Theo hãng định giá hàng hóa Argus, cước vận tải biển đang tăng mạnh trên nhiều tuyến hàng hải quan trọng, từ Biển Đỏ, Biển Đen đến kênh đào Panama và sông Rhine ở châu Âu. Trên thị trường container, cước giao ngay bình quân từ Viễn Đông tới bờ Đông nước Mỹ đã tăng 234% so với cùng kỳ năm trước, lên 10.249 USD/container 40 feet.
Tại Trung Đông, xung đột tiếp tục gây gián đoạn các tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược. Hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu từ khu vực Vùng Vịnh, gần như đình trệ, buộc nhiều tàu phải thay đổi hành trình, đồng thời làm gia tăng nhu cầu tìm kiếm các nguồn cung năng lượng thay thế.
Sức ép cũng lan sang tuyến Biển Đỏ. Nguy cơ tàu chở dầu liên quan đến Saudi Arabia bị tấn công khi đi qua eo biển Bab al-Mandab đã đẩy cước vận chuyển dầu từ Vùng Vịnh tới châu Á lên 15,22 USD/thùng vào ngày 10/8, mức cao nhất kể từ khi Argus bắt đầu theo dõi dữ liệu này năm 2005. Tại Biển Đen, cước vận chuyển dầu tới Địa Trung Hải cũng tăng lên mức cao nhất kể từ ít nhất năm 2005.
 |
| Cước vận tải biển leo thang, chuỗi cung ứng toàn cầu chịu thêm sức ép |
Không chỉ xung đột, điều kiện thời tiết cực đoan cũng đang tạo thêm những điểm nghẽn mới cho mạng lưới logistics.
Tại kênh đào Panama, mực nước giảm do tác động của hiện tượng El Niño trong khi nhu cầu qua kênh tăng lên đã khiến chi phí để có suất quá cảnh tăng mạnh. Đầu tháng 8, mức giá tại hai hệ thống âu tàu lần lượt lên khoảng 1,1 triệu USD và 2,5 triệu USD.
Ở châu Âu, hạn hán kéo dài khiến mực nước sông Rhine, tuyến vận tải đường thủy quan trọng đối với ngành công nghiệp Đức, xuống thấp. Chi phí vận chuyển bằng sà lan trên tuyến này đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2012, gây thêm áp lực cho hoạt động vận chuyển nguyên liệu và hàng hóa công nghiệp.
Trong khi đó, tình trạng tắc nghẽn tại cảng và nhu cầu vận chuyển tăng mạnh đang trở thành một yếu tố quan trọng khác đẩy cước container đi lên.
Giám đốc điều hành Maersk Vincent Clerc cho biết thời gian chờ cập cảng tại Thượng Hải có thời điểm lên tới 12 ngày, trong bối cảnh hạ tầng logistics tại Trung Quốc, Bắc Âu, Nam Mỹ và Tây Phi đều chịu sức ép từ lượng hàng hóa gia tăng.
Theo ông Clerc, tắc nghẽn và những điểm nghẽn trong mạng lưới vận tải đang có vai trò lớn trong việc đẩy giá cước container tăng, thay vì chỉ xuất phát từ những diễn biến tại Trung Đông. Nhu cầu vận tải container toàn cầu trong quý II cũng cao hơn dự báo, trong đó xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục là một động lực tăng trưởng quan trọng.
Mức độ gián đoạn của thị trường vận tải biển hiện được đánh giá là đặc biệt nghiêm trọng. John Ollett, phụ trách định giá vận tải châu Âu tại Argus, nhận định đây là một trong những đợt gián đoạn lớn nhất mà thị trường vận tải biển từng ghi nhận, với tác động được cho là vượt qua nhiều xáo trộn trước đây, trong đó có thời kỳ đại dịch Covid-19 và các biện pháp trừng phạt liên quan đến Nga.
Cước vận tải tăng đang tạo ra sức ép không nhỏ đối với doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi chi phí vận chuyển, nhiên liệu và thời gian lưu chuyển hàng hóa đồng loạt tăng, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh phương án logistics, tìm tuyến thay thế hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn.
Đáng chú ý, tác động cuối cùng có thể không dừng ở khâu vận tải. Peter Sand, chuyên gia phân tích trưởng tại Xeneta, cho rằng những gián đoạn liên quan đến xung đột ở Trung Đông đang trở thành vấn đề mang tính cơ cấu đối với chuỗi cung ứng toàn cầu và khó có thể sớm chấm dứt.
Trong bối cảnh đó, chi phí logistics gia tăng có nguy cơ từng bước lan sang giá hàng hóa. Những mặt hàng có biên lợi nhuận thấp được đánh giá là dễ chịu tác động hơn khi doanh nghiệp không còn nhiều dư địa để hấp thụ phần chi phí phát sinh.
Diễn biến trên cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu đang phải đối mặt đồng thời với nhiều rủi ro thay vì một điểm nghẽn đơn lẻ. Xung đột địa chính trị, biến động thời tiết, năng lực cảng và nhu cầu vận chuyển đều có thể tác động trực tiếp đến thời gian giao hàng và chi phí logistics, qua đó làm gia tăng áp lực lên thương mại quốc tế và giá hàng hóa trong thời gian tới.
