Đồng Tháp: Ứng dụng khoa học công nghệ nâng cao giá trị ngành hàng cá tra

Thu hoạch cá tra thương phẩm tại một vùng nuôi ở thành phố Hồng Ngự

Ngành hàng cá tra từ lâu đã được xác định là ngành hàng chủ lực của tỉnh, diện tích nuôi cá thương phẩm đạt 2.630 ha, với sản lượng 540.000 tấn. Không chỉ gia tăng về diện tích nuôi qua từng năm, tỉnh cũng rất chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao giá trị ngành hàng.

Năm 2024, ngành nông nghiệp đã triển khai ứng dụng 04 kết quả nghiên cứu khoa học để giải quyết các vấn đề về bệnh gan thận mũ, bóng hơi, bệnh nhiễm khuẩn và xử lý các phụ phẩm chế biến làm phân hữu cơ, góp phần giảm giá thành và nâng cao hiệu
quả cho sản xuất. Ngoài ra, phối hợp với Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thuỷ sản II tiếp nhận giống cá tra hậu bị cải thiện di truyền tăng trưởng nhanh, kháng bệnh để thay thế dần đàn cá tra bố mẹ tại địa phương để nâng cao chất lượng con giống.

Việc chuyển đổi số trong quản lý ngành hàng cá tra cũng rất được quan tâm, cập nhật số liệu trên nền tảng chuyển đổi số ngành nông nghiệp; hướng dẫn, giải quyết các khó khăn đảm bảo việc nhập số liệu đầy đủ chính xác, phục vụ tốt cho công tác chỉ đạo điều hành của lãnh đạo địa phương; định kỳ thực hiện cập nhật báo cáo số liệu trên nền tảng số cơ sở dữ liệu quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các thông tin nuôi thủy sản, quan trắc môi trường, sản xuất giống, sản xuất thức ăn thủy sản và phát triển sản phẩm mới tạo điều kiện cho các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận.

Theo đánh giá, cá tra là ngành được kiểm soát nghiêm ngặt hơn các ngành hàng khác vì có sự kiểm tra liên tục của đối tác ở các nước đang xuất khẩu. Chính vì vậy, trong thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng, hỗ trợ và hướng dẫn doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nuôi áp dụng các quy trình, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, ASC, BAP v.v. và thực hiện truy xuất nguồn gốc.

Đến nay, toàn tỉnh có 374 cơ sở được cấp mã số nhận diện cơ sở nuôi với diện tích 1.636 ha, trong đó, diện tích nuôi của doanh nghiệp chiếm 40,8% (tương ứng 667 ha) và hộ cá thể chiếm 59,2% (tương ứng 969 ha). Phần lớn các hộ nuôi nhỏ lẻ thực hiện liên kết với các doanh nghiệp sản xuất thức ăn, doanh nghiệp chế biến để ổn định nguồn cung ứng đầu vào và đầu ra với diện tích khoảng 805 ha. Diện tích đang áp dụng và được chứng nhận các tiêu chuẩn trên nuôi cá tra là 242,4 ha (chiếm khoảng 15% diện tích nuôi cá tra toàn tỉnh), trong đó: VietGap 403,27 ha; GlobalGAP 12,02 ha; ASC 123,48 ha; BAP 27,06 ha; ASC và GlobalGAP 31,64 ha; ASC và BAP 60,87 ha; GlobalGAP và BAP 10,74 ha.

Sự thành công của các Lễ hội, Ngày hội cá tra cũng đã tạo ra những cú đột phá cho sự phát triển của ngành hàng này trong năm 2023 và 2024. Năm 2022, lần đầu tiên tỉnh tổ chức Lễ hội cá tra với chủ đề “Vươn ra biển lớn”. Trong khuôn khổ Lễ hội, bên cạnh những hoạt động văn hóa, giao thương còn có chuỗi Hội nghị tổng kết ngành hàng, Hội thảo về chuỗi nuôi trồng, chế biến, tiêu thụ cá tra, Tọa đàm khuyến nông. Qua đó, đã cung cấp những giải pháp thiết thực cho việc phát triển ngành hàng cá tra trong những năm tiếp theo.

Ngày hội cá tra Đồng Tháp năm 2024 với chủ đề “Hành trình xanh – Giá trị xanh” gồm nhiều hoạt động tôn vinh ngành hàng, cộng đồng người nuôi, doanh nghiệp cá tra

Tháng 11 năm 2024, tỉnh tiếp tục tổ chức Ngày hội cá tra quy mô cấp tỉnh với chủ đề “Hành trình xanh - Giá trị xanh”. Khác với lần thứ nhất, ngày hội lần này chuyển trọng tâm các hoạt động xoay quanh chủ thể, tức là người nuôi và chủ doanh nghiệp; đồng thời, chú trọng xây dựng mối liên kết 04 nhà “Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp – Nhà nông”.

Đây không chỉ là cơ hội kết nối, gắn kết, thúc đẩy tinh thần hợp tác của cộng đồng này vì sự phát triển của ngành nói riêng trong bối cảnh ngày càng có nhiều thách thức, mà còn thúc đẩy các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong ngành nuôi trồng thủy sản nói chung.

Mục tiêu phấn đấu trong năm 2025, tỉnh có 100% cơ sở nuôi cá tra được số hóa mã nhận diện theo quy định; 100% cơ sở nuôi cá tra thương phẩm được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất hoặc ký cam kết sản xuất thực phẩm an toàn theo quy định; 50% diện tích nuôi cá tra thương phẩm áp dụng và được chứng nhận tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt GAP. Môi trường được giám sát chặt chẽ, có 60% diện tích vùng nuôi hệ thống xử lý nước thải, bùn thải theo quy định; 100% nguồn nước cấp trên dòng sông chính được quan trắc thường xuyên theo quy định.

Theo đó, tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện tái cơ cấu ngành hàng cá tra, tập trung phát triển theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, dựa trên việc áp dụng các giải pháp khoa học tiên tiến, công nghệ trong quản lý và điều hành sản xuất “giảm giá thành – nâng chất lượng – theo thị trường - thích ứng với biến đổi khí hậu – tăng hiệu quả”. Đẩy mạnh việc chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ mới như sử dụng chế phẩm sinh học, thảo dược, vaccin, cho ăn tự động, quan trắc tự động, cập nhật dữ liệu ngành hàng trên nền tảng số v.v. vào các khâu sản xuất giống, nuôi thương phẩm, thu hoạch, vận chuyển để nâng cao tỷ lệ sống, chất lượng an toàn thực phẩm, hạ giá thành sản phẩm và tăng sức cạnh tranh.