% dân số toàn cầu từ 10 tuổi trở lên sở hữu điện thoại di động kết nối Internet, chưa kể tới các em nhỏ hơn cũng đã tiếp cận mạng lưới này.
Nhân ngày An toàn mạng thế giới 7/2, Google công bố xu hướng tìm kiếm của người dùng Việt về chủ đề an toàn trên không gian mạng trong năm 2022 và giới thiệu các công cụ do Google phát triển giúp người dùng an toàn hơn trên Internet.
Theo Google, Internet ngày càng phát triển mở ra cho mọi người nhiều cánh cửa cơ hội kết nối, học tập và làm việc nhưng cũng ẩn chứa nhiều mối đe dọa, đặc biệt liên quan đến những hành vi xâm nhập tài khoản hoặc lừa đảo tinh vi. Vì thế, trong kế hoạch cho năm mới, bên cạnh việc mở rộng mạng lưới xã hội trên Internet, người dùng nên quan tâm hơn đến các cách thức và công cụ bảo mật tài khoản cá nhân để phòng tránh các rủi ro luôn tiềm tàng trên không gian mạng.
So với năm 2021, người dùng Internet Việt tìm kiếm nhiều về các chủ đề liên quan đến an ninh mạng, như “Trình tạo mật khẩu ngẫu nhiên” tăng 90%, “Độ mạnh mật khẩu” hay “Gian lận quảng cáo” đều tăng 70%, và “Quản lý mật khẩu” tăng 50%. Người Việt cũng thể hiện sự quan tâm đáng kể đến mã độc, phần mềm độc hại và virus thông qua những câu hỏi như “Thế nào là mã độc?”, “Bản chất của worm sâu máy tính là gì?”, “Bản chất của virus là gì?”,... 
Bên cạnh việc tìm kiếm nhiều hơn về các thuật ngữ và định nghĩa liên quan đến chủ đề bảo mật, người dùng còn chủ động tìm kiếm những giải pháp bảo vệ tài khoản cá nhân của mình và mạng lưới doanh nghiệp. Cụ thể, các cụm tìm kiếm về chương trình chống virus, luật an ninh mạng như “hosting chống ddos”, “business antivirus”, “tìm hiểu luật an ninh mạng”,....ghi nhận số lượt tìm kiếm vượt trội.
Với sự gia tăng đáng kể của nhiều cuộc tấn công và lừa đảo trên không gian mạng, việc bảo mật cho tài khoản cá nhân của bạn nên là một gạch đầu dòng cần chú ý trong kế hoạch năm mới. Từ đó, bạn có thể hình thành nên thói quen tốt trong việc bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân của mình, phòng tránh những trường hợp xâm nhập khó lường. Cụ thể, trình quản lý mật khẩu (Password Manager) và Xác minh 2 bước (2-Step Verification) sẽ là các phương thức bảo mật hiệu quả, hỗ trợ người dùng an toàn hơn trên không gian mạng.
Với vô số tài khoản trực tuyến mà bạn đã thiết lập qua nhiều năm, mật khẩu sẽ là lớp bảo vệ đầu tiên. Trình quản lý mật khẩu (Password Manager) không chỉ hỗ trợ tạo lập và ghi nhớ những mật khẩu mạnh cũng như duy nhất cho từng tài khoản mà còn gửi cảnh báo đến bạn khi có những hành vi vi phạm tiềm ẩn nào khác. Trình quản lý mật khẩu Google được tích hợp trong trình duyệt Chrome và tất cả ứng dụng Android, đồng thời liên tục kiểm tra 1 tỉ mật khẩu mỗi ngày nhằm phát hiện trường hợp vi phạm. Các chuyên gia bảo mật cũng khuyến khích người dùng sử dụng trình quản lý mật khẩu khi nó giúp bạn tránh khỏi những bẫy trực tuyến tiềm tàng.
Xác minh 2 bước là phương thức gia tăng thêm một lớp bảo mật bên cạnh mật khẩu (password). Mỗi khi đăng nhập vào tài khoản, người dùng cần nhập mật khẩu (bước 1) và mã ngẫu nhiên (bước 2) cài đặt qua tin nhắn SMS hoặc ứng dụng Google Authenticator. Theo đó, trường hợp vô tình lộ mật khẩu thì kẻ gian cũng không thể đăng nhập trái phép vào tài khoản do thiếu mã ngẫu nhiên là lớp bảo vệ thứ hai.
Việt Nam đã thông qua Luật An ninh mạng năm 2018 với các quy định cụ thể về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Tháng 6/2021, lần đầu tiên Việt Nam đã ban hành một chương trình cấp quốc gia riêng về vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng giai đoạn 2021 – 2025". Chương trình này không chỉ tập trung vào vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, mà còn mong muốn thúc đẩy phát triển các sản phẩm, ứng dụng, công cụ, để giúp để trẻ em truy cập, khai thác nguồn tài nguyên trực tuyến một cách chủ động, hiệu quả và an toàn
Đình Lâm
