Thứ bảy 21/11/2026 13:11
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Chính phủ giao Bộ Tư pháp nghiên cứu “cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội”

07/04/2021 06:33
Đây là động thái nhằm mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác thu hồi tài sản, trong đó có các vụ án tham nhũng, kinh tế...

Tỉ lệ thu hồi tài sản tham nhũng còn thấp

Thông tin từ Cổng thông tin điện tử Chính phủ cho hay, trong những năm qua, công tác phòng, chống tham nhũng luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm và xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, gắn liền với các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Nhờ đó, thời gian qua, công tác này đã có chuyển biến mạnh mẽ và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự, hành chính Đỗ Đức Hiển

Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự, hành chính Đỗ Đức Hiển.

Tuy vậy, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, trong đó có vấn đề thu hồi tài sản tham nhũng, thất thoát vẫn còn gặp nhiều khó khăn thách thức, tỉ lệ thu hồi tài sản chưa cao.

Tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng giai đoạn 2013-2020, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chỉ ra rằng “tỉ lệ thu hồi tài sản tham nhũng, thất thoát còn thấp”.

Ông Đỗ Đức Hiển - Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự, hành chính (Bộ Tư pháp) cho biết: Một trong những thách thức chính hiện nay trong công tác tịch thu tài sản liên quan đến tội phạm nói chung, tài sản tham nhũng nói riêng là việc xác minh, thu thập chứng cứ và chứng minh mối liên hệ giữa tài sản và hành vi phạm tội. Đây là công việc đặc biệt khó khăn không chỉ đối với các cơ quan tư pháp của nước ta mà còn của hầu hết các quốc gia. Trong khi đó, những biện pháp tịch thu tài sản theo thủ tục tố tụng hình sự truyền thống (nghĩa là phải chờ đến khi có bản án, quyết định của Tòa án) sẽ khó tránh khỏi việc thất thoát tiền, tài sản do người phạm tội đã nhanh chóng che giấu, tẩu tán hoặc tẩy rửa, khiến cho công tác thu hồi tài sản ngày càng khó khăn hơn.

Ông Hiển cũng cho biết, thực hiện các cam kết quốc tế, trong đó có Khuyến nghị số 4 của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (FATF) yêu cầu các quốc gia thành viên xem xét áp dụng các biện pháp cho phép các tài sản hoặc công cụ có liên quan tới tội phạm bị tịch thu mà không cần phải có bản án hình sự hoặc yêu cầu người phạm tội phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tài sản; Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng khuyến nghị các quốc gia “xem xét tiến hành các biện pháp cần thiết cho phép tịch thu tài sản mà chưa có bản án hình sự trong trường hợp không thể truy tố người vi phạm vì họ chết, lẩn trốn, vắng mặt, hoặc trong trường hợp thích hợp khác ” (khoản 1 Điều 54).

Do đó, ngày 30/4/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 474/QĐ-TTg về Kế hoạch hành động giải quyết những rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố giai đoạn 2019-2020, trong đó giao Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện nhiệm vụ “Nghiên cứu đề xuất xây dựng quy định biện pháp tịch thu tài sản không thông qua thủ tục kết tội, buộc đối tượng tình nghi phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp của tài sản và đề xuất sửa đổi quy định có liên quan trong Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự và Luật Phòng, chống tham nhũng”.

Lập Tờ trình và Báo cáo nghiên cứu trình Thủ tướng Chính phủ

Nhằm triển khai Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Kế hoạch, đồng thời thành lập Tổ công tác liên ngành với sự tham gia của Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để thực hiện nghiên cứu này.

Với các vụ án về tham nhũng, quy định về kê biên tài sản đối với bị can, bị cáo là quy định không bắt buộc
Với các vụ án về tham nhũng, quy định về kê biên tài sản đối với bị can, bị cáo là quy định không bắt buộc. (Ảnh: minh họa)

Ngày 25/02/2021, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ký Tờ trình và Báo cáo nghiên cứu trình Thủ tướng Chính phủ.

Theo đó, Báo cáo nghiên cứu của Bộ Tư pháp tập trung đánh giá về cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội của một số quốc gia; pháp luật hiện hành của Việt Nam về tịch thu tài sản, nghĩa vụ chứng minh và các biện pháp ngăn chặn, cưỡng chế trong hoạt động tố tụng, thi hành án cũng như thực tiễn công tác thu hồi tài sản và trên cơ sở đánh giá những thuận lợi, khó khăn, thách thức đề xuất bước đi tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, tịch thu tài sản không qua thủ tục kết tội là một cơ chế hiệu quả được nhiều quốc gia áp dụng với nhiều cách thức, biện pháp khác nhau và điều kiện, trình tự, thủ tục áp dụng rõ ràng.

Tại Mỹ, quốc gia này quy định về tịch thu dân sự tại Bộ luật Hình sự; bên cạnh đó, Bộ luật Hình sự, Luật Hải quan (năm 1990) của nước này còn quy định tịch thu hành chính đối với tiền không xác minh được nguồn gốc hợp pháp.

Thái Lan cũng đã ban hành đạo luật Chống rửa tiền vào năm 1999 quy định biện pháp tịch thu tài sản dân sự thông qua cơ chế giám sát các giao dịch và đạo luật cơ bản về chống tham nhũng năm 1999 quy định cơ chế tịch thu tài sản đối với công chức giàu có bất thường.

Ngoài ra, tại Australia, từ năm 2002 quốc gia này đã ban hành đạo luật Tài sản phạm tội trong đó quy định cơ chế tịch thu dân sự và tịch thu tài sản không giải thích được nguồn gốc (không cần chứng minh tội phạm nguồn).

Các cơ chế thu hồi tài sản nêu trên cũng có thể xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả, hiệu lực của công tác thu hồi tiền, tài sản, phù hợp với quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về phòng, chống tham nhũng.

Phải có sự đồng bộ với các cơ chế, thiết chế khác

Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự, hành chính Đỗ Đức Hiển thông tin thêm về những những khó khăn khi thực hiện cơ chế này.

Theo đó, kết quả nghiên cứu cho thấy, tịch thu tài sản không qua thủ tục kết tội là biện pháp phức tạp, nhạy cảm vì có thể ảnh hưởng đến một số quyền con người, quyền công dân; liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của nhiều cơ quan, tổ chức; đòi hỏi phải có sự đồng bộ với các cơ chế, thiết chế khác như kiểm soát tài sản, thu nhập, kiểm soát giao dịch, hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt, phòng, chống rửa tiền.

Đồng thời, cơ chế này cũng liên quan đến nhiều đạo luật khác nhau và đặt ra yêu cầu rà soát, đánh giá, đề xuất sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật hiện hành, trong đó có các đạo luật như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, Bộ luật Tố tụng Dân sự, Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Thanh tra, Luật Phòng chống rửa tiền, các luật về tổ chức bộ máy các cơ quan tố tụng…

“Bộ Tư pháp cũng nhận thấy rằng, việc nghiên cứu, đề xuất quy định cơ chế thu hồi tài sản không qua thủ tục kết tội cần phải hết sức thận trọng, kỹ lưỡng cả về lý luận và thực tiễn cũng như đòi hỏi phải đánh giá toàn diện về pháp luật, tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, nguồn lực thực hiện để chuẩn bị các phương án, điều kiện cần thiết”, ông Đỗ Đức Hiển nhấn mạnh.

Ngày 31/03/2021, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình cũng đã chỉ đạo giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan tiếp tục nghiên cứu, đánh giá sâu sắc toàn diện về khả năng xây dựng cơ chế tịch thu tài sản không qua thủ tục kết tội và đề xuất sửa đổi, bổ sung pháp luật có liên quan, với lộ trình, bước đi phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác thu hồi tài sản, đặc biệt tài sản trong các vụ án kinh tế, tham nhũng, rửa tiền, đồng thời bảo đảm phù hợp lộ trình đánh giá đa phương về phòng, chống rửa tiền trong giai đoạn tiếp theo của Nhóm châu Á - Thái Bình Dương về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố đối với Việt Nam.

Trong đó tập trung vào các cơ chế như: Tịch thu tài sản qua thủ tục tố tụng dân sự trong quá trình xác minh tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức mà phát hiện có nguồn tiền, tài sản kê khai không trung thực và không giải trình được nguồn gốc; tịch thu tài sản qua thủ tục tố tụng dân sự trong quá trình kiểm soát các giao dịch đáng ngờ mà phát hiện giao dịch của cá nhân thuộc danh sách đen hoặc có căn cứ liên quan đến tội phạm; tịch thu tài sản qua thủ tục dân sự trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp đang nghiên cứu các cơ chế tịch thu tài sản không qua thủ tục kết tội như: Tịch thu tài sản qua thủ tục dân sự trong quá trình kiểm soát giao dịch đáng ngờ mà phát hiện giao dịch của cá nhân thuộc danh sách đen hoặc có căn cứ cho rằng liên quan đến tội phạm.

Tịch thu tài sản qua thủ tục dân sự trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, nếu cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện có tài sản bất thường, có khả năng và có cơ sở cho rằng liên quan đến tội phạm nhưng không thể khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử đối với người được cho là chủ sở hữu tài sản đó do đã chết, lẩn trốn…

Tịch thu tài sản qua thủ tục dân sự trong quá trình xác minh tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức mà phát hiện nguồn tiền, tài sản, thu nhập chưa được kê khai, kê khai không trung thực, không giải trình được nguồn gốc.

Trong thời gian tới, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan tiếp tục thực hiện nghiên cứu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về cơ chế này.

Hà An (Nguồn: http://baochinhphu.vn)

Tin bài khác
Từ 1/1/2027, người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính điện tử

Từ 1/1/2027, người livestream bán hàng phải được xác thực danh tính điện tử

Quốc hội yêu cầu các chủ quản nền tảng thương mại điện tử triển khai xác thực điện tử danh tính người bán và người livestream bán hàng từ ngày 1/1/2027, đồng thời đẩy mạnh quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
108 công ty “ma” bán hơn 56.000 hóa đơn khống: Trách nhiệm hình sự của người bán lẫn người mua

108 công ty “ma” bán hơn 56.000 hóa đơn khống: Trách nhiệm hình sự của người bán lẫn người mua

Vụ án 42 bị cáo thuộc 108 công ty “ma” bị đưa ra xét xử tại TAND TP. Hồ Chí Minh phơi bày một thị trường hoá đơn ngầm vận hành có tổ chức. Đáng chú ý, đường dây không chỉ có người bán, người mua mà còn xuất hiện cáo buộc cán bộ thuế nhận hối lộ để tiếp tay.
Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Quốc hội thông qua mức thuế mới với đất bỏ hoang, đất sử dụng sai mục đích

Luật sửa đổi quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không phân biệt trong hay ngoài hạn mức; đất sử dụng không đúng mục đích chịu thuế suất 0,15%. Các quy định này có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Sửa Luật Doanh nghiệp: Đề xuất đơn giản hóa thủ tục

Sửa Luật Doanh nghiệp: Đề xuất đơn giản hóa thủ tục

Bộ Tài chính đề xuất sửa đổi Luật Doanh nghiệp với 5 nhóm chính sách trọng tâm, tập trung cải cách thủ tục gia nhập và rút lui khỏi thị trường, nâng cao hiệu quả quản trị, đồng thời tăng cường quản lý doanh nghiệp dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro.
Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Quốc hội quyết định bỏ án tử hình đối với 6 tội danh

Bộ luật Hình sự (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4 tội danh. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự.
Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hàng không lên 200 triệu đồng

Đề xuất nâng mức phạt vi phạm hàng không lên 200 triệu đồng

Nhằm tăng sức răn đe đối với các hành vi đe dọa an toàn, an ninh hàng không, Bộ Xây dựng đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa lên 200 triệu đồng đối với tổ chức và 100 triệu đồng đối với cá nhân có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Sơn La: Khởi tố vụ sản xuất, kinh doanh 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Sơn La: Khởi tố vụ sản xuất, kinh doanh 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Công an tỉnh Sơn La khởi tố Ma Tuấn Linh về hành vi sản xuất, kinh doanh 273 chiếc két sắt giả mạo nhãn hiệu Việt Tiệp, tổng trị giá hơn 271 triệu đồng.
Đấu giá đất ở phải đặt trước 20%-50% giá khởi điểm từ ngày 1/7/2027

Đấu giá đất ở phải đặt trước 20%-50% giá khởi điểm từ ngày 1/7/2027

Từ ngày 01/7/2027, người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để được giao đất ở phải đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, đồng thời bổ sung các biện pháp phòng ngừa thông đồng, dìm giá và bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình.
Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Trung tâm logistics sẽ được phân hạng theo quy mô, năng lực và mức độ kết nối

Từ ngày 8/1/2027, hệ thống trung tâm logistics sẽ được phân thành ba hạng, từ cấp tỉnh đến cấp quốc tế, quốc gia. Quy định mới đặt ra các ngưỡng cụ thể về diện tích, năng lực xử lý hàng hóa, kết nối giao thông, ứng dụng công nghệ và hạ tầng xanh, tạo cơ sở thống nhất cho việc đánh giá và phát triển mạng lưới logistics.
Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh vừa xử phạt Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn (Chi nhánh Công ty CP Healthcare YBL) vì cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh không đúng phạm vi chuyên môn được cấp phép. Vụ việc đặt ra yêu cầu người dân phải kiểm tra kỹ năng lực và phạm vi hoạt động của cơ sở trước khi điều trị.
Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Trong danh sách 178 đơn vị, doanh nghiệp trốn đóng BHXH tại TP Huế, có những công ty đã chưa thực hiện nghĩa vụ lên tới hơn chục năm.
Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Sữa tắm Wedding, tinh chất IDR.SKIN 10GF Growth Factor Ampoule và mặt nạ IDR.SKIN Phyto Placenta P-DNA Mask nằm trong danh sách sản phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy. Các doanh nghiệp liên quan bị xử phạt từ 140 triệu đồng do vi phạm trong sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm.
Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Công an TP. Đồng Nai đang điều tra vụ Giám đốc Công ty lâm nghiệp La Ngà bị một người đàn ông dùng súng tự chế bắn vào đầu tại phòng làm việc. Nghi can rời hiện trường và được phát hiện khoảng 45 phút sau trong tình trạng bị thương nặng do súng bắn, sau đó tử vong.
Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Công an tỉnh Hà Tĩnh đã vô hiệu hóa hệ thống, khởi tố 2 bị can để điều tra về hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan việc vận hành website xem phim trực tuyến “ophim17.cc”.
Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Từ dự án không có thật, đất chưa đủ điều kiện pháp lý đến màn kịch dàn dựng khách mua, nhiều vụ án bất động sản bị phanh phui với số tiền chiếm đoạt lên đến hàng trăm tỷ đồng. Những thủ đoạn này cho thấy rủi ro lớn khi nhà đầu tư xuống tiền chỉ dựa vào cam kết lợi nhuận và thông tin quảng cáo.