Nền hành chính quốc gia chính thức bước vào một giai đoạn vận hành mới với yêu cầu rất cao về tốc độ, sự minh bạch và tính chịu trách nhiệm cá nhân.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ký Nghị định 191/2026/NĐ-CP ban hành Quy chế làm việc mới của Chính phủ. Quy chế này lập tức áp dụng đối với Chính phủ, Thủ tướng, các thành viên Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương cấp tỉnh.
Điều hành bằng dữ liệu thời gian thực
Điểm nhấn đặc biệt trong các nguyên tắc làm việc thời kỳ mới là việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu, dữ liệu thời gian thực trong chỉ đạo, điều hành.
 |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 - phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI (Ảnh: VGP). |
Đối với cộng đồng doanh nghiệp và người dân, đây là thay đổi mang tính cốt lõi. Việc quản trị bằng dữ liệu thời gian thực sẽ giúp Thường trực Chính phủ và các bộ ngành kịp thời nhận diện biến động thị trường, từ đó đưa ra các phản ứng chính sách nhanh nhạy, phù hợp với diễn biến thực tiễn, chấm dứt tình trạng chính sách đi sau cuộc sống.
Song song với làn sóng số hóa, Quy chế mới cũng mở đường cho tư duy đổi mới khi khẳng định sẽ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám tham mưu, dám chịu trách nhiệm, đề xuất những vấn đề mới có tính chất phức tạp, vì lợi ích chung.
Siết chặt kỷ cương, cá thể hóa trách nhiệm cá nhân
Để loại bỏ triệt để tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý, Quy chế xác lập nguyên tắc: Mỗi nhiệm vụ chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính.
Chính phủ làm việc theo chế độ kết hợp giữa trách nhiệm tập thể và trách nhiệm của Thủ tướng. Quyết định của Chính phủ phải được quá nửa tổng số thành viên biểu quyết tán thành. Trường hợp số phiếu ngang nhau thì thực hiện theo ý kiến mà Thủ tướng Chính phủ đã biểu quyết.
Đáng chú ý, Quy chế thiết lập bàn cân chế tài rất nghiêm khắc. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh không được phát ngôn, làm trái các quyết nghị, quyết định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng. Trường hợp có ý kiến khác thì vẫn phải chấp hành nhưng được bảo lưu ý kiến.
Nếu vi phạm hoặc không thực hiện đúng Quy chế, các lãnh đạo đầu ngành phải tự kiểm điểm, phê bình và báo cáo giải trình gửi Thủ tướng Chính phủ; đồng thời kết quả xử lý sẽ được công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và các bộ, ngành liên quan để người dân cùng giám sát.
Mở rộng không gian phản biện cho doanh nghiệp
Quy chế mới dành một không gian lớn cho mối quan hệ công tác giữa Chính phủ với các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp (các hiệp hội doanh nghiệp, ngành hàng).
Theo đó, Chính phủ sẽ tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội tham gia, giám sát, đóng góp trong xây dựng, thực hiện chính sách, pháp luật. Các bộ, ngành có trách nhiệm kịp thời tiếp nhận, nghiên cứu và giải trình, tiếp thu các ý kiến, kiến nghị xác đáng từ các hiệp hội để nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh.
Về nghĩa vụ cung cấp thông tin, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ giữ vai trò là người phát ngôn của Chính phủ. Quy chế yêu cầu tất cả các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện công khai, minh bạch, có trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời về chủ trương, chính sách chủ yếu thông qua phương tiện thông tin đại chúng và các nền tảng số liên thông.
Quy chế làm việc mới không chỉ là khung pháp lý vận hành nội bộ của bộ máy công quyền, mà chính là cam kết của Chính phủ về việc xây dựng một nền hành chính kiến tạo, chuyên nghiệp, hiện đại, luôn đồng hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp một cách thực chất nhất.
