 |
| Ứng viên đại biểu Quốc hội được quyền chứng kiến việc kiểm phiếu |
Theo hướng dẫn tại Điều 24 Thông tư 21/2025/TT-BNV của Bộ Nội vụ, việc kiểm phiếu bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 được tiến hành ngay sau khi kết thúc thời gian bỏ phiếu.
Sau khi hết giờ bỏ phiếu theo quy định, Tổ trưởng Tổ bầu cử tuyên bố kết thúc việc bỏ phiếu và Tổ bầu cử bắt đầu thực hiện kiểm phiếu ngay tại phòng bỏ phiếu.
Chỉ các thành viên của Tổ bầu cử mới được trực tiếp tham gia kiểm phiếu. Theo quy định, việc kiểm phiếu phải hoàn thành trong thời hạn tối đa 24 giờ kể từ khi kết thúc bỏ phiếu tại khu vực bầu cử.
Trước khi mở hòm phiếu, Tổ bầu cử phải thực hiện các bước chuẩn bị gồm: Thống kê số phiếu bầu chưa sử dụng. Niêm phong các phiếu bầu hỏng do cử tri viết sai (nếu có). Lập biên bản về việc sử dụng phiếu bầu.
Toàn bộ phiếu chưa sử dụng và phiếu viết hỏng sau khi niêm phong sẽ được chuyển đến UBND cấp xã quản lý theo quy định.
Việc mở hòm phiếu do Tổ trưởng Tổ bầu cử phụ trách và được thực hiện trước sự chứng kiến của hai cử tri tại địa bàn, là những người biết chữ, có uy tín trong cộng đồng và không phải là ứng viên tại khu vực bỏ phiếu đó.
Bên cạnh thành viên Tổ bầu cử, pháp luật cho phép một số đối tượng được chứng kiến quá trình kiểm phiếu và có quyền khiếu nại nếu phát hiện sai phạm.
Cụ thể, những người có quyền chứng kiến gồm: Người ứng cử đại biểu Quốc hội hoặc HĐND. Đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử. Người được ứng viên ủy nhiệm. Phóng viên báo chí được cơ quan báo chí phân công. Trong đó, phóng viên báo chí được phép quan sát quá trình kiểm phiếu nhưng phải đứng tại vị trí bảo đảm khoảng cách an toàn, không làm ảnh hưởng đến hoạt động của Tổ bầu cử.
Quy định này nhằm tăng cường tính minh bạch và giám sát xã hội trong quá trình kiểm phiếu, đồng thời tạo điều kiện để truyền thông đưa tin kịp thời, chính xác về diễn biến bầu cử.
Thông tư 21/2025/TT-BNV cũng quy định rõ thủ tục đăng ký tham gia chứng kiến việc kiểm phiếu.
Tùy từng đối tượng, hồ sơ cần xuất trình gồm: Đối với người ứng cử: Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân hợp pháp khác. Đối với đại diện cơ quan, tổ chức giới thiệu người ứng cử: Văn bản phân công, chỉ định hoặc giấy giới thiệu của cơ quan, tổ chức. Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân hợp pháp. Đối với người được ủy nhiệm: Giấy ủy quyền hợp pháp. Giấy tờ tùy thân. Đối với phóng viên báo chí: Thẻ nhà báo còn hiệu lực. Văn bản phân công hoặc giấy giới thiệu của cơ quan báo chí.
Những người có nhu cầu tham dự chứng kiến kiểm phiếu cần liên hệ trước với Tổ bầu cử để được bố trí tham gia theo quy định.
Người chứng kiến quá trình kiểm phiếu phải tuân thủ một số nguyên tắc nhằm bảo đảm hoạt động kiểm phiếu diễn ra trật tự và đúng quy định.
Cụ thể: Quan sát từ vị trí do Tổ bầu cử bố trí. Tuân thủ nội quy phòng bỏ phiếu và hướng dẫn của Tổ bầu cử. Không gây mất trật tự hoặc làm gián đoạn hoạt động kiểm phiếu. Có quyền khiếu nại, tố cáo nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật trong quá trình kiểm phiếu.
Đối với phóng viên báo chí, ngoài các quy định trên còn phải tuân thủ pháp luật về báo chí, tác nghiệp đúng quy định và đưa tin trung thực, chính xác về quá trình kiểm phiếu.
Tổ bầu cử có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi cho người ứng cử, đại diện tổ chức giới thiệu và phóng viên báo chí tham gia chứng kiến.
Tuy nhiên, Tổ trưởng Tổ bầu cử có quyền yêu cầu rời khỏi khu vực kiểm phiếu nếu người chứng kiến hoặc phóng viên vi phạm nội quy, gây mất trật tự hoặc ảnh hưởng đến hoạt động kiểm phiếu.
