Theo Luật trọng tài thương mại 2010 (LTTTM), Phán quyết Trọng tài (PQTT) là quyết định của Hội đồng Trọng tài giải quyết toàn bộ nội dung vụ tranh chấp và chấm dứt tố tụng trọng tài.
aa
Ảnh minh họa.
PQTT phải được lập bằng văn bản và có các nội dung chủ yếu quy định tại Khoản 1 Điều 61 LTTTM. Hội đồng Trọng tài giải quyết vụ tranh chấp ra phán quyết trọng tài bằng cách biểu quyết theo nguyên tắc đa số, trường hợp biểu quyết không đạt được đa số thì PQTT được lập theo ý kiến của Chủ tịch Hội đồng trọng tài. PQTT được ban hành ngay tại phiên họp hoặc chậm nhất là 30 ngày, kể từ ngày kết thúc phiên họp cuối cùng. Do PQTT là chung thẩm và có hiệu lực kể từ ngày ban hành, một bên trong vụ kiện chỉ có quyền yêu cầu hủy PQTT trong thời hạn quy định tại Khoản 1 Điều 69 LTTTM (30 ngày kể từ ngày nhận được PQTT) khi có căn cứ hủy PQTT quy định tại Điều 68 LTTTM.
Vậy, quan hệ giữa tổ chức trọng tài với Hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp như thế nào trong quá trình lập và ra PQTT? Tổ chức trọng tài có thực hiện quy trình rà soát lại PQTT trước khi ban hành không? Quy trình rà soát lại như thế nào? Nội dung rà soát lại là gì? Việc rà soát lại PQTT liệu có ảnh hưởng đến tính độc lập trong việc lập và ra phán quyết của Hội đồng Trọng tài giải quyết vụ tranh chấp hay không? Dưới đây là một số ý kiến về vấn đề rà soát lại PQTT, với mong muốn doanh nghiệp nắm bắt về vấn đề này khi lựa chọn giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại.
Tìm hiểu quy tắc tố tụng trọng tài của các tổ chức trọng tài tại Việt Nam đều không thấy thông tin được công bố hoặc minh thị về trình tự và thao tác kỹ thuật cụ thể về quy trình lập, rà soát lại và ra PQTT. Tập hợp thông tin được biết, một số tổ chức trọng tài nước ngoài hiện nay, như Viện trọng tài quốc tế Luân Đôn (LCIA), Hiệp hội trọng tài Hoa Kỳ (AAA) và Trung tâm Trọng tài quốc tế Hồng Kong (HKIAC) đã bỏ đi quy trình rà soát lại PQTT. Vì cho rằng, nếu áp dụng quy trình rà soát lại PQTT do Hội đồng trọng tài giải quyết vụ tranh chấp lập, đặc biệt là rà soát lại nội dung nhận định và phán quyết sẽ ảnh hưởng đến tính độc lập của các trọng tài viên và tính độc lập của Hội đồng trọng tài đã được các bên lựa chọn. Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng việc áp dụng quy trình rà soát lại PQTT là trình tự phúc thẩm nội bộ, can thiệp thô bạo vào thẩm quyền xem xét, giải quyết nội dung vụ tranh chấp của Hội đồng trọng tài. Ngược lại, nhiều tổ chức trọng tài nước ngoài hoặc quốc tế hàng đầu, như Tòa trọng tài thương mại quốc tế (ICC), Trung tâm trọng tài quốc tế Singapore (SIAC), Viện trọng tài quốc tế Thâm Quyến (SCIA), Ủy ban trọng tài kinh tế thương mại quốc tế Trung Quốc (CIETAC) vẫn kiên trì áp dụng quy trình rà soát lại PQTT. Với ICC, là một tổ chức trọng tài quốc tế lừng danh, cho đến nay ICC vẫn coi quy trình rà soát lại PQTT là nền tảng của ICC về dịch vụ trọng tài và quản lý vụ kiện, nhằm đảm bảo phán quyết của ICC được công nhận và thi hành rộng rãi trên thế giới.
Điều 34 Quy tắc tố tụng trọng tài ICC quy định: “Trước khi Hội đồng trọng tài ký ban hành PQTT phải gửi dự thảo PQTT tới Tòa trọng tài. Tòa trọng tài có thể tiến hành sửa đổi hình thức của bản phán quyết (The form of the award), đồng thời với điều kiện không làm ảnh hưởng tới quyền tự quyết định của Hội đồng trọng tài sẽ cảnh báo Hội đồng trọng tài những vấn đề chú ý thực chất (points of substance). Hội đồng trọng tài không được ra PQTT khi chưa được Tòa trọng tài phê chuẩn (approved)”. Với quy định tại Điều 34 này, rõ ràng, trường hợp chưa được Tòa trọng tài ICC rà soát lại và thông qua thì Hội đồng trọng tài không được ra PQTT. Tại ICC mỹ từ “Rà soát lại” (Scrutiny) thực chất là quyền phê chuẩn tối cao của Tòa trọng tài đối với PQTT.
Tại Bản hướng dẫn cho các bên và hội đồng trọng tài về việc tiến hành tố tụng trọng tài theo Quy tắc tố tụng trọng tài của ICC phiên bản 2017 (nguồn: https://dzungsrt.com/2020/10/05/ban-dich-huong-dan-cua-icc-icc-notes), trong chương IX quy định: “... HĐTT phải thông báo cho Ban thư ký và các bên về ngày dự kiến nộp dự thảo phán quyết để Tòa trọng tài rà soát lại (Điều 34)”. Quy trình rà soát lại được Tòa trọng tài tiến hành với sự trợ giúp của Ban thư ký, là một thủ tục duy nhất và toàn diện được xây dựng, nhằm đảm bảo mọi phán quyết đều đạt chất lượng tốt nhất có thể và sẽ có khả năng được các tòa án quốc gia cho thi hành. Mọi dự thảo phán quyết đều phải qua ba bước kiểm tra theo quy trình lần lượt như sau: (1) Chuyên viên của nhóm phụ trách vụ kiện trọng tài đã theo sát thủ tục tố tụng kể từ khi bắt đầu vụ kiện trọng tài; (2) Rà soát bởi Tổng thư ký, Phó Tổng thư ký hoặc Cố vấn trưởng; (3) Rà soát bởi Tòa trọng tài. Đối với một số vụ kiện trọng tài nhất định, thường là vụ việc liên quan các bên là quốc gia hoặc có các ý kiến bất đồng, một thành viên của Tòa trọng tài sẽ soạn thảo một báo cáo khuyến nghị đối với dự thảo phán quyết. Và, mọi dự thảo phán quyết được rà soát tại phiên họp của Tòa trọng tài gồm ba thành viên Tòa trọng tài hoặc tại phiên họp toàn thể của Tòa trọng tài. Các dự thảo phán quyết được xem xét tại phiên họp toàn thể bao gồm, nhưng không giới hạn, những vụ việc liên quan đến một quốc gia hoặc một cơ quan nhà nước, những vụ việc mà một hoặc nhiều trọng tài viên bất đồng quan điểm, những vụ việc làm nảy sinh các vấn đề chính sách và những vụ việc mà phiên họp của Ủy ban đã không thể đạt được sự nhất trí hoặc kỳ họp quyết định đưa ra giải quyết tại Phiên họp toàn thể. Tại trường 104 của Bản hướng dẫn này quy định, sau khi nhận được dự thảo phán quyết, ban thư ký sẽ thông báo ngay cho các bên và Hội đồng trọng tài về việc dự thảo sẽ được rà soát lại tại một trong những phiên họp tiếp theo của Tòa trọng tài. Sau quá trình rà soát lại, Ban thư ký thông báo cho các bên và hội đồng trọng tài về việc phán quyết đó đã được chấp nhận hay sẽ được xem xét kỹ hơn tại một phiên họp kế tiếp của Tòa trọng tài. Mọi dự thảo phán quyết gửi Tòa trọng tài sẽ được xem xét trong vòng từ ba đến bốn tuần kể từ khi ban thư ký nhận được. Do phiên họp toàn thể của Tòa trọng tài chỉ được tổ chức mỗi tháng một lần (thường là thứ năm cuối cùng của tháng), nên thời gian cần thiết để rà soát lại toàn bộ dự thảo sẽ phụ thuộc vào thời điểm dự thảo được đệ trình và có thể mất 5 đến 6 tuần.
Về danh mục kiểm tra (check list) đối với phán quyết của ICC, theo Bản hướng dẫn là nhằm cung cấp cho trọng tài viên những hướng dẫn cần thiết khi soạn thảo phán quyết, không phải là danh mục đầy đủ hoặc có tính bắt buộc, cũng không phản ánh ý kiến của các thành viên Tòa trọng tài hay của ban thư ký, không bao hàm đầy đủ những vấn đề mà Tòa trọng tài có thể nêu ra theo Điều 34. Danh mục này không được công bố hay sử dụng cho bất kỳ mục đích nào ngoài việc tiến hành tố tụng trọng tài của ICC.
Không có số liệu thống kê chính thức từ các tổ chức trọng tài về việc rà soát lại PQTT, có bao nhiêu ý kiến rà soát lại về hình thức của phán quyết và bao nhiêu ý kiến rà soát lại về nội dung của phán quyết? Có thể những vấn đề mà các tổ chức trọng tài thường gặp phải khi tiến hành rà soát lại phán quyết, như: (1) Quá trình tố tụng trọng tài. Một số tình tiết trong việc gửi thông báo, đơn khởi kiện và các văn thư tố tụng trọng tài mà hội đồng trọng tài không nắm được, cần tổ chức trọng tài đối chiếu chi tiết văn bản đã được gửi đến các bên. Phán quyết có thể hiện đầy đủ, chính xác trình tự tố tụng trọng tài không?; (2) Số tiền phải trả, tiền lãi, tiền phạt, tiền bồi thường được tính trong phán quyết có chính xác hay không? (3) Từng nội dung trong phán quyết có được lập luận đầy đủ, chặt chẽ không, phán quyết có vượt quá yêu cầu khởi kiện hoặc không phán quyết đối với yêu cầu khởi kiện; (4) Nội dung trình bày sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện hoặc trái với yêu cầu khởi kiện, mà hội đồng trọng tài có thể bỏ qua; (5) Thể hiện câu chữ trong dự thảo phán quyết liệu có làm phát sinh tranh chấp, làm cho một bên có căn cứ yêu cầu hủy phán quyết trọng tài; (6) Về phần chi phí của bên thua kiện phải chịu, nhất là phí trọng tài liệu đã được phân bổ đúng và hợp lý nhất. Nếu nhìn từ góc độ này thì có thể thấy quy trình rà soát lại phán quyết trọng tài là cần thiết, bao gồm việc rà soát lại về trình tự tố tụng, tính an toàn của phán quyết và khả năng thi hành, để giúp cho Hội đồng trọng tài hoàn thiện bản phán quyết.
Luật sư Bùi Văn Thành - Văn phòng luật sư Mặt Trời Mới
Viện Kiểm sát nhân dân TP. HCM vừa hoàn tất bản cáo trạng truy tố bị can Đinh Trường Chinh (cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phát triển và Kinh doanh nhà - HDTC) cùng các đồng phạm về các tội "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản" và "Tham ô tài sản". Lợi dụng quyền lực thao túng tại doanh nghiệp sau cổ phần hóa, ông Chinh đã thiết lập một đường dây gia đình để thực hiện hai thủ đoạn tinh vi, chiếm đoạt tổng cộng hơn 340 tỷ đồng của khách hàng và dòng vốn doanh nghiệp.
Bắt đầu có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, Nghị định 133/2026 của Chính phủ quy định mức xử phạt hành chính từ 20 đến 30 triệu đồng đối với hành vi thu tiền điện của người thuê nhà cao hơn giá quy định. Chế tài mạnh mẽ này đang khiến nhiều chủ nhà trọ tại TP.HCM lo đứng lo ngồi vì bài toán chi phí vận hành, đồng thời kích hoạt làn sóng dịch chuyển chi phí sang tiền thuê phòng, khiến người lao động thu nhập thấp tiếp tục đối mặt với áp lực tài chính mới.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh vừa hoàn tất Kết luận điều tra, đề nghị truy tố 36 bị can trong đường dây livestream lừa đảo chiếm đoạt hơn 263 tỷ đồng. Bên cạnh sự đồng thuận của dư luận cả nước trước kết quả triệt phá án, câu hỏi về phương thức và khả năng hoàn trả lại số tiền đã mất cho hơn 32.000 nạn nhân trên cả nước hiện là vấn đề pháp lý phức tạp, phụ thuộc lớn vào kết quả kê biên và thu hồi tài sản của Cơ quan ố tụng.
Công ty TNHH Xăng dầu Tây Nam S.W.P cùng các chi nhánh hiện ghi nhận tổng số tiền nợ thuế, tiền phạt và chậm nộp lên tới hơn 1.119 tỷ đồng. Trước tình hình nghĩa vụ tài chính kéo dài quá hạn, cơ quan thuế đã phát đi thông báo yêu cầu xử lý dứt điểm trong vòng 30 ngày, đồng thời đưa doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu này vào diện thanh tra chuyên sâu do kết quả kinh doanh thua lỗ nhiều năm.
Từ sơ hở pháp lý về kiểm soát chất caffeine tại Việt Nam, một Tiến sĩ dược - đồng thời Trưởng khoa Dược Bệnh viện Y học cổ truyền T.Ư đã thiết lập đường dây buôn lậu xuyên quốc gia sang "Tam giác vàng" để sản xuất ma túy tổng hợp. Trước quy mô đặc biệt nghiêm trọng của vụ án, Bộ Công an đã ra lệnh truy quét dòng tiền, mở rộng điều tra sang tội danh rửa tiền đối với các đối tượng liên quan.
Trước áp lực chi phí đầu vào tăng cao và sức mua phục hồi chậm, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM đề xuất tiếp tục áp dụng thuế khoán với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng/năm nhằm hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ duy trì hoạt động và thích ứng dần với cơ chế quản lý thuế mới.
Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa chính thức phát đi quyết định mạnh tay xử lý một ca vi phạm công bố thông tin nghiêm trọng liên quan đến cổ phiếu của Tập đoàn Thép Tiến Lên (mã Ck: TLH). Một người nhà của lãnh đạo cấp cao doanh nghiệp này đã âm thầm xả hàng triệu cổ phiếu ra thị trường mà không qua bước đăng ký dự kiến giao dịch theo quy định pháp luật.
Một lô sản phẩm mặt nạ dưỡng da của Công ty Cổ phần TVR vừa bị cơ quan chức năng "khai tử" khỏi thị trường. Qua thanh tra trực tiếp, Cục Quản lý Dược phát hiện doanh nghiệp này vi phạm quy định nghiêm trọng khi tự ý thay đổi kết cấu, thành phần công thức chế tạo so với những gì đã cam kết với Bộ Y tế.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa vừa triệt phá đường dây vận chuyển xe điện ba bánh nhập lậu xuyên biên giới, bóc gỡ mắt xích trung chuyển xe điện từ Trung Quốc qua Hà Nội về Thanh Hóa tiêu thụ, thu giữ hơn 500 xe điện không rõ nguồn gốc, giá trị tang vật thu giữ trên 4 tỷ đồng.
Đứng trước bục khai báo trong phiên tòa xét xử sai phạm nghìn tỷ tại Dự án cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức, cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã rơi nước mắt khi nhắc về "bài học xương máu" trong quản lý vốn Nhà nước. Sau phần tranh luận nảy lửa, Hội đồng xét xử đã chính thức bước vào giai đoạn nghị án kéo dài để đưa ra phán quyết cuối cùng.
Lực lượng hải quan vừa phát hiện, tạm giữ 17.521 sản phẩm có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại khu vực cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Quảng Trị) và cửa khẩu quốc tế Cha Lo (Quảng Bình). Các vụ việc do Đội Kiểm soát chống buôn lậu số 2 (Đội 2) – Chi cục Điều tra chống buôn lậu chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan và Chi cục Hải quan khu vực IX triển khai kiểm tra, xử lý.
Ngày 22/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Đà Nẵng cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Huỳnh Văn Lo (SN 1978, trú phường Bàn Thạch, TP Đà Nẵng), Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Phát triển L.H, để điều tra hành vi “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm”.
UBND TP Đồng Nai vừa ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư đối với 3 doanh nghiệp trên địa bàn, với tổng số tiền phạt 255 triệu đồng.
Lực lượng Hải quan Lạng Sơn liên tiếp phát hiện 4 lô hàng quá cảnh nghi giả mạo nhiều thương hiệu nổi tiếng với tổng trị giá gần 1,5 tỷ đồng. Vụ việc đã được chuyển cơ quan điều tra, khởi tố theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Theo thông báo của PECC2 (TV2) , Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đang điều tra vụ án xảy ra tại Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia, Tập đoàn PC1 cùng một số đơn vị liên quan trên phạm vi toàn quốc. Việc cả Chủ tịch HĐQT Nguyễn Chơn Hùng và Kế toán trưởng bị Bộ Công an khởi tố buộc ông lớn ngành tư vấn điện phải chạy đua với thời gian để chuyển giao quyền ký kết pháp lý, bảo vệ quyền lợi cổ đông trên sàn HOSE.
