Tại các vùng chuyên canh rau củ, trái cây và cây đặc sản ở California, Tây Ban Nha, Nhật Bản hay Australia, những chủ trang trại vừa và nhỏ đang phải đối diện với một tình huống không có lối thoát dễ dàng, đó là không đủ người để thu hoạch, chi phí nhân công tăng cao đến mức lợi nhuận gần như không còn, và các giải pháp robot nông nghiệp hiện tại thì quá đắt, quá phức tạp hoặc chỉ phù hợp với trang trại quy mô công nghiệp. Đó là khoảng trống mà một startup nhỏ tại Watsonville, California đã nhìn thấy từ năm 2020 và quyết định lấp đầy theo một cách chưa ai thử trước đó.
 |
| Amiga hỗ trợ các công việc như làm đất, chăm sóc cây trồng, vận chuyển nông sản và thu thập dữ liệu ngay trên đồng ruộng. |
Farm-ng ra đời với một câu hỏi rất thú vị mà người sáng lập Ethan Rublee, cựu kỹ sư tự động hóa từng làm việc tại Google, đã đặt ra ngay từ đầu, đó là nếu bạn được phát minh lại chiếc máy kéo vào ngày hôm nay, với tất cả những gì chúng ta đang có từ camera, máy tính, linh kiện xe đạp điện và pin lithium, chiếc máy kéo đó sẽ trông như thế nào.
Câu trả lời của họ là Amiga, một robot điện nhỏ gọn, mô-đun và có kiến trúc mở, được thiết kế đặc biệt cho các trang trại vừa và nhỏ, đối tượng khách hàng mà gần như toàn bộ ngành robotics nông nghiệp trước đó đã bỏ qua hoàn toàn để tập trung vào những tập đoàn nông nghiệp khổng lồ.
Điều làm nên sự khác biệt lớn nhất của Amiga không phải là robot hay tự động hóa thuần túy, mà là triết lý thiết kế mở theo kiểu Lego, nơi mỗi trang trại có thể tự lắp ráp, điều chỉnh và mở rộng chức năng của robot theo đúng nhu cầu riêng của mình, từ làm đất, trồng cây, chăm sóc cây trồng đến thu thập dữ liệu và thu hoạch.
API mở của Amiga cho phép nông dân, nhà nghiên cứu và các startup xây dựng thêm ứng dụng và công cụ mới trực tiếp trên nền tảng này, tạo ra một hệ sinh thái phát triển cộng đồng giống như App Store nhưng dành riêng cho trang trại. Hệ thống này được thiết kế để giảm lao động thủ công, giảm sử dụng hóa chất và giảm nén đất, hướng đến một mô hình canh tác bền vững thực sự chứ không chỉ là khẩu hiệu marketing.
Về mặt kỹ thuật, Amiga là một robot điện bốn bánh dạng skid-steer, nặng khoảng 150 kg với tải trọng được hỗ trợ lên đến 450 kg, đủ để mang theo các bồn chứa, bộ điều khiển và thiết bị xử lý. Bốn động cơ DC không chổi than được kiểm soát qua giao thức CAN, cung cấp mô-men xoắn đỉnh đến 140 Nm và vận hành ở điện áp 36 đến 43 VDC. Màn hình cảm ứng 4,3 inch chống thấm nước có thể đọc được dưới ánh nắng trực tiếp và toàn bộ hệ thống được cập nhật phần mềm từ xa liên tục, giống như điện thoại thông minh. Amiga hoạt động hoàn toàn không cần GPS, không cần kết nối di động hay Internet, một điểm khác biệt rất quan trọng khi triển khai ở những vùng nông thôn xa xôi nơi hạ tầng viễn thông vẫn còn hạn chế.
Amiga có giá từ 20.000 đến 25.000 USD tùy cấu hình, tương đương khoảng một phần ba chi phí của một chiếc máy kéo thông thường cùng khả năng làm việc, một mức giá mà theo CEO Brendan Dowdle là ngưỡng có thể tạo ra lợi thế hiệu quả lao động thực sự cho các trang trại quy mô nhỏ. Kể từ khi ra mắt năm 2020, Farm-ng đã bán được hơn 230 chiếc Amiga và kỳ vọng tăng doanh số gấp ba lần trong năm 2025, với khách hàng đa dạng từ các trang trại rau hữu cơ nhỏ đến những tổ chức nghiên cứu lớn như Western Growers, đơn vị sử dụng Amiga để thu thập dữ liệu nông nghiệp và chia sẻ mã nguồn mở cho cộng đồng robotics toàn cầu.
 |
| Sau khi được Bonsai Robotics thâu tóm, nền tảng Amiga được kết hợp với công nghệ thị giác máy tính và AI để mở rộng khả năng tự động hóa trong nông nghiệp. |
Bước ngoặt lớn nhất đến vào tháng 7 năm 2025, khi Bonsai Robotics, công ty dẫn đầu về phần mềm tự động hóa dựa trên thị giác máy tính cho nông nghiệp, chính thức thâu tóm Farm-ng trong một thương vụ kết hợp phần mềm AI tiên tiến nhất ngành với nền tảng phần cứng mô-đun đã được kiểm chứng trên thực địa của Amiga.
Đội ngũ lãnh đạo của thực thể mới rất đáng chú ý, khi John Teeple, cựu Giám đốc Công nghệ của John Deere, được bổ nhiệm làm COO, còn Gary Bradski, người tiên phong trong lĩnh vực thị giác máy tính và nhà sáng lập thư viện OpenCV nổi tiếng toàn cầu, đảm nhận vai trò Giám đốc Khoa học. Đây là sự kết hợp hiếm thấy giữa người hiểu sâu nhất về phần cứng nông nghiệp công nghiệp và người đặt nền móng cho cả ngành computer vision hiện đại.
Tầm nhìn của thực thể kết hợp này vươn xa hơn một robot đơn lẻ, hướng đến một ứng dụng trung tâm duy nhất có thể điều phối cả đội máy lớn làm phun thuốc, lẫn đội Amiga nhỏ hỗ trợ thu hoạch thủ công, với toàn bộ dữ liệu từ giai đoạn chăm sóc đến thu hoạch đều được lưu trữ trong một hệ thống duy nhất.
Đối với một người trồng nho bàn ở California hay một nông dân trồng dâu tây tại Đà Lạt, đây là sự khác biệt giữa việc vẫn phải quản lý nhiều công cụ riêng lẻ và có được một cái nhìn tổng thể về toàn bộ trang trại trong lòng bàn tay.
Farm-ng Amiga đang trở thành nền tảng nghiên cứu được lựa chọn tại nhiều trường đại học và viện nghiên cứu nông nghiệp hàng đầu thế giới, không chỉ vì giá cả phải chăng mà vì kiến trúc mở thực sự của nó. Các nhóm nghiên cứu đang xây dựng trên Amiga những ứng dụng từ phát hiện cỏ dại bằng AI thời gian thực, phun thuốc chính xác theo từng tán cây, đến nhận diện bệnh cây bằng camera và tự động điều chỉnh lượng nước tưới dựa trên dữ liệu cảm biến đất.
Những nghiên cứu này, khi được tích hợp ngược lại vào nền tảng thương mại của Bonsai Robotics, sẽ tạo ra một vòng phản hồi liên tục giữa khoa học và ứng dụng thực tế mà ít hệ thống nào trong ngành agtech có được.
 |
| Farm-ng Amiga được nhiều trường đại học và viện nghiên cứu sử dụng làm nền tảng thử nghiệm các ứng dụng robot nông nghiệp, từ nhận diện cỏ dại đến phát hiện bệnh cây bằng AI. Đồ họa: DN&HN |
Tất cả điều này đang đặt ra cho người nông dân Việt Nam, đặc biệt là những người trồng rau, hoa, dâu tây hay cà phê ở vùng Tây Nguyên và Đà Lạt, là thế giới đang tiến rất nhanh đến một điểm mà robot tầm cỡ Amiga sẽ không còn là xa xỉ phẩm của trang trại nước ngoài nữa. Khi một chiếc Amiga có thể làm việc 24 giờ liên tục, không cần nghỉ trưa, không lo mùa vụ ngắn gặp thiếu nhân công, và chi phí vận hành thấp hơn nhiều so với thuê lao động thời vụ trong dài hạn, câu hỏi thực sự không còn là liệu nông dân có nên quan tâm đến robotics nông nghiệp hay không, mà là ai sẽ chuẩn bị đủ sớm để không bị bỏ lại quá xa phía sau.
