Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) vừa có văn bản kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phát triển trong bối cảnh nền kinh tế đang đẩy mạnh cải cách thể chế và chuyển đổi số.
Theo VINASME, cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao việc Quốc hội và Chính phủ nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ lên 1 tỷ đồng/năm. Chính sách này góp phần giảm áp lực tài chính, hỗ trợ các chủ thể kinh doanh có thêm nguồn lực để mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, từ thực tiễn khảo sát cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh, Hiệp hội cho rằng vẫn còn một số vướng mắc cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện.
 |
Một trong những nội dung được VINASME đặc biệt quan tâm là chính sách thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Hiệp hội cho biết, theo các quy định hiện hành, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở xuống được miễn thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, pháp luật hiện chưa có quy định về giảm trừ gia cảnh đối với nhóm đối tượng này khi xác định nghĩa vụ thuế.
Đáng chú ý, trong trường hợp hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp tính trên thu nhập chịu thuế, các khoản tiền lương, tiền công của chính chủ hộ, thành viên hộ kinh doanh hoặc nhóm cá nhân kinh doanh cũng không được tính là chi phí được trừ.
Theo VINASME, xét về bản chất, phần lớn hộ kinh doanh hoạt động theo mô hình quy mô nhỏ, chủ yếu dựa vào sức lao động của chính người kinh doanh và gia đình, với đặc điểm “lấy công làm lãi”, không có nhiều khác biệt so với người lao động hưởng lương.
Hiệp hội dẫn chứng, mức giảm trừ gia cảnh hiện nay đối với người lao động là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Trong khi đó, với các hộ kinh doanh có doanh thu từ 1-3 tỷ đồng/năm, mức lợi nhuận thực tế của nhiều ngành nghề chỉ dao động từ 100-300 triệu đồng/năm đối với lĩnh vực bán lẻ và từ 200-600 triệu đồng/năm đối với lĩnh vực dịch vụ.
Từ thực tế trên, VINASME kiến nghị Chính phủ nghiên cứu, sớm ban hành quy định về giảm trừ gia cảnh đối với chủ hộ, thành viên hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nhằm bảo đảm sự công bằng giữa người làm công ăn lương và người trực tiếp tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bên cạnh vấn đề giảm trừ gia cảnh, VINASME cho biết nhiều hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm hiện vẫn gặp khó khăn trong việc thực hiện chế độ kê khai thuế mới.
Theo phản ánh từ cơ sở, không ít hộ kinh doanh lo ngại phải tiếp cận các kiến thức kế toán, sử dụng phần mềm và thực hiện các thủ tục kê khai có tính chuyên môn cao. Điều này dẫn đến tâm lý e ngại nhận thanh toán qua chuyển khoản hoặc thậm chí tạm ngừng hoạt động kinh doanh.
Đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 1-3 tỷ đồng/năm, việc đầu tư hạ tầng công nghệ, thiết bị kết nối và các công cụ phục vụ kê khai thuế cũng tạo thêm áp lực về chi phí. Trong khi đó, các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số dành cho khu vực này vẫn chưa được phổ biến rộng rãi và chưa dễ tiếp cận.
Trên cơ sở đó, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ nghiên cứu áp dụng cơ chế thuế cố định đối với hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1-3 tỷ đồng/năm. Mức thuế có thể được xác định theo tỷ lệ hoặc mức tiền cụ thể dựa trên lợi nhuận bình quân của từng ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh.
Đồng thời, VINASME đề xuất xây dựng phương thức kê khai thuế theo hướng tối giản, tương tự mô hình tờ khai thuế được cơ quan thuế gợi ý sẵn đối với người có thu nhập từ tiền lương, tiền công hiện nay, nhằm giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người nộp thuế.
Một nội dung đáng chú ý khác trong kiến nghị của VINASME là việc tăng cường cơ hội tham gia các dự án đầu tư công cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hiệp hội cho biết, Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đã quy định các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa hoặc gói thầu hỗn hợp sử dụng ngân sách nhà nước có giá trị không quá 20 tỷ đồng được dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia. Đây là chủ trương nhận được sự đồng tình và kỳ vọng lớn từ cộng đồng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo VINASME, đến nay nhiều doanh nghiệp vẫn đang chờ đợi các cơ chế hướng dẫn cụ thể để quy định này đi vào thực tiễn.
Vì vậy, Hiệp hội đề nghị Chính phủ sớm ban hành cơ chế triển khai Điều 11 của Nghị quyết số 198/2025/QH15.
Đồng thời, để nâng cao hơn nữa khả năng tiếp cận các dự án đầu tư công của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, VINASME kiến nghị nghiên cứu sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Luật Đầu tư công và Luật Đấu thầu theo hướng xem xét dành khoảng 30% tổng nguồn vốn đầu tư công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.
Theo đề xuất của Hiệp hội, có thể áp dụng hai cơ chế gồm: phân bổ trực tiếp 30% vốn đầu tư công cho các gói thầu phù hợp với năng lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa; hoặc quy định doanh nghiệp lớn, bao gồm cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), khi tham gia các dự án đầu tư công phải dành tối thiểu 30% giá trị dự án để doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam tham gia đấu thầu theo quy định pháp luật.
VINASME cho rằng việc mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn lực đầu tư công sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy sự phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
