 |
| Bộ Khoa học và Công nghệ kêu gọi doanh nghiệp coi đổi mới sáng tạo là năng lực cốt lõi |
Sáng 21/4, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026, nhấn mạnh yêu cầu đưa đổi mới sáng tạo từ khẩu hiệu thành hành động cụ thể, lan tỏa thành kết quả thực chất trong phát triển kinh tế - xã hội.
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết ngày 21/4 không chỉ là dịp tôn vinh tinh thần sáng tạo, mà còn nhắc lại một thông điệp lớn hơn: sáng tạo không phải đặc quyền của một nhóm nhỏ, còn đổi mới sáng tạo không phải nhiệm vụ riêng của một ngành hay một lĩnh vực.
Theo ông, đây phải là quá trình đổi mới sáng tạo toàn dân, đại chúng, với sự tham gia đồng bộ của toàn bộ hệ thống quốc gia. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, một quốc gia muốn đi nhanh và đi xa phải biết tổ chức để mọi nguồn lực sáng tạo được khơi dậy, kết nối và chuyển hóa thành thành quả phát triển cụ thể.
Ngày 21/4 hằng năm được Liên hợp quốc chọn là Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới. Năm nay, Việt Nam hưởng ứng sự kiện với hai thông điệp: “Đổi mới sáng tạo - hành động đột phá, lan tỏa kết quả” và “Đổi mới sáng tạo - chuyển đổi nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để biến ý tưởng thành giá trị, khát vọng thành hiện thực”.
Theo lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, hai chủ đề này cho thấy định hướng rõ ràng của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay: đổi mới sáng tạo không thể chỉ dừng ở ý tưởng, nghiên cứu hay phong trào, mà phải trở thành động lực cụ thể, tạo ra giá trị thực và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng đất nước.
Từ góc nhìn hệ sinh thái, Thứ trưởng Lê Xuân Định cho rằng để đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế, từng chủ thể trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia cần phát huy đầy đủ vai trò của mình.
Với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ nhà khoa học, đây là nơi tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong thời gian tới, khu vực này cần tiếp tục củng cố nền tảng nghiên cứu cơ bản, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.
Trong khi đó, cộng đồng doanh nghiệp được xác định là lực lượng giữ vai trò trung tâm trong việc đưa đổi mới sáng tạo ra thị trường, chuyển hóa thành giá trị kinh tế. Theo lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp cần coi đổi mới sáng tạo là năng lực cốt lõi, chủ động đặt hàng nghiên cứu, đầu tư cho công nghệ và mạnh dạn thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới.
Thông điệp này được xem là đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh cộng đồng doanh nghiệp đang chịu áp lực phải nâng cao năng suất, tăng khả năng cạnh tranh và thích ứng nhanh với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh cũng như những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bên cạnh giới nghiên cứu và doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước được xác định là trụ cột thứ ba trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia. Theo ông Lê Xuân Định, vai trò quan trọng nhất của khu vực này là xây dựng thể chế, chính sách theo hướng kiến tạo phát triển, khuyến khích thử nghiệm và chấp nhận cái mới.
Không chỉ dừng ở vai trò ban hành chính sách, các cơ quan quản lý cũng cần chủ động xác định những bài toán phát triển lớn của ngành, lĩnh vực và địa phương. Từ đó, Nhà nước có thể huy động sự tham gia của viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để cùng tìm lời giải.
“Khi ba trụ cột này được kết nối hiệu quả, hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia sẽ vận hành thông suốt, tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế - xã hội của đất nước”, ông Định nhấn mạnh.
Theo kế hoạch, các hoạt động hưởng ứng Ngày Sáng tạo và Đổi mới sáng tạo thế giới năm 2026 sẽ được Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các đơn vị liên quan triển khai từ ngày 15/4 đến hết ngày 26/4.
Cũng tại buổi lễ, ban tổ chức cuộc thi Sáng kiến khoa học 2026 chính thức phát động mùa giải mới với chủ đề “Đổi mới sáng tạo vì cộng đồng”.
Cuộc thi được tổ chức từ năm 2022, do Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo, báo VnExpress tổ chức. Điểm mới năm nay là lần đầu mở rộng đối tượng dự thi tới người Việt Nam ở nước ngoài, qua đó kỳ vọng kết nối mạng lưới tri thức Việt trên toàn cầu và thúc đẩy ứng dụng các sáng kiến, nghiên cứu quốc tế vào thực tiễn trong nước.
Theo ban tổ chức, bài dự thi sẽ được nhận theo hình thức trực tuyến đến hết ngày 30/4. Giai đoạn từ 15/6 đến 1/10 dự kiến diễn ra các vòng sơ loại, chung kết và lễ trao giải. Tổng giá trị giải thưởng lên tới 1 tỷ đồng.
Việc mở rộng quy mô cuộc thi và nhấn mạnh tính ứng dụng cộng đồng cho thấy định hướng ngày càng rõ của hoạt động đổi mới sáng tạo tại Việt Nam: không chỉ tạo ra các ý tưởng mới, mà còn phải đưa sáng kiến đi vào đời sống, giải quyết vấn đề thực tiễn và tạo ra giá trị xã hội lẫn kinh tế.
