Năm nay, người trồng cà phê tại Việt Nam đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi đợt hạn hán tồi tệ nhất trong gần một thập kỷ, làm dấy lên mối lo ngại về giá cà phê espresso tăng cao trên toàn thế giới, ngay cả khi một số nông dân duy trì năng suất tốt bằng các biện pháp đối phó thông minh.
Dự báo trong nước về vụ thu hoạch mùa tới vẫn còn ảm đạm ở Việt Nam, nước sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới.
Phó giám đốc Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV), Nguyễn Ngọc Quỳnh, dự kiến sản lượng giảm 10-16% do nắng nóng cực độ tại vùng cà phê Tây Nguyên từ tháng 3 đến đầu tháng 5.
Tuy nhiên, lượng mưa quay trở lại trong những tuần gần đây đã cải thiện triển vọng, thúc đẩy niềm tin của nông dân và nhà chức trách. Nhưng vẫn chưa rõ liệu thời tiết được cải thiện có giúp tăng sản lượng và giảm giá cà phê robusta, loại cà phê thường sử dụng nhất trong cà phê espresso và cà phê hòa tan, trong đó Việt Nam là nước sản xuất hàng đầu thế giới hay không.
Ông Nguyễn Hữu Long, người trồng cà phê trên diện tích 50ha ở Gia Lai, một trong những tỉnh sản xuất cà phê hàng đầu Việt Nam, cho biết: “Tôi dự đoán sản lượng cả nước sẽ giảm 10-15% nhưng trang trại của tôi sẽ tăng sản lượng”.
Để bảo vệ cây trồng của mình trong đợt nắng nóng, ông đã giữ ẩm cho đất xung quanh cây bằng cách phủ lá lên trên. Trái ngược với tập quán địa phương là chặt cây sau vài năm để nâng cao chất lượng đất, ông vẫn tiếp tục trồng cây trong nhiều thập kỷ. Kết quả là thực vật có rễ sâu hơn và khả năng tiếp cận nguồn nước ngầm rộng hơn.
Ông Đoàn Văn Thắng, 39 tuổi, cho biết nông dân trong đồn điền của ông cũng làm mềm đất xung quanh cây trồng để cải thiện khả năng hấp thụ nước mưa và phân bón.
Bà Trần Thị Hương, một tá điền làm việc tại một đồn điền khác cách Pleiku 20 km, đã phải sử dụng nhiều nước hơn bình thường. Nhờ nguồn dự trữ dồi dào từ các kênh mương do chính quyền địa phương xây dựng, bà có thể tưới đủ nước cho cây trồng của mình trong đợt nắng nóng vừa qua. Quả cà phê tuy nhỏ hơn những năm trước nhưng bà kỳ vọng sản lượng chung sẽ không bị ảnh hưởng. Điều này cũng giúp bà kịp thời can thiệp bằng thuốc trừ sâu sinh học để chống lại sâu bọ nhiều hơn bình thường do thời tiết khắc nghiệt.
Theo dự báo từ Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), ước tính vụ thu hoạch tiếp theo của Việt Nam sẽ ổn định hơn so với sản lượng vụ mùa hiện tại. Thực tế này được cho là ít bi quan hơn nhiều so với dự báo trong nước.
Vẫn còn những lo ngại về giá cà phê?
Dù tác động đến vụ thu hoạch như thế nào thì giá cà phê đối với người tiêu dùng trên toàn thế giới vẫn có khả năng tăng cao.
Theo nhiều thương nhân và nhà phân tích, giá bán buôn tại Việt Nam và giá cà phê robusta kỳ hạn giao dịch tại London đã tăng lên mức cao kỷ lục vào đầu năm nay, chủ yếu sau vụ thu hoạch kém vừa rồi ở Việt Nam và do lo ngại về vụ thu hoạch tiếp theo sau hạn hán.
Theo dữ liệu mới nhất của Eurostat, giá bán buôn kỷ lục cho đến nay chỉ có tác động hạn chế đến giá tiêu dùng, với lạm phát giá cà phê chỉ tăng 1,6% tại 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu trong tháng 4 và 2,5% tại Ý, quốc gia yêu thích cà phê robusta.
Mặc dù mức tăng giá thấp hơn nhiều so với một năm trước đó nhưng lại cao hơn 1% trong báo cáo tháng 3 của EU, một dấu hiệu cho thấy các nhà rang xay có thể đã bắt đầu chuyển chi phí tăng cao sang người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, những lo lắng tại Việt Nam vẫn chưa kết thúc, vì lượng mưa không đủ sau hạn hán hoặc mưa lớn trước mùa thu hoạch tháng 10 sắp tới có thể làm giảm sản lượng hơn nữa, theo một thương nhân Việt Nam cảnh báo.
Giá bán buôn cao cũng có thể tiếp tục tồn tại do nhu cầu cà phê robusta đang tăng trên toàn cầu và nông dân đã tăng cường đòn bẩy trong hoàn cảnh hiện tại. Theo đó, nhiều người đã thay thế cây cà phê bằng sầu riêng, loại trái cây có nhu cầu rất lớn ở Trung Quốc.
Ông Lê Thanh Sơn, Chủ tịch Simexco, một trong những công ty xuất khẩu cà phê lớn nhất Việt Nam, cho biết: “Các thương lái có khả năng tài chính để tích trữ và giữ hàng nên sẽ không vội bán ở thời điểm hiện tại”.
Lân Nguyễn (theo Reuters)
