Đà Nẵng đứng thứ 4 cả nước về giải ngân đầu tư công, dự án nào đang dẫn nhịp?

Thi công thảm bê tông nhựa mặt cầu Văn Ly/ Nguồn ảnh báo Đà nẵng

Theo Sở Tài chính Đà Nẵng, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng giao và bổ sung trong năm là hơn 17.191 tỷ đồng. Kế hoạch vốn do HĐND, UBND thành phố giao ở mức 18.425 tỷ đồng.

Đến hết ngày 11/9, thành phố giải ngân 11.474 tỷ đồng, tương đương 66,74% kế hoạch Thủ tướng giao và 62,27% kế hoạch địa phương giao. Trong khi đó, tỷ lệ giải ngân bình quân cả nước đến ngày 3/9 mới đạt 50,2%, bình quân khối 34 địa phương đạt 51,3%.

Với kết quả này, Đà Nẵng xếp thứ 4 trong số 34 tỉnh, thành về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công, tăng một bậc so với vị trí thứ 5 vào cuối tháng 8.

Giao thông và nông nghiệp tạo lực kéo lớn nhất

Nếu nhìn theo cơ quan quản lý vốn, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng đang giữ vai trò dẫn nhịp.

Đến ngày 11/9, đơn vị này giải ngân hơn 3.285 tỷ đồng trên kế hoạch 4.306 tỷ đồng, đạt 76,28%. Đây là số vốn giải ngân lớn nhất trong ba ban quản lý dự án chủ lực của thành phố, chiếm gần 29% tổng vốn Đà Nẵng đã đưa vào nền kinh tế từ đầu năm.

Đứng tiếp theo là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật, với hơn 2.014 tỷ đồng được giải ngân trên tổng kế hoạch 3.361 tỷ đồng, đạt 59,93%.

Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên đã giải ngân 1.266 tỷ đồng trên 1.673 tỷ đồng, tương đương 75,65%. Dù quy mô vốn thấp hơn nhóm giao thông, đơn vị này có tỷ lệ giải ngân gần sát mức dẫn đầu.

Tính chung, ba ban quản lý dự án đã giải ngân khoảng 6.565 tỷ đồng, tương đương hơn 57% tổng vốn đầu tư công của thành phố được giải ngân đến ngày 11/9. Con số này cho thấy nhịp giải ngân của Đà Nẵng hiện phụ thuộc lớn vào khả năng thi công, nghiệm thu và thanh toán ở các công trình hạ tầng quy mô lớn.

Bên cạnh đó, nhóm sở, ban, ngành và một số cơ quan khác đã giải ngân khoảng 1.301 tỷ đồng trong tổng kế hoạch 1.749 tỷ đồng.

Trong danh mục 34 dự án trọng điểm, động lực giai đoạn 2026-2030 sử dụng vốn đầu tư công và vốn hỗn hợp, 11 dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, 6 dự án đang triển khai thi công.

Một trong những công trình mới đáng chú ý là cụm nút giao Lê Thanh Nghị – Cách Mạng Tháng Tám – Thăng Long – đường dẫn lên cầu Hòa Xuân, khởi công ngày 25/8.

Dự án có tổng mức đầu tư 1.571 tỷ đồng, gồm hầm chui, cầu vượt, hệ thống nút giao khác mức và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Khi hoàn thành, công trình được kỳ vọng giải quyết điểm nghẽn giao thông tại Hòa Xuân, tăng năng lực kết nối giữa khu vực trung tâm với không gian đô thị phía nam thành phố.

Cầu Văn Ly và đường dẫn cũng nằm trong nhóm công trình đang được đẩy nhanh tiến độ. Dự án có ý nghĩa kết nối các khu vực hai bên sông Thu Bồn, hoàn thiện mạng lưới giao thông và tạo thêm dư địa phát triển cho khu vực phía nam Đà Nẵng.

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14B với tổng mức đầu tư hơn 481 tỷ đồng cũng là mắt xích đáng chú ý. Tuyến đường đi qua các xã Bà Nà, Hòa Vang và Hòa Tiến, giữ vai trò kết nối khu vực đô thị với hành lang giao thông phía tây. Tuy nhiên, công trình chịu ảnh hưởng bởi khối lượng giải phóng mặt bằng lớn, liên quan trực tiếp đến hơn 800 hộ dân.

Một dự án khác đang được thúc tiến độ là cầu Tam Tiến và đường dẫn, tổng vốn đầu tư 220 tỷ đồng. Công trình dài hơn 4,18 km, gồm cầu Tam Tiến dài 370,5 m và cầu qua kênh Lạch dài hơn 92 m. Sau nhiều lần gia hạn, dự án được chuyển về Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng để tập trung xử lý phần việc còn lại.

Ngoài các dự án giao thông, chương trình hoàn thiện cơ sở vật chất trường phổ thông nội trú, bán trú tại các xã biên giới đất liền đã hoàn thành và đưa vào sử dụng trong năm 2026. Nhóm công trình này vừa tạo khối lượng giải ngân, vừa giải quyết nhu cầu hạ tầng giáo dục ở khu vực miền núi sau khi địa giới phát triển của thành phố được mở rộng.

Không thể chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân

Mức giải ngân 66,74% đưa Đà Nẵng vào nhóm đầu cả nước, nhưng cơ cấu dòng vốn cho thấy một vấn đề cần lưu ý.

Trong 11.474 tỷ đồng đã giải ngân, giá trị thanh toán cho khối lượng hoàn thành đạt hơn 7.422 tỷ đồng, chiếm 64,69%. Phần tạm ứng hơn 4.051 tỷ đồng, tương đương 35,31%.

Tỷ trọng tạm ứng trên 35% giúp vốn được đưa sớm tới công trường, tạo điều kiện cho nhà thầu huy động vật liệu, thiết bị và nhân lực. Tuy nhiên, để kết quả giải ngân phản ánh đúng tiến độ thực tế, phần vốn này phải nhanh chóng được chuyển thành khối lượng xây dựng đã hoàn thành, nghiệm thu và thanh toán.

Khoảng cách giữa hai nguồn vốn cũng còn khá lớn. Vốn ngân sách địa phương đã giải ngân hơn 10.115 tỷ đồng trên kế hoạch 13.796 tỷ đồng, đạt 73,32%. Trong khi đó, vốn ngân sách Trung ương mới giải ngân 1.358 tỷ đồng trên 3.395 tỷ đồng, đạt 40%.

Như vậy, kết quả chung của Đà Nẵng hiện chủ yếu được nâng đỡ bởi nguồn ngân sách địa phương. Phần vốn Trung ương vẫn là khu vực cần tăng tốc trong những tháng cuối năm.

Theo lãnh đạo thành phố, các điểm nghẽn tập trung ở công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; tình trạng thiếu cục bộ đất đắp, cát và đá; khó khăn khi vận chuyển vật tư, thiết bị vào khu vực miền núi. Thời tiết phức tạp trong mùa mưa cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Bên cạnh các ban quản lý đạt tỷ lệ cao, Đà Nẵng vẫn còn một số dự án và địa phương giải ngân chậm.

Trước đó, thành phố xác định 648 dự án đang thực hiện nhưng còn vốn chưa giải ngân; 418 dự án, nhiệm vụ nằm trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư hoặc triển khai thủ tục. Hai dự án từng có tỷ lệ giải ngân 0% gồm dự án xây dựng cơ sở hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu cho đồng bào dân tộc thiểu số và các tuyến đường nội thị khu trung tâm hành chính Nam Giang.

Chín xã, phường từng có tỷ lệ giải ngân dưới 20% gồm Bến Hiên, Phước Chánh, Thạnh Mỹ, Quảng Phú, Đắc Pring, Phú Thuận, Trà Linh, Phước Hiệp và Điện Bàn Đông. Thành phố yêu cầu người đứng đầu các địa phương lập đường găng tiến độ từng tuần, xử lý vướng mắc về mặt bằng, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán.

Đà Nẵng cũng gắn kết quả giải ngân với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Những dự án không còn khả năng giải ngân trong năm phải được rà soát để điều chuyển vốn sang công trình có tiến độ và nhu cầu thanh toán tốt hơn.

Cách điều hành này giúp hạn chế tình trạng vốn nằm chờ dự án, đồng thời tạo áp lực lên chủ đầu tư và nhà thầu. Tuy nhiên, điều chuyển vốn chỉ là giải pháp kỹ thuật. Yếu tố quyết định vẫn là khả năng giải quyết hồ sơ đất đai, mặt bằng, nguồn vật liệu và thủ tục đầu tư tại từng công trình.

So với kế hoạch được Thủ tướng giao, Đà Nẵng còn phải giải ngân khoảng 5.717 tỷ đồng. Nếu tính theo kế hoạch HĐND và UBND thành phố giao, số vốn còn lại gần 6.951 tỷ đồng.

Khối lượng này phải được xử lý trong hơn ba tháng cuối năm, trùng với mùa mưa ở miền Trung. Đây là giai đoạn thời tiết không thuận lợi đối với các dự án giao thông, thủy lợi và công trình triển khai tại khu vực miền núi.

Nhóm dự án giao thông và nông nghiệp tiếp tục là lực kéo chính, nhưng cũng chịu áp lực lớn nhất do quy mô vốn và khối lượng thi công cao. Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên có tỷ lệ giải ngân tốt, song dư địa đóng góp vào tổng số vốn không lớn bằng nhóm giao thông.

Vì vậy, vị trí thứ 4 cả nước mới phản ánh tốc độ của chặng đầu. Khả năng Đà Nẵng hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% sẽ phụ thuộc vào việc những khoản tạm ứng được chuyển thành khối lượng thực tế ra sao, nguồn vốn Trung ương có được khơi thông hay không và các dự án chậm tiến độ có được xử lý trước khi mùa mưa bước vào cao điểm.