Đại dịch Covid-19 đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với hoạt động thương mại hàng hóa quốc tế và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Việc đình trệ sản xuất, việc chính phủ của một bên áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh Covid đã làm ph
aa
Dưới đây là một số lưu ý cho doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong hoạt động thương mại hàng hóa quốc tế khi phát sinh trở ngại thực hiện hợp đồng do đại dịch Covid-19, trong khuôn khổ CISG mà Việt Nam là thành viên đầy đủ của Công ước này.
Nguyên tắc cơ bản của CISG là tự thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận trong hợp đồng về trở ngại thực hiện hợp đồng do dịch bệnh Covid 19 gây ra, thì thỏa thuận đó phải được các bên tôn trọng thực hiện. Trường hợp không có thỏa thuận, một bên sẽ áp dụng nội dung “trở ngại” để yêu cầu miễn trách nhiệm theo điều 79 của CISG như thế nào?
Trước hết, khi phát sinh “trở ngại”, bên đó phải chứng minh “trở ngại” phù hợp với 4 điều kiện dưới đây: (1) nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên đó; (2) trở ngại không thể tiên liệu một cách hợp lý vào thời điểm giao kết hợp đồng; (3) không thể khắc phục được trở ngại đó hoặc hậu quả của nó; (4) trở ngại và việc thực hiện hợp đồng có mối quan hệ nhân quả.
Nhằm xác định trở ngại “nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên đó”, là trở ngại nằm ngoài loại trở ngại mà bên đó có khả năng kiểm soát được. Do đó, cần xác định loại trở ngại bên đó có thể kiểm soát được, như trở ngại có liên quan đến việc tổ chức sản xuất, mua sắm của bên đó, điều kiện về nhân sự, thiết bị, công nghệ và bố trí vốn...Trong thực tiễn, những trở ngại nằm ngoài khả năng kiểm soát có thể bao gồm quyết định của chính phủ, hành vi của chính phủ về biện pháp bắt buộc để phòng chống dịch được ban hành trong tình hình đặc thù.
Trường hợp “trở ngại không thể tiên liệu một cách hợp lý vào thời điểm giao kết hợp đồng”, nếu một bên có thể tiên liệu trở ngại trước hoặc khi ký hợp đồng, thì nếu có rủi ro phát sinh bên đó phải tự chịu trách nhiệm. Ví dụ, tại thời điểm ký hợp đồng vào tháng 8/2021, khi ký hợp đồng các bên đều có thể tiên liệu hợp lý về thời gian dãn cách hoặc cách ly theo quyết định của chính phủ trung ương hoặc của chính phủ địa phương trong phòng chống Covid, các bên không có thỏa thuận riêng về miễn trách nhiệm trong thời gian này, thì rủi ro phát sinh từ trở ngại thực hiện hợp đồng trong thời gian dãn cách hoặc cách ly này do bên đó tự chịu trách nhiệm.
Trường hợp một bên có thể cung cấp sản phẩm thay thế hợp lý về mặt thương mại để phòng ngừa hoặc khắc phục hợp lý, có thể sẽ không được miễn trách nhiệm. Ví dụ, bên bán yêu cầu được miễn trách nhiệm với lý do “trở ngại” là bộ linh kiện chủ yếu để chế tạo máy của nhà cung cấp bị dừng sản xuất, tòa án hoặc trọng tài trên cơ sở nhận định bên bán có thể mua bộ linh kiện chủ yếu đó từ nhà cung cấp khác để thay thế, lắp đặt máy và tiếp tục có khả năng cung cấp hàng, để làm căn cứ bác bỏ yêu cầu miễn trách nhiệm. Việc các nhà máy trong chuỗi sản xuất, cung ứng bị ngừng sản xuất trong thời kỳ dịch bệnh Covid là tình trạng thường gặp, theo đó, một bên cùng với việc lưu ý tới yêu cầu miễn trách nhiệm theo điều 79 CISG, vẫn phải lưu ý việc thực hiện nghĩa vụ nghĩa vụ của mình theo hợp đồng.
Cuối cùng, “trở ngại” và một bên không thể thực hiện hợp đồng phải có quan hệ nhân quả chặt chẽ với nhau. Ngoài trở ngại “nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên đó”, vẫn còn có những trở ngại có thể kiểm soát được và tiên liệu hợp lý được, thì bên đó không được yêu cầu miễn trách nhiệm. Ví dụ, nguyên nhân hỏng, mất hàng hóa có lỗi do đóng gói hoặc do giao hàng chậm, thì bên đó vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường. Do đó, cần lưu ý khi có trở ngại thì lỗi thực hiện hợp đồng của bên đó có thể làm mất đi quyền miễn trách nhiệm theo điều 79 của CISG.
Hiệu lực của miễn trách nhiệm: Trường hợp một bên có thể chứng minh bốn điều kiện cơ bản trên đây, cũng chỉ có thể yêu cầu được miễn trách nhiệm bồi thường thiệt hại từ việc không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Có thể áp dụng yêu cầu khác ngoài bồi thường thiệt hại, ví dụ yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng, yêu cầu đàm phán lại điều khoản hợp đồng… sau khi trở ngại mất đi. Cần chú ý, hiệu lực miễn trách nhiệm chỉ có tính tạm thời, áp dụng trong khoảng thời gian tồn tại trở ngại, khi trở ngại mất đi, bên đó vẫn phải tiếp tục thực hiện hợp đồng, phải bằng mọi cách thực hiện kịp thời nghĩa vụ loại bỏ trở ngại.
Trong hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế của doanh nghiệp, luôn luôn có nhu cầu nhận diện và phòng tránh rủi ro để có được lợi ích thương mại tốt nhất. Một trong những biện pháp hiệu quả để phòng tránh rủi ro thương mại trong bối cảnh dịch bệnh, là nên có những quy định riêng liên quan đến rủi ro về “trở ngại”, ví dụ trong điều khoản miễn trách nhiệm nên minh thị các tình huống được áp dụng như “dịch bệnh”, “bệnh cúm”, “bệnh truyền nhiễm”…Ngoài ra, trường hợp một bên gặp phải trở ngại khi thực hiện hợp đồng cần phòng tránh nguyên nhân lỗi thực hiện hợp đồng, có thể làm mất đi quyền yêu cầu miễn trách nhiệm của bên đó. Trường hợp đã phát sinh tranh chấp thương mại, cần chú ý liên hệ thảo luận kịp thời với bên kia, lưu giữ chứng cứ, tìm hiểu đầy đủ chính sách phòng chống dịch bệnh của Chính phủ nước sở tại để có thể áp dụng có hiệu quả quy định miễn trách nhiệm theo điều 79 của CISG, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Luật sư Bùi Văn Thành – Trưởng Văn phòng luật sư Mặt Trời Mới
Từ ngày 1/7/2026, nhiều trường hợp chuyển nhượng, nhận thừa kế và nhận quà tặng là bất động sản sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân theo quy định tại Nghị định số 253/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân. Nghị định đã làm rõ các trường hợp được miễn thuế cũng như điều kiện áp dụng đối với hoạt động chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa gửi văn bản khẩn đến các bộ, ngành và địa phương yêu cầu đồng loạt ra quân, siết chặt công tác kiểm tra chuyên ngành và xử lý nghiêm các hành vi khai thác bất hợp pháp.
Trước thông tin cựu Giám đốc P-Lab bị cáo buộc có hành vi can thiệp chuyên môn, "phù phép" mã số GIA của kim cương lậu thành chứng nhận của công ty, phía doanh nghiệp khẳng định đây là trách nhiệm pháp lý cá nhân và mọi hoạt động kiểm định hiện tại vẫn diễn ra bình thường.
Thông tin từ Bộ Công an cho biết, Cơ quan iều tra vừa liên tiếp triệt phá nhiều vụ án xâm phạm quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp quy mô lớn, thu hồi khối tài sản trị giá hàng chục tỷ đồng và làm rõ thủ đoạn rửa tiền tinh vi của các đối tượng.
Mở rộng Chuyên án 268V, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp triệt phá đường dây vận chuyển, tiêu thụ kim cương lậu từ nước ngoài vào Việt Nam do các đối tượng người ngoại quốc điều hành, khởi tố 22 bị can liên quan.
Sáng 2/7, Tòa án Nhân dân TP Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử bị cáo Phạm Vũ Khiêm, Giám đốc Công ty Herbitech cùng vợ là Trần Thị Huệ và 17 bị cáo liên quan. Tuy nhiên, tại phần thủ tục, bị cáo Trần Thị Huệ có đơn xin hoãn vì lý do sức khỏe. Do đây là bị cáo đầu vụ và là lần đầu mở tòa, Hội đồng xét xử (HĐXX) đã chấp nhận hoãn phiên tòa và ấn định ngày mở lại vào 10/7, đồng thời cử người xác minh tình trạng điều trị tại bệnh viện của bị cáo Huệ.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa công bố loạt quyết định xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp phòng ngừa đối với các hành vi thao túng thị trường chứng khoán liên quan đến mã cổ phiếu DPG (Công ty Cổ phần Tập đoàn Đạt Phương). Trong đó, một cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi thao túng bị phạt tiền 1,5 tỷ đồng, tước chứng chỉ hành nghề và cấm giao dịch trong 3 năm. Đồng thời, 6 cá nhân và tổ chức khác cũng bị xử lý nghiêm do tiếp tay cho mượn tài khoản chứng khoán.
Cơ quan Thuế tỉnh Lào Cai đã ban hành Thông báo số 1895/TB-LCA công khai danh sách người nộp thuế nợ tiền thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách Nhà nước. Tính đến ngày 31/5/2026, trên địa bàn có 36 doanh nghiệp và đơn vị còn nợ tổng số tiền lên tới hơn 95,3 tỷ đồng. Để xử lý tình trạng chây ỳ, Cơ quan Thuế đã đồng loạt áp dụng các biện pháp mạnh tay như cưỡng chế ngừng sử dụng hóa đơn, phong tỏa tài khoản, thu hồi giấy phép kinh doanh, thậm chí tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật.
Chiều 1/7, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án phạt đối với 17 bị cáo trong đại án tham ô xảy ra tại Công ty Nam Triệu. Cựu Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nguyễn Văn Hưng lĩnh hình phạt nghiêm khắc tổng cộng 29 năm tù, sau khi cơ quan tố tụng làm rõ hành vi chỉ đạo cấp dưới nâng khống chi phí sản xuất để rút ruột ngân sách.
Công an thành phố Hà Nội vừa triệt phá thành công một đường dây buôn lậu lớn, thu giữ gần 19 tấn việt quất tươi từ nước ngoài về Việt Nam chưa qua kiểm định an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, đây là vụ án đầu tiên ghi nhận thủ đoạn tinh vi khi các đối tượng tự thiết lập một vùng trồng có thật tại tỉnh Sơn La, sử dụng thương hiệu nông sản nội địa để hợp thức hóa nguồn gốc pháp lý, đánh lừa các chuỗi siêu thị lớn nhằm phân phối hàng lậu ra thị trường.
Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vừa ban hành Quyết định số 360/QĐ-XPHC xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Phân phối Top One (mã chứng khoán: TOP - sàn UPCoM). Doanh nghiệp này bị áp mức phạt 92,5 triệu đồng do vi phạm nghiêm trọng các quy định về thời hạn công bố thông tin, để tồn đọng hàng loạt báo cáo tài chính và tài liệu giải trình từ năm 2023 đến đầu năm 2026.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố vụ án, bắt tạm giam lãnh đạo Công ty Nha khoa thẩm mỹ Đại Nam về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và vi phạm quy định về kế toán. Thủ đoạn của nhóm này là thuê chứng chỉ hành nghề, quảng cáo gian dối răng sứ cao cấp từ Mỹ, Đức nhưng thực tế tráo bằng phôi Trung Quốc giá rẻ để móc túi khách hàng.
Thông tin công bố từ Cơ quan Thuế tỉnh Quảng Ngãi ngày 29/6 cho thấy, tính đến ngày 31/5, trên địa bàn (tỉnh Kon Tum cũ) ghi nhận có 182 người nộp thuế còn nợ thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách Nhà nước với tổng số tiền hơn 51,4 tỷ đồng. Đáng chú ý, trong danh sách này lật tẩy dòng tiền của hàng loạt tên tuổi quen thuộc từ doanh nghiệp kinh sâm quý - Sâm Ngọc Linh Kon Tum, đơn vị năng lượng cho đến siêu dự án chăn nuôi công nghệ cao vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng.
Nhằm triệt tiêu tình trạng các tổ chức tín dụng dùng chiêu trò áp đặt khách hàng, cơ quan quản lý đã cụ thể hóa khung hình phạt tài chính lên tới 500 triệu đồng, đồng thời buộc đơn vị vi phạm phải đền bù toàn bộ chi phí nếu khách hàng yêu cầu hủy hợp đồng.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực I đã phát hiện và xử lý 669 vụ vi phạm pháp luật hải quan, thu nộp ngân sách hơn 81,5 tỷ đồng, đồng thời kiến nghị khởi tố 18 vụ việc. Kết quả này cho thấy nỗ lực tăng cường kiểm soát buôn lậu, gian lận thương mại và tội phạm ma túy trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn tiếp tục tăng trưởng.
