EU-Trung Quốc tìm cách hạ nhiệt căng thẳng thương mại

Liên minh châu Âu (EU) mong muốn đạt được “kết quả cụ thể” vào tháng 10 tới trong nỗ lực thu hẹp mức thâm hụt thương mại ngày càng gia tăng với Trung Quốc, người phụ trách thương mại của khối cho biết, trong bối cảnh hai bên thiết lập một cơ chế đối thoại nhằm hạ nhiệt căng thẳng.

Ủy viên Thương mại EU Maroš Šefčovič đưa ra phát biểu trên sau cuộc đàm phán tại Brussels ngày 29/6 với Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào, trong đó hai bên tập trung thảo luận về mức thâm hụt thương mại hằng năm khoảng 360 tỷ Euro của EU với Trung Quốc.

EU và Trung Quốc nhất trí thiết lập cơ chế đối thoại mới nhằm xử lý các bất đồng thương mại

Sau cuộc gặp, hai bên ra tuyên bố chung hiếm hoi, nhất trí khởi động Tham vấn Thương mại và Đầu tư EU-Trung Quốc (TIC) - một diễn đàn nhằm xử lý các vấn đề liên quan tiếp cận thị trường.

Tuyên bố nêu rõ, mục tiêu chính của TIC là tăng cường đối thoại cấp bộ trưởng về chính sách thương mại và đầu tư, qua đó góp phần ổn định và đưa quan hệ song phương trở nên cân bằng hơn.

Ông Šefčovič và ông Vương Văn Đào cũng thống nhất thiết lập cơ chế giám sát nhập khẩu. Theo ông Šefčovič, nếu lượng hàng hóa Trung Quốc vào EU tăng đột biến, cơ chế này sẽ lập tức kích hoạt các cuộc trao đổi cấp cao.

“Chúng tôi đã trao đổi rất rõ với các đối tác Trung Quốc về tầm quan trọng của việc giảm thâm hụt thương mại giữa EU và Trung Quốc đối với tất cả các quốc gia thành viên, đối với nền kinh tế, ngành công nghiệp châu Âu, cũng như hàng nghìn việc làm trong EU mà chúng tôi rõ ràng phải bảo vệ”, ông Šefčovič nhấn mạnh.

Quan chức EU dự kiến thăm Bắc Kinh vào tháng 10 nhằm thúc đẩy tiến triển trong việc thu hẹp thâm hụt thương mại, song từ chối nêu cụ thể tiêu chí đánh giá kết quả.

Các phòng thương mại nước ngoài tại Trung Quốc cho rằng hàng nhập khẩu của doanh nghiệp họ thường gặp nhiều rào cản phi thuế quan. Họ cũng chỉ ra một loạt quy định mới của Trung Quốc đang khiến hoạt động thẩm định chuỗi cung ứng trong nước trở nên khó khăn hơn.

Ngoài ra, các doanh nghiệp nước ngoài cho rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc, được áp dụng từ năm ngoái trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã tác động không công bằng tới các quốc gia khác.

Ông Vương Văn Đào không phát biểu trước truyền thông sau cuộc gặp, song phía Trung Quốc cũng bày tỏ quan ngại riêng về các động thái của EU. Bắc Kinh phản đối các biện pháp phòng vệ thương mại từ Brussels, trong đó có đề xuất Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp EU, vốn có thể hạn chế một số sản phẩm Trung Quốc tham gia các hợp đồng mua sắm công của khối, đồng thời siết chặt hoạt động thâu tóm doanh nghiệp châu Âu.

Trung Quốc cũng tìm cách thuyết phục EU nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đối với hàng hóa công nghệ cao, chẳng hạn máy quang khắc của tập đoàn ASML (Hà Lan) - thiết bị cần thiết cho sản xuất chất bán dẫn tiên tiến. Brussels áp đặt các hạn chế này theo đề nghị của Mỹ.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc thời gian gần đây gia tăng chỉ trích EU về thương mại. Trước cuộc đàm phán giữa ông Vương Văn Đào và ông Šefčovič, Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) bình luận rằng Bắc Kinh có khả năng ứng phó nếu quan hệ kinh tế-thương mại Trung Quốc-EU tiếp tục xấu đi, thậm chí “trượt tới điểm đóng băng”. Bình luận nêu rõ: “Trung Quốc không muốn đi xa đến mức đó, nhưng cũng không e ngại nếu phải đi theo con đường ấy”.

Trong tháng này, Trung Quốc bất ngờ hủy hai cuộc gặp ngoại giao quan trọng với EU, động thái được một số nhà ngoại giao nhìn nhận là dấu hiệu cho thấy căng thẳng song phương đang leo thang.

Bên cạnh Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp, Ủy ban châu Âu gần đây cũng công bố bản cập nhật Đạo luật An ninh mạng, hướng tới việc loại các công ty Trung Quốc, trong đó có Huawei, khỏi mạng viễn thông và hệ thống năng lượng mặt trời.

Brussels cũng để ngỏ khả năng áp thuế mới đối với hàng hóa Trung Quốc nhằm bảo vệ nền tảng công nghiệp đang suy yếu của EU, đặc biệt trong các lĩnh vực như ô tô. Trong tháng 6, EU đã mở 5 cuộc điều tra thương mại. Dù vậy, Trung Quốc khẳng định sẵn sàng mở rộng nhập khẩu từ châu Âu để góp phần cân bằng thương mại. Tuy nhiên, giới chức Trung Quốc cho rằng phía châu Âu cần nới lỏng kiểm soát xuất khẩu đối với các sản phẩm công nghệ cao và không nên “vũ khí hóa” các vấn đề kinh tế-thương mại.

Theo một nhà kinh tế, các doanh nghiệp Trung Quốc hiện không còn quá phụ thuộc vào thị trường châu Âu do đã có thêm những lựa chọn khác, như Đông Nam Á hoặc Trung Đông.

Các nhà kinh tế cũng nhận định, nhiều linh kiện hoặc hàng hóa được vận chuyển từ Trung Quốc sang Đông Nam Á cuối cùng vẫn được tái xuất khẩu sang Mỹ hoặc các thị trường phát triển khác dưới dạng sản phẩm hoàn chỉnh.