Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn TNHH MTV (Satra) là một trong 10 doanh nghiệp có vốn nhà nước trực thuộc UBND TP.HCM. Dù không có được sự giàu có về đất đai như Benthanh Group hay Saigontourist… Song, chẳng phải ngẫu nhiên mà Satra được mệnh danh là đứa "con cưng" của thành phố đầu tàu kinh tế này.
Bởi, Satra chính là một trong những doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn nhất trực thuộc UBND TP.HCM, xét cả về quy mô tài sản và đạt lợi nhuận vượt trội so với số còn lại.
Satra hiện đang sở hữu hệ sinh thái sản xuất - phân phối khép kín có bề dày lâu năm, đồng thời sở hữu những “mỏ vàng” - nơi cung cấp dòng tiền hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm mà biết bao doanh nghiệp khác khao khát.
Hiện tại, hệ thống bán buôn và bán lẻ của Satra có tổng diện tích gần 300.000 m2 bao gồm Khu Trung tâm Thương Mại Bình Điền (Chợ đầu mối Bình Điền) tại quận 8, TP.HCM. Đây được xem là chợ đầu mối lớn nhất Việt Nam hoạt động sầm uất từ sáng đến khuya, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nông sản, thực phẩm cho cư dân thành phố và các tỉnh lân cận.
Bên cạnh đó Satra còn sở hữu các trung tâm thương mại Centre Mall, Siêu thị Tax, Siêu thị Sài Gòn (Satra Mart), chuỗi cửa hàng thực phẩm tiện lợi SatraFoods; chuỗi cửa hàng xăng dầu, Satra Bakery & Café, Nhà hàng Việt,…
 |
| Satra sở hữu chuỗi siêu thị, cửa hàng thực phẩm rộng khắp TP HCM. Ảnh: Satra. |
Ở lĩnh vực sản xuất, Satra tập trung vào lĩnh vực chế biến sâu các loại thực phẩm. Hiện Satra đang sở hữu hơn 67% vốn tại CTCP Việt Nam Kỹ nghệ súc sản (Vissan) – một trong những doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh thịt tươi sống và thực phẩm chế biến (xúc xích, đồ hộp) tại phía Nam.
Vissan có vốn điều lệ 809 tỷ đồng, là công ty con hoạt động hiệu quả nhất hiện nay của Satra. Có lúc, Vissan từng gánh 90% thị trường thịt tươi tại TP.HCM, tuy nhiên do sự cạnh tranh càng lớn, thị phần của công ty đã giảm đi, song vẫn được coi là “đối thủ nặng kí” đối với nhiều đơn vị phân phối thịt tươi sống.
Để hình dung ra sự hấp dẫn của Vissan, quay trở ngược vào tháng 3/2016, khi đó CTCP Dinh dưỡng Nông nghiệp Quốc tế - Anco (công ty con của tập đoàn Masan) đã chi đến 2.130 tỷ đồng để vượt qua ông lớn Hàn Quốc CJ trở thành cổ đông chiến lược sở hữu 24,94% vốn Vissan. Tức là Anco đã chi 126.000 đồng cho mỗi cổ phiếu để nắm được gần 1/4 vốn của Vissan.
Theo báo cáo mới nhất, Vissan đạt doanh thu gần 3.000 tỷ đồng năm 2025, lãi sau thuế 82 tỷ đồng. Quy mô tài sản đạt hơn 1.800 tỷ đồng.
 |
| Vissan sở hữu nhiều thương hiệu thực phẩm có tiếng. Ảnh: Vissan. |
Ngoài Vissan, Satra cũng đang sở hữu cổ phần tại một số công ty liên kết khác trong lĩnh vực chế biến thực phầm gồm CTCP Thực phẩm CJ Cầu Tre (Tiền thân là Xí nghiệp Chế biến hàng xuất khẩu Cầu Tre), Công ty Phát triển kinh tế Duyên Hải (Cofidec), CTCP Kinh doanh Thủy Hải Sản Sài Gòn (APT),…
Tuy nhiên, tài sản lớn nhất phải kể đến đó chính là cổ phần trong liên doanh Heineken Việt Nam.
Hiện Satra vẫn nắm giữ 40% cổ phần tại Công ty TNHH Nhà máy bia Heineken Việt Nam và 40% cổ phần Công Ty TNHH bia và nước giải khát Heineken Việt Nam (Heineken Trading).
Tại Việt Nam, thị trường bia đang được thống trị bởi 4 doanh nghiệp lớn, nắm giữ tổng cộng hơn 90% thị phần trong 5 năm qua (theo Euromonitor) bao gồm Heineken, Sabeco, Carlsberg và Habeco. Trong đó Heniken giữ thế thượng phong với thị phần tới 43%, bỏ xa mức 34% của Sabeco và Habeco (7%) – hai doanh nghiệp bia đang niêm yết trên sàn chứng khoán.
Năm 2025, doanh thu của Sabeco (Mã: SAB) là gần 26.000 tỷ đồng, và lợi nhuận sau thuế gần 4.600 tỷ - mức cao nhất trong 3 năm trở lại đây.
Với thị phần bỏ xa Sabeco, nhiều ước tính cho rằng Heniken hoàn toàn có thể thu về khoản lợi nhuận kếch xù từ việc bán bia tại Việt Nam với con số ít nhất là tương đương với Sabeco.
Hiện Satra chỉ mới công bố báo cáo tài chính hợp nhất 6 tháng 2025. Trong đó, riêng khoản lãi từ công ty liên doanh liên kết đã đem về cho Satra hơn 1.900 tỷ đồng, đóng góp đáng kể vào lợi nhuận sau thuế của tổng công ty (1.500 tỷ).
Theo báo cáo quản trị, hai liên doanh chiến lược với Tập đoàn Heineken, gồm Công ty TNHH Nhà máy Bia Heineken Việt Nam và Công ty TNHH bia và nước giải khát Heineken Việt Nam đã chi trả tổng cộng 2.800 tỷ đồng cổ tức trong nửa đầu năm 2025 cho Satra, trong đó 2.000 tỷ đồng từ Nhà máy bia Heineken Việt Nam và 800 tỷ đồng từ Heineken Trading.
Tại báo cáo cáo trình đại hội mới đây cho thấy, nhiệm kỳ 2020 - 2025, Satra đã đầu tư 12 dự án chế biến với tổng vốn gần 1.928 tỷ đồng và 24 dự án thương mại - dịch vụ trị giá hơn 10.683 tỷ đồng.
Kết quả, tổng doanh thu giai đoạn này đạt gần 286.500 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 6,37 % mỗi năm. Lợi nhuận thu về 59.157 tỷ đồng, tăng hơn 5 %/năm.
Tổng nộp ngân sách của tổng công ty trong 5 năm qua đạt 171.727 tỷ đồng,
Năm 2025 vừa rồi, doanh thu toàn hệ thống Satra đạt 62.050 tỷ đồng, tăng hơn 5% so với cùng kỳ. Lợi nhuận đạt hơn 11.700 tỷ đồng, tăng gần 9% so với năm trước (không nêu rõ lợi nhuận trước thuế hay sau thuế).
 |
| Cổ tức từ công ty thành viên đóng góp đáng kể vào lợi nhuận sau thuế của Satra. Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính. |
Hiện Satra chưa công bố báo cáo tài chính năm 2025. Nhưng theo báo cáo hợp nhất mới nhất, tại ngày 30/6/2025, quy mô tài sản của Satra ở mức hơn 20.800 tỷ đồng, riêng tiền, tương đương và tiền gửi ngân hàng đã lên tới 9.900 tỷ đồng, chiếm 48%.
Kho tiền khổng lồ này một phần có được từ việc tích lũy lượng cổ tức mà các công ty thành viên đổ về cho Satra như đã đề cập ở trên.
Với 9.900 tỷ đồng tiền nhàn rỗi, Satra đưa mình góp mặt trong danh sách những “ông vua” tiền mặt gồm Tập đoàn Hòa Phát, Thế giới Di động,… Việc một công ty thuần 100% vốn nhà nước sở hữu lượng tiền dư dả như Satra là điều hiếm thấy, hiển nhiên trở thành đứa “con cưng” của TP.HCM.
Để tối ưu, Satra cũng dùng số tiền này cho vay, mua các công cụ nợ của đơn vị khác. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ 6 tháng đầu 2025 cho thấy tổng công ty đã chi 1.100 tỷ đồng cho vay các bên. Song lại nhận về hơn 1.200 tỷ đồng thu hồi cho vay, cùng với gần 3.000 tỷ lãi từ cho vay, cổ tức và lợi nhuận được chia.
Mặc dù có vay mới thêm khoảng 700 tỷ đồng trong nửa đầu năm, nhưng chi phí lãi vay của Satra chưa tới 5 tỷ đồng.
Và thực tế, liên danh này trong nhiều năm qua đều đặn rót về hàng nghìn tỷ đồng cổ tức và trở thành nguồn thu chính cho Satra từ lúc về Việt Nam đến nay.
Như vậy có thể thấy, Satra với quy mô hoạt động của mình, chỉ cần “ngồi không” cũng có thể thu về hàng nghìn tỷ đồng từ lãi cho vay hay cổ tức được nhận.
Song điều này cũng đặt ra dấu hỏi về hoạt động kinh doanh chính. Theo báo cáo bán niên 2025, doanh nghiệp đạt doanh thu gần 4.000 tỷ đồng, trừ giá vốn thì lợi nhuận gộp còn chưa tới 600 tỷ.
Trong khi đó, chi phí bán hàng là 470 tỷ và quản lý doanh nghiệp là 780 tỷ. Như vậy nếu không có các nguồn thu khác, Satra có thể sẽ ở trạng thái lỗ ròng.
Nửa đầu 2025, Satra lãi sau thuế 1.500 tỷ đồng, riêng khoản đóng góp từ các công ty thành viên là 1.900 tỷ.
