Xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI sau bầu cử

Xác nhận tư cách đại biểu Quốc hội khóa XVI sau bầu cử. Ảnh minh họa

Theo thông tin từ Hội đồng Bầu cử quốc gia, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 diễn ra ngày 15/3 đã thu hút sự tham gia của gần 79 triệu cử tri trên cả nước.

Tính đến 20h cùng ngày, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt trên 99%, phản ánh sự quan tâm và trách nhiệm của người dân đối với việc lựa chọn các đại biểu đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình tại Quốc hội và chính quyền địa phương.

Sau khi công tác kiểm phiếu, tổng hợp và xác nhận kết quả bầu cử hoàn tất, các cơ quan bầu cử sẽ bước vào giai đoạn xác nhận tư cách người trúng cử theo quy định pháp luật.

Căn cứ vào kết quả tổng kết bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến người trúng cử, Hội đồng Bầu cử quốc gia sẽ tiến hành các bước: Xác nhận tư cách người trúng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI; Cấp Giấy chứng nhận đại biểu Quốc hội khóa XVI cho những người trúng cử; Báo cáo Quốc hội khóa XVI về kết quả xác nhận tư cách đại biểu tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội.

Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm rằng những người được xác nhận trúng cử đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện của đại biểu dân cử, đồng thời hoàn tất thủ tục pháp lý trước khi Quốc hội khóa mới chính thức đi vào hoạt động.

Đối với đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026–2031, Ủy ban bầu cử các cấp sẽ thực hiện việc xác nhận tư cách người trúng cử tại địa phương mình phụ trách.

Cụ thể, căn cứ vào: Kết quả tổng kết bầu cử HĐND tại địa phương; Kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến người trúng cử.

Ủy ban bầu cử sẽ xác nhận tư cách đại biểu HĐND nhiệm kỳ mới, cấp giấy chứng nhận đại biểu HĐND cho người trúng cử, va báo cáo kết quả xác nhận tư cách đại biểu tại kỳ họp đầu tiên của HĐND khóa mới.

Quy trình này nhằm bảo đảm tính minh bạch, hợp pháp và đúng quy định trong việc xác lập tư cách của đại biểu dân cử tại các cấp chính quyền địa phương.

Trong thực tế, có thể phát sinh đơn thư tố cáo liên quan đến người trúng cử đại biểu HĐND.

Theo quy định, nếu đơn tố cáo chưa có kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền, Ủy ban bầu cử các cấp vẫn tiến hành xác nhận tư cách người trúng cử dựa trên các tài liệu hiện có, kết luận, xác minh đã được ban hành. Những nội dung tố cáo chưa được giải quyết dứt điểm sẽ được chuyển cho Thường trực HĐND khóa mới để tiếp tục xem xét, xử lý theo thẩm quyền.

Trường hợp cơ quan chức năng đã kết luận người trúng cử có vi phạm và bị xử lý kỷ luật từ mức khiển trách trở lên, Ủy ban bầu cử phải tiến hành xem xét cụ thể về tính chất, mức độ vi phạm.

Nếu hành vi vi phạm không phù hợp với tiêu chuẩn của đại biểu HĐND, đặc biệt liên quan đến yêu cầu về phẩm chất đạo đức, gương mẫu chấp hành pháp luật theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Ủy ban bầu cử có thể không công nhận tư cách đại biểu đối với người trúng cử.

Trong một số trường hợp, vi phạm của đại biểu chỉ được phát hiện sau khi đã được xác nhận tư cách.

Khi đó, nếu cơ quan chức năng kết luận người này không xứng đáng với sự tín nhiệm của cử tri, Thường trực HĐND khóa mới sẽ xem xét các phương án: Báo cáo để HĐND xem xét bãi nhiệm đại biểu hoặc theo đề nghị của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp, tổ chức để cử tri bãi nhiệm đại biểu.

Cơ chế này nhằm bảo đảm tính trách nhiệm và sự giám sát của nhân dân đối với đại biểu dân cử, đồng thời giữ vững uy tín của các cơ quan quyền lực nhà nước.