An toàn thực phẩm: Không để mắt xích nào đứng ngoài trách nhiệm

Ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng chi cục chăn nuôi và thú y TP. Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh điều này tại tọa đàm “Hành trình vì hàng triệu bữa ăn an toàn”, do Tạp chí Thương hiệu và Công luận phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP. Hồ Chí Minh tổ chức diễn ra sáng ngày 18/8/2026, tại TP. Hồ Chí Minh.

Không một mắt xích nào được đứng ngoài

Theo ông Cường, để có được một sản phẩm an toàn đến tay người tiêu dùng là cả một chuỗi liên kết rất dài: từ con giống, thức ăn chăn nuôi, quá trình nuôi dưỡng, phòng chống dịch bệnh, sử dụng thuốc thú y; đến vận chuyển, giết mổ, sơ chế, chế biến, phân phối và cuối cùng là người tiêu dùng. Đây là một chuỗi liên kết mà chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo cũng có thể phát sinh rủi ro.

Ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng chi cục chăn nuôi và thú y TP. Hồ Chí Minh.

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm ngày càng đa dạng, nguồn cung ngày càng mở rộng, cùng với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và các phương thức kinh doanh mới, yêu cầu kiểm soát an toàn thực phẩm đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

“Chỉ cần một mắt xích trong chuỗi này không được kiểm soát tốt, nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể phát sinh và lan truyền rất nhanh”, ông Trần Phú Cường nhấn mạnh.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, đô thị lớn với nhu cầu tiêu thụ thực phẩm rất cao và nguồn cung đến từ nhiều địa phương thì bài toán bảo đảm an toàn thực phẩm càng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Cường phân tích, ở ngành Chăn nuôi và Thú y, trách nhiệm được đặt ra từ rất sớm, trước khi sản phẩm trở thành thực phẩm trên thị trường. Đó là kiểm soát dịch bệnh trên đàn vật nuôi, hướng dẫn và giám sát sử dụng thuốc thú y, kiểm soát điều kiện chăn nuôi, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật, hoạt động giết mổ cũng như kiểm soát thú y trước khi sản phẩm được đưa ra thị trường.

Nếu người tiêu dùng chỉ nhìn thấy “miếng thịt trên bàn ăn”, thì phía sau đó là cả một hệ thống kiểm soát phải được thực hiện từ trước đó rất lâu.

Nếu người tiêu dùng chỉ nhìn thấy “miếng thịt trên bàn ăn”, thì phía sau đó là cả một hệ thống kiểm soát phải được thực hiện từ trước đó rất lâu.(Ảnh minh họa)

Điều này cũng cho thấy không thể kỳ vọng một “cánh cửa” duy nhất có thể bảo đảm an toàn thực phẩm. Thay vào đó, cần hình thành nhiều lớp bảo vệ liên tục trong toàn bộ chuỗi.

Từ cơ sở chăn nuôi, vật nuôi phải được chăm sóc đúng quy trình, sử dụng thức ăn, thuốc thú y phù hợp; trong vận chuyển và giết mổ phải kiểm soát nguồn gốc, tình trạng động vật và điều kiện vệ sinh; đến khâu phân phối, kinh doanh phải bảo đảm nguồn gốc và điều kiện bảo quản.

Ở điểm cuối của chuỗi, người tiêu dùng cũng là một mắt xích quan trọng. Việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, quan tâm đến thông tin sản phẩm và phản ánh những dấu hiệu bất thường sẽ góp phần tạo sức ép để thị trường loại bỏ những sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Từ kiểm soát sang phòng ngừa rủi ro

Thực tế cho thấy, công tác quản lý an toàn thực phẩm thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, thực phẩm không rõ nguồn gốc, sản phẩm động vật chưa qua kiểm dịch, giết mổ không bảo đảm điều kiện vệ sinh hay gian lận trong sản xuất, chế biến, lưu thông và kinh doanh vẫn là những nguy cơ cần được kiểm soát thường xuyên.

Trong khi đó, sự phát triển của thương mại điện tử, nền tảng số và các mô hình kinh doanh mới đang làm thay đổi phương thức lưu thông thực phẩm. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn về truy xuất nguồn gốc, chia sẻ dữ liệu và khả năng kiểm soát theo chuỗi.

Theo Nhà báo Vũ Đức Thuận – Tổng Biên tập Tạp chí Thương hiệu và Công luận chia sẻ, những năm qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế và thị trường thực phẩm, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đã đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn đặt ra không ít thách thức. Thực phẩm không rõ nguồn gốc, sản phẩm động vật chưa qua kiểm dịch, giết mổ trái phép, gian lận trong sản xuất, chế biến, lưu thông... vẫn còn xảy ra ở nhiều nơi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và làm suy giảm niềm tin của xã hội.

Nhà báo Vũ Đức Thuận – Tổng Biên tập Tạp chí Thương hiệu và Công luận.

Đằng sau mỗi vụ việc bị phát hiện là sự nỗ lực bền bỉ của rất nhiều lực lượng đang ngày đêm làm việc trong thầm lặng: cán bộ chăn nuôi và thú y, lực lượng kiểm dịch, quản lý thị trường, công an, kiểm lâm, các cơ quan chuyên ngành và đặc biệt là những doanh nghiệp đang kiên trì xây dựng các chuỗi sản xuất an toàn, minh bạch.

Ngoài ra bên cạnh việc phát hiện và xử lý thì một trong những yêu cầu được đặt ra là cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý khi vi phạm đã xảy ra sang phòng ngừa và kiểm soát rủi ro từ sớm, từ xa.

Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh một sự cố về an toàn thực phẩm không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn có thể gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, làm gián đoạn chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến niềm tin của thị trường.

Doanh nghiệp phải xem an toàn thực phẩm là giá trị thương hiệu

An toàn thực phẩm cũng không thể tách rời trách nhiệm của doanh nghiệp. Theo một tinh thần khác, đối với doanh nghiệp, tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm không nên chỉ được xem là một yêu cầu bắt buộc mà cần trở thành một phần của giá trị thương hiệu và năng lực cạnh tranh.

Một doanh nghiệp xây dựng được chuỗi sản xuất minh bạch, kiểm soát tốt nguyên liệu, quy trình chế biến, bảo quản và phân phối không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn tạo dựng được uy tín lâu dài trên thị trường.

Trong chuỗi đó, hệ thống phân phối cũng giữ vai trò quan trọng khi cần ưu tiên những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, điều kiện bảo quản phù hợp và thông tin minh bạch.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu và giám sát chuỗi cung ứng được kỳ vọng sẽ tạo thêm công cụ để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng tham gia kiểm soát.

Quang cảnh tọa đàm.

Ông Trần Phú Cường cho rằng, mục tiêu cuối cùng của công tác quản lý an toàn thực phẩm không phải là có thêm bao nhiêu cuộc kiểm tra hay xử lý bao nhiêu vụ vi phạm, mà là làm sao để người dân được ăn ngon, ăn an toàn và yên tâm trong chính bữa ăn hằng ngày.

Một bữa ăn an toàn bắt đầu từ một con giống tốt, một cơ sở chăn nuôi tốt, một quy trình kiểm soát tốt và sự chung tay của cả cộng đồng. Khi không một mắt xích nào đứng ngoài trách nhiệm, hành trình bảo vệ hàng triệu bữa ăn an toàn mới thực sự trở thành một cam kết chung của toàn xã hội.