Hoạt động xuất khẩu cobalt tại Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) đang đối mặt với nguy cơ gián đoạn sau khi sự cố trong hệ thống quản lý của cơ quan chức năng khiến nhiều doanh nghiệp không thể hoàn tất thủ tục hải quan đúng thời hạn. Diễn biến này có thể ảnh hưởng đáng kể đến chuỗi cung ứng cobalt toàn cầu, trong bối cảnh kim loại này giữ vai trò then chốt trong sản xuất pin lithium-ion và xe điện.
Theo các nguồn tin trong ngành, từ ngày 1/7, các tập đoàn khai khoáng lớn như Glencore, CMOC, Eurasian Resources Group (ERG) và Huayou Cobalt chưa thể đăng ký tờ khai xuất khẩu do hệ thống hải quan chưa được cập nhật quyền xử lý đối với các lô hàng thuộc cơ chế hạn ngạch mới.
 |
| CHDC Congo gặp sự cố quản lý xuất khẩu, chuỗi cung ứng cobalt toàn cầu đối mặt rủi ro |
Nếu vướng mắc không sớm được tháo gỡ, các doanh nghiệp có nguy cơ mất quyền xuất khẩu khoảng 20.000 tấn cobalt, tương đương giá trị khoảng 1,1 tỷ USD theo giá thị trường.
Các doanh nghiệp cho rằng nguyên nhân của sự chậm trễ xuất phát từ quá trình xử lý hành chính của cơ quan quản lý, thay vì lỗi từ phía doanh nghiệp.
Theo quy định mới của Cơ quan Quản lý và Kiểm soát thị trường các khoáng sản chiến lược (ARECOMS), các doanh nghiệp phải hoàn tất việc sử dụng hạn ngạch xuất khẩu trong nửa đầu năm trước ngày 5/7. Phần hạn ngạch chưa sử dụng sau thời điểm này sẽ bị thu hồi để phân bổ lại.
Trước tình hình trên, Phòng Thương mại Mỏ của CHDC Congo đã đề nghị ARECOMS gia hạn thời hạn thực hiện hạn ngạch nhằm tránh thiệt hại cho doanh nghiệp. Một số tập đoàn khai khoáng cũng đã kiến nghị Thủ tướng Judith Suminwa Tuluka can thiệp để tháo gỡ vướng mắc.
Đây là phép thử đầu tiên đối với cơ chế quản lý xuất khẩu cobalt theo hạn ngạch mà CHDC Congo vừa triển khai sau khi chấm dứt lệnh tạm ngừng xuất khẩu mặt hàng này.
Theo chính sách mới, tổng lượng cobalt được phép xuất khẩu trong giai đoạn 2026–2027 được giới hạn ở mức 96.600 tấn mỗi năm. Chính phủ CHDC Congo kỳ vọng cơ chế này sẽ góp phần kiểm soát nguồn cung, ổn định giá thị trường và gia tăng nguồn thu từ loại khoáng sản chiến lược có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế nước này.
Hiện CHDC Congo chiếm khoảng 70% sản lượng cobalt khai thác toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào trong hoạt động xuất khẩu của quốc gia này đều có thể tác động trực tiếp đến thị trường nguyên liệu thế giới.
Cobalt là nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất pin lithium-ion phục vụ xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và nhiều thiết bị điện tử. Giới chuyên gia nhận định, nếu thời hạn 5/7 không được gia hạn, nhiều doanh nghiệp có thể mất hạn ngạch xuất khẩu dù đã chuẩn bị đầy đủ hàng hóa, qua đó làm dấy lên lo ngại về hiệu quả triển khai cơ chế quản lý mới, đồng thời gia tăng rủi ro đối với chuỗi cung ứng nguyên liệu cho ngành công nghiệp pin toàn cầu.
