Theo Luật trọng tài thương mại 2010 (LTTTM), Phán quyết Trọng tài (PQTT) là quyết định của Hội đồng Trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp và chấm dứt tố tụng trọng tài.
aa
Ảnh minh họa.
PQTT phải được lập bằng văn bản và có các nội dung chủ yếu quy định tại Khoản 1 Điều 61 LTTTM. Hội đồng Trọng tài giải quyết vụ tranh chấp ra phán quyết trọng tài bằng cách biểu quyết theo nguyên tắc đa số, trường hợp biểu quyết không đạt được đa số thì PQTT được lập theo ý kiến của Chủ tịch Hội đồng trọng tài. PQTT được ban hành ngay tại phiên họp hoặc chậm nhất là 30 ngày, kể từ ngày kết thúc phiên họp cuối cùng. Do PQTT là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành, một bên trong vụ kiện chỉ có quyền yêu cầu hủy PQTT trong thời hạn quy định tại Khoản 1 Điều 69 LTTTM (30 ngày kể từ ngày nhận được PQTT) khi có căn cứ hủy PQTT quy định tại Điều 68 LTTTM.
Vậy, quan hệ giữa tổ chức trọng tài với Hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp như thế nào trong quá trình lập và ra PQTT? Tổ chức trọng tài có thực hiện quy trình rà soát lại PQTT trước khi ban hành không? Quy trình rà soát lại như thế nào? Nội dung rà soát lại là gì? Việc rà soát lại PQTT liệu có ảnh hưởng đến tính độc lập trong việc lập và ra phán quyết của Hội đồng Trọng tài giải quyết vụ tranh chấp hay không? Dưới đây là một số ý kiến về vấn đề rà soát lại PQTT, với mong muốn doanh nghiệp nắm bắt về vấn đề này khi lựa chọn giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại.
Tìm hiểu quy tắc tố tụng trọng tài của các tổ chức trọng tài tại Việt Nam đều không thấy thông tin được công bố hoặc minh thị về trình tự và thao tác kỹ thuật cụ thể về quy trình lập, rà soát lại và ra PQTT. Tập hợp thông tin được biết, một số tổ chức trọng tài nước ngoài hiện nay, như Viện trọng tài quốc tế Luân Đôn (LCIA), Hiệp hội trọng tài Hoa Kỳ (AAA) và Trung tâm Trọng tài quốc tế Hồng Kong (HKIAC) đã bỏ đi quy trình rà soát lại PQTT. Vì cho rằng, nếu áp dụng quy trình rà soát lại PQTT do Hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp lập, đặc biệt là rà soát lại nội dung nhận định và phán quyết sẽ ảnh hưởng đến tính độc lập của các trọng tài viên và tính độc lập của Hội đồng trọng tài đã được các bên lựa chọn. Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng việc áp dụng quy trình rà soát lại PQTT là trình tự phúc thẩm nội bộ, can thiệp thô bạo vào thẩm quyền xem xét, giải quyết nội dung vụ tranh chấp của Hội đồng trọng tài. Ngược lại, nhiều tổ chức trọng tài nước ngoài hoặc quốc tế hàng đầu, như Tòa trọng tài thương mại quốc tế (ICC), Trung tâm trọng tài quốc tế Singapore (SIAC), Viện trọng tài quốc tế Thâm Quyến (SCIA), Ủy ban trọng tài kinh tế thương mại quốc tế Trung Quốc (CIETAC) vẫn kiên trì áp dụng quy trình rà soát lại PQTT. Với ICC, là một tổ chức trọng tài quốc tế lừng danh, cho đến nay ICC vẫn coi quy trình rà soát lại PQTT là nền tảng của ICC về dịch vụ trọng tài và quản lý vụ kiện, nhằm đảm bảo phán quyết của ICC được công nhận và thi hành rộng rãi trên thế giới.
Điều 34 Quy tắc tố tụng trọng tài ICC quy định: “Trước khi Hội đồng trọng tài ký ban hành PQTT phải gửi dự thảo PQTT tới Tòa trọng tài. Tòa trọng tài có thể tiến hành sửa đổi hình thức của bản phán quyết (The form of the award), đồng thời với điều kiện không làm ảnh hưởng tới quyền tự quyết định của Hội đồng trọng tài sẽ cảnh báo Hội đồng trọng tài những vấn đề chú ý thực chất (points of substance). Hội đồng trọng tài không được ra PQTT khi chưa được Tòa trọng tài phê chuẩn (approved)”. Với quy định tại Điều 34 này, rõ ràng, trường hợp chưa được Tòa trọng tài ICC rà soát lại và thông qua thì Hội đồng trọng tài không được ra PQTT. Tại ICC mỹ từ “Rà soát lại” (Scrutiny) thực chất là quyền phê chuẩn tối cao của Tòa trọng tài đối với PQTT.
Tại Bản hướng dẫn cho các bên và hội đồng trọng tài về việc tiến hành tố tụng trọng tài theo Quy tắc tố tụng trọng tài của ICC phiên bản 2017 (nguồn: https://dzungsrt.com/2020/10/05/ban-dich-huong-dan-cua-icc-icc-notes), trong chương IX quy định: “... HĐTT phải thông báo cho Ban thư ký và các bên về ngày dự kiến nộp dự thảo phán quyết để Tòa trọng tài rà soát lại (Điều 34)”. Quy trình rà soát lại được Tòa trọng tài tiến hành với sự trợ giúp của Ban thư ký, là một thủ tục duy nhất và toàn diện được xây dựng, nhằm đảm bảo mọi phán quyết đều đạt chất lượng tốt nhất có thể và sẽ có khả năng được các tòa án quốc gia cho thi hành. Mọi dự thảo phán quyết đều phải qua ba bước kiểm tra theo quy trình lần lượt như sau: (1) Chuyên viên của nhóm phụ trách vụ kiện trọng tài đã theo sát thủ tục tố tụng kể từ khi bắt đầu vụ kiện trọng tài; (2) Rà soát bởi Tổng thư ký, Phó Tổng thư ký hoặc Cố vấn trưởng; (3) Rà soát bởi Tòa trọng tài. Đối với một số vụ kiện trọng tài nhất định, thường là vụ việc liên quan các bên là quốc gia hoặc có các ý kiến bất đồng, một thành viên của Tòa trọng tài sẽ soạn thảo một báo cáo khuyến nghị đối với dự thảo phán quyết. Và, mọi dự thảo phán quyết được rà soát tại phiên họp của Tòa trọng tài gồm ba thành viên Tòa trọng tài hoặc tại phiên họp toàn thể của Tòa trọng tài. Các dự thảo phán quyết được xem xét tại phiên họp toàn thể bao gồm, nhưng không giới hạn, những vụ việc liên quan đến một quốc gia hoặc một cơ quan nhà nước, những vụ việc mà một hoặc nhiều trọng tài viên bất đồng quan điểm, những vụ việc làm nảy sinh các vấn đề chính sách và những vụ việc mà phiên họp của Ủy ban đã không thể đạt được sự nhất trí hoặc kỳ họp quyết định đưa ra giải quyết tại Phiên họp toàn thể. Tại trường 104 của Bản hướng dẫn này quy định, sau khi nhận được dự thảo phán quyết, ban thư ký sẽ thông báo ngay cho các bên và Hội đồng trọng tài về việc dự thảo sẽ được rà soát lại tại một trong những phiên họp tiếp theo của Tòa trọng tài. Sau quá trình rà soát lại, Ban thư ký thông báo cho các bên và hội đồng trọng tài về việc phán quyết đó đã được chấp nhận hay sẽ được xem xét kỹ hơn tại một phiên họp kế tiếp của Tòa trọng tài. Mọi dự thảo phán quyết gửi Tòa trọng tài sẽ được xem xét trong vòng từ ba đến bốn tuần kể từ khi ban thư ký nhận được. Do phiên họp toàn thể của Tòa trọng tài chỉ được tổ chức mỗi tháng một lần (thường là thứ năm cuối cùng của tháng), nên thời gian cần thiết để rà soát lại toàn bộ dự thảo sẽ phụ thuộc vào thời điểm dự thảo được đệ trình và có thể mất 5 đến 6 tuần.
Về danh mục kiểm tra (check list) đối với phán quyết của ICC, theo Bản hướng dẫn là nhằm cung cấp cho trọng tài viên những hướng dẫn cần thiết khi soạn thảo phán quyết, không phải là danh mục đầy đủ hoặc có tính bắt buộc, cũng không phản ánh ý kiến của các thành viên Tòa trọng tài hay của ban thư ký, không bao hàm đầy đủ những vấn đề mà Tòa trọng tài có thể nêu ra theo Điều 34. Danh mục này không được công bố hay sử dụng cho bất kỳ mục đích nào ngoài việc tiến hành tố tụng trọng tài của ICC.
Không có số liệu thống kê chính thức từ các tổ chức trọng tài về việc rà soát lại PQTT, có bao nhiêu ý kiến rà soát lại về hình thức của phán quyết và bao nhiêu ý kiến rà soát lại về nội dung của phán quyết? Có thể những vấn đề mà các tổ chức trọng tài thường gặp phải khi tiến hành rà soát lại phán quyết, như: (1) Quá trình tố tụng trọng tài. Một số tình tiết trong việc gửi thông báo, đơn khởi kiện và các văn thư tố tụng trọng tài mà hội đồng trọng tài không nắm được, cần tổ chức trọng tài đối chiếu chi tiết văn bản đã được gửi đến các bên. Phán quyết có thể hiện đầy đủ, chính xác trình tự tố tụng trọng tài không?; (2) Số tiền phải trả, tiền lãi, tiền phạt, tiền bồi thường được tính trong phán quyết có chính xác hay không? (3) Từng nội dung trong phán quyết có được lập luận đầy đủ, chặt chẽ không, phán quyết có vượt quá yêu cầu khởi kiện hoặc không phán quyết đối với yêu cầu khởi kiện; (4) Nội dung trình bày sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện hoặc trái với yêu cầu khởi kiện, mà hội đồng trọng tài có thể bỏ qua; (5) Thể hiện câu chữ trong dự thảo phán quyết liệu có làm phát sinh tranh chấp, làm cho một bên có căn cứ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài; (6) Về phần chi phí của bên thua kiện phải chịu, nhất là phí trọng tài liệu đã được phân bổ đúng và hợp lý nhất. Nếu nhìn từ góc độ này thì có thể thấy quy trình rà soát lại phán quyết trọng tài là cần thiết, bao gồm việc rà soát lại về trình tự tố tụng, tính an toàn của phán quyết và khả năng thi hành, để giúp cho Hội đồng trọng tài hoàn thiện bản phán quyết.
Luật sư Bùi Văn Thành - Văn phòng luật sư Mặt Trời Mới
Một "đại án" trong lĩnh vực thực phẩm chức năng vừa được phanh phui khi Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành cáo trạng truy tố 19 bị can tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech. Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất hơn 12,9 triệu sản phẩm giả bằng cách cắt giảm hàm lượng nguyên liệu, các đối tượng còn thiết lập hệ thống sổ sách kế toán "hai mặt" để che giấu 190 tỷ đồng doanh thu và dùng nguồn tiền này để rửa tiền thông qua các dự án bất động sản.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình vừa điều tra, làm rõ một đường dây vi phạm trong hoạt động bán đấu giá tài sản xảy ra tại Công ty đấu giá hợp danh Công Thương. Với thủ đoạn lập hồ sơ khống và cài cắm "quân xanh" để ấn định người trúng giá, các đối tượng đã thâu tóm 14 lô đất tại huyện Nho Quan.
Công ty TNHH xuất nhập khẩu thực phẩm Đức Phước Lộc đóng trên địa bàn xã Vân Tụ (Nghệ An) bị xử phạt vì kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ…
Quá trình cổ phần hóa tại Công ty TNHH MTV Cà phê Gia Lai đang trở thành tâm điểm chú ý khi Thanh tra tỉnh chính thức kiến nghị chuyển hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra. Hàng loạt sai phạm từ việc định giá vườn cây "dưới chuẩn", bỏ lọt tài sản nhà nước đến sử dụng đất sai mục đích đã khiến vốn nhà nước bị thất thoát nghiêm trọng, đẩy doanh nghiệp vào vòng xoáy pháp lý.
Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 6 đối tượng về hành vi làm giả và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Vụ việc gây chấn động khi hàng nghìn kết quả thí nghiệm vật liệu xây dựng bị làm giả để "hợp thức hóa" hồ sơ chất lượng tại nhiều dự án trọng điểm, đe dọa trực tiếp đến an toàn và tuổi thọ công trình.
Thực hiện Công điện "hỏa tốc" của Thủ tướng về việc siết chặt quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Quản lý thị trường vừa triệt phá một điểm nóng kinh doanh đồ hiệu "trôi nổi" tại phố Tây Sơn (Hà Nội). Tại thời điểm đột kích, chủ cơ sở không chỉ trắng tay về giấy tờ pháp lý mà còn bày bán công khai hàng trăm sản phẩm nghi giả mạo các thương hiệu xa xỉ.
Cục Thuế TP. HCM vừa phát đi danh sách "đen" những đơn vị chây ì nghĩa vụ tài chính tính đến tháng 3/2026. Với tổng nợ lên tới 14.965 tỷ đồng, danh sách này không chỉ phản ánh bức tranh tài chính ảm đạm của hơn 4.600 thực thể mà còn hé lộ sự bế tắc của nhiều dự án bất động sản "đắp chiếu" và những doanh nghiệp liên quan đến các đại án kinh tế.
Hệ thống phòng tập cao cấp Citigym đang đối mặt với "cú sốc" kép về tài chính và uy tín. Theo công bố mới nhất từ cơ quan Thuế TP. HCM, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Dịch vụ Citigym đang nợ thuế hơn 8,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, bên cạnh áp lực ngân sách, "ông lớn" ngành fitness này còn bị khách hàng khởi kiện đòi lại hơn 3,2 tỷ đồng với lý do hợp đồng tập luyện kéo dài tới... 41 năm, không phù hợp với thực tế sức khỏe.
Cơ quan Thuế TP. HCM vừa phát đi thông báo cứng rắn về việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Trần Trung Chính - Chủ tịch HĐQT kiêm người đại diện pháp luật Công ty CP Cơ khí và Xây dựng Bình Triệu. Động thái này được đưa ra sau khi doanh nghiệp sở hữu dự án Richmond City này để nợ thuế kéo dài với tổng số tiền hơn 18 tỷ đồng, bất chấp các thông báo đôn đốc trước đó.
Dưới vỏ bọc của một tổ chức quốc tế với tên gọi "Học viện Bright online LLC", Đỗ Văn Mạnh – Chủ tịch Hội đồng Viện Khoa học quản lý giáo dục (IEMS) đã điều hành đường dây cấp chứng chỉ tiếng Anh theo khung châu Âu trái phép. Với hơn 120 kỳ thi được tổ chức tinh vi trên nền tảng trực tuyến, nhóm đối tượng đã chiếm đoạt số tiền kỷ lục lên tới gần 200 tỷ đồng.
Một nghịch lý tài chính đang diễn ra tại Prudential Việt Nam: Trong khi mảng kinh doanh bảo hiểm cốt lõi sa sút nghiêm trọng, dòng tiền kinh doanh âm nặng và vừa phải nộp phạt thuế hơn 135 tỷ đồng, doanh nghiệp này lại bất ngờ thực hiện một thương vụ chuyển vốn "khủng". Số tiền 5.104 tỷ đồng được rút về công ty mẹ thậm chí còn vượt quá lượng tiền mặt hiện có của hãng tại thời điểm cuối năm 2025.
Ngày 4/5, Đội quản lý thị trường số 9 (Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa) đã ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Công nghệ Máy tính AHT computer (Công ty ATH) Theo quyết định trên, Công ty AHT bị xử phạt vì hành vi không thực hiện thông báo website thương mại điện tử bán hàng hoặc ứng dụng bán hàng với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định trước khi tiến hành hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ tới người tiêu dùng.
Trước đó, ngày 20/4, Đội Quản lý thị trường số 9 phối hợp với Công an phường Hạc Thành tiến hành kiểm tra điểm kinh doanh của Công ty AHT tại số 131 Trần Phú, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa.
Qua kiểm tra và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng chức năng xác định Công ty AHT là chủ sở hữu website thương mại điện tử https://maytinhthanhhoa.net. Website này được sử dụng phục vụ hoạt động bán hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến, thuộc loại hình website thương mại điện tử bán hàng.
Tuy nhiên, trước khi đưa vào hoạt động, doanh nghiệp chưa thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định.
Quyết định xử phạt được ban hành sau khi đoàn kiểm tra hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.số tiền 30.000.000 đồng.
Việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm là chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhưng không phải là "kẽ hở" để trục lợi. Với hệ thống dữ liệu quản lý xuyên suốt từ hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng đến định danh dân cư, ngành Thuế khẳng định mọi hành vi "tách hộ" trên giấy tờ nhằm né tránh nghĩa vụ tài chính đều nằm trong tầm ngắm "truy vết" và sẽ bị xử lý nghiêm theo bản chất hoạt động thực tế.
Trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định tịch thu tiền số, tài sản số và quyền tài sản – một bước đi nhằm tăng hiệu quả thu hồi tài sản phạm tội trong bối cảnh các hành vi rửa tiền, lừa đảo ngày càng chuyển dịch mạnh sang môi trường số.
