Chiếc loa phóng thanh vĩ tuyến lịch sử gây xúc động mạnh

Chiếc loa “chứng nhân lịch sử” gây xúc động tại Triển lãm quốc gia

Tại Triển lãm “Thành tựu đất nước - Hành trình 80 năm vì Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” đang diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (xã Đông Anh, Hà Nội), gian trưng bày của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã thu hút đông đảo khách tham quan với một hiện vật đặc biệt: chiếc loa phóng thanh vĩ tuyến – biểu tượng của phương tiện truyền thông trong thời kỳ đất nước bị chia cắt. Được đặt trang trọng tại vị trí trung tâm, chiếc loa khổng lồ dài hơn 2 mét, với phần thân được chia làm ba đoạn, miệng loa rộng tới 1,64 mét, mang màu xám cũ kỹ và loang lổ những vết đạn – dấu tích sống động của những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Không chỉ đơn thuần là một thiết bị phát âm thanh, chiếc loa này từng là “người đưa tin thầm lặng” giữa lằn ranh bom đạn, thực hiện sứ mệnh truyền thông cách mạng trong suốt hơn một thập kỷ (1955–1966). Với công suất mạnh mẽ 500W, chiếc loa có khả năng truyền âm vang xa tới 10km – vượt tầm phủ sóng của hệ thống loa tuyên truyền đối phương phía Nam sông Bến Hải. Được đặt tại vùng giáp giới vĩ tuyến 17 – khu vực cầu Hiền Lương (Quảng Trị), chiếc loa phối hợp cùng hệ thống xe phát thanh di động, phát các chương trình do VOV và Đài Truyền thanh Vĩnh Linh sản xuất, gồm: tin tức thời sự, các bài bình luận, tuyên truyền chủ trương kháng chiến, ca nhạc cách mạng, kịch ngắn, dân ca… Chương trình phát thanh có khi kéo dài đến 15 tiếng mỗi ngày, thậm chí suốt đêm, bất chấp bom rơi đạn nổ.

Sự khác biệt lớn của chiếc loa này là khả năng linh hoạt di chuyển và kháng chịu trong điều kiện chiến trường khắc nghiệt. Không giống với loa cố định, loa phóng thanh vĩ tuyến được thiết kế để lắp đặt trên xe tải hoặc xe moóc, giúp di chuyển dễ dàng theo chiến sự và các tuyến hoạt động bí mật. Bên trong thân loa là hệ thống khuếch đại âm thanh được cải tiến kỹ thuật thời bấy giờ, có thể chống chịu được độ ẩm, bụi, và điều kiện địa hình khắc nghiệt ở miền Trung. Các kỹ sư, kỹ thuật viên, nhà báo và chiến sĩ phục vụ cho hệ thống phát thanh này làm việc trong điều kiện vô cùng gian khổ – vừa đảm bảo nội dung, vừa bảo vệ an toàn thiết bị và đường truyền.

Anh Lê Minh Dũng (quận Cầu Giấy, Hà Nội) – một người từng học ngành báo chí – xúc động chia sẻ sau khi nghe thuyết minh về chiếc loa: “Chiếc loa này như một chiến sĩ thầm lặng, đứng giữa lằn ranh sống chết để bảo vệ tiếng nói của sự thật. Không phải ai cũng hình dung được, rằng làm báo thời chiến không chỉ là viết bài mà còn là can đảm đối mặt với hiểm nguy. Nhìn những vết đạn trên chiếc loa, tôi thấy rõ sự hy sinh, lòng yêu nghề và trách nhiệm của những người làm báo năm xưa”.

Công nghệ thực tế ảo tái hiện thời khắc lịch sử

Không chỉ làm sống dậy ký ức hào hùng qua hiện vật, VOV còn đưa công nghệ vào triển lãm để tạo ra trải nghiệm lịch sử trực quan và xúc động cho công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Dự án trải nghiệm thực tế ảo (VR) “Trở về thời khắc thiêng liêng” đã tái hiện không khí trang nghiêm và xúc động của buổi lễ ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình – nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Với hình ảnh Bác Hồ đứng trên lễ đài giữa trời mưa, lời tuyên ngôn vang vọng giữa biển người, trải nghiệm này đã khiến không ít người xúc động đến rơi nước mắt.

Chị Nguyễn Thúy Lan (Hà Nội) chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi có cảm giác như mình đang đứng giữa dòng lịch sử. Khi nghe câu ‘Xin thề!’, cả khán phòng dường như lặng đi, rồi vỡ òa trong tiếng vỗ tay và nước mắt. Với công nghệ VR, lịch sử không còn là chuyện của sách vở, mà trở nên sống động, gần gũi hơn bao giờ hết”.

Không chỉ thu hút người lớn, trải nghiệm này đặc biệt có ý nghĩa với sinh viên, học sinh – những người đang trưởng thành trong thời bình nhưng luôn cần hiểu rõ giá trị của độc lập, tự do. Bạn Phạm Ngọc Minh – sinh viên Đại học Ngoại thương – cho biết: “Trải nghiệm này giúp mình nhìn nhận nghề báo và lịch sử dân tộc theo một góc nhìn rất khác: vừa tự hào, vừa thấy mình cần có trách nhiệm tiếp nối”.

Tính đến hết ngày 1/9, đã có gần 10.000 lượt người trải nghiệm hoạt động VR tại gian trưng bày của VOV – một con số ấn tượng, cho thấy sức hấp dẫn đặc biệt của sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và lịch sử dân tộc. VOV một lần nữa khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới truyền thông, từ tiếng loa bên bờ Hiền Lương năm xưa đến công nghệ thực tế ảo hôm nay – tất cả đều chung một mục tiêu: lan tỏa tiếng nói Việt Nam, giữ gìn ký ức dân tộc, nuôi dưỡng khát vọng phát triển đất nước.