Đại dịch Covid-19 đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đối với hoạt động thương mại hàng hóa quốc tế và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Việc đình trệ sản xuất, việc chính phủ của một bên áp dụng các biện pháp phòng chống dịch bệnh Covid đã làm ph
aa
Dưới đây là một số lưu ý cho doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong hoạt động thương mại hàng hóa quốc tế khi phát sinh trở ngại thực hiện hợp đồng do đại dịch Covid-19, trong khuôn khổ CISG mà Việt Nam là thành viên đầy đủ của Công ước này.
Nguyên tắc cơ bản của CISG là tự thỏa thuận. Trường hợp các bên có thỏa thuận trong hợp đồng về trở ngại thực hiện hợp đồng do dịch bệnh Covid 19 gây ra, thì thỏa thuận đó phải được các bên tôn trọng thực hiện. Trường hợp không có thỏa thuận, một bên sẽ áp dụng nội dung “trở ngại” để yêu cầu miễn trách nhiệm theo điều 79 của CISG như thế nào?
Trước hết, khi phát sinh “trở ngại”, bên đó phải chứng minh “trở ngại” phù hợp với 4 điều kiện dưới đây: (1) nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên đó; (2) trở ngại không thể tiên liệu một cách hợp lý vào thời điểm giao kết hợp đồng; (3) không thể khắc phục được trở ngại đó hoặc hậu quả của nó; (4) trở ngại và việc thực hiện hợp đồng có mối quan hệ nhân quả.
Nhằm xác định trở ngại “nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên đó”, là trở ngại nằm ngoài loại trở ngại mà bên đó có khả năng kiểm soát được. Do đó, cần xác định loại trở ngại bên đó có thể kiểm soát được, như trở ngại có liên quan đến việc tổ chức sản xuất, mua sắm của bên đó, điều kiện về nhân sự, thiết bị, công nghệ và bố trí vốn...Trong thực tiễn, những trở ngại nằm ngoài khả năng kiểm soát có thể bao gồm quyết định của chính phủ, hành vi của chính phủ về biện pháp bắt buộc để phòng chống dịch được ban hành trong tình hình đặc thù.
Trường hợp “trở ngại không thể tiên liệu một cách hợp lý vào thời điểm giao kết hợp đồng”, nếu một bên có thể tiên liệu trở ngại trước hoặc khi ký hợp đồng, thì nếu có rủi ro phát sinh bên đó phải tự chịu trách nhiệm. Ví dụ, tại thời điểm ký hợp đồng vào tháng 8/2021, khi ký hợp đồng các bên đều có thể tiên liệu hợp lý về thời gian dãn cách hoặc cách ly theo quyết định của chính phủ trung ương hoặc của chính phủ địa phương trong phòng chống Covid, các bên không có thỏa thuận riêng về miễn trách nhiệm trong thời gian này, thì rủi ro phát sinh từ trở ngại thực hiện hợp đồng trong thời gian dãn cách hoặc cách ly này do bên đó tự chịu trách nhiệm.
Trường hợp một bên có thể cung cấp sản phẩm thay thế hợp lý về mặt thương mại để phòng ngừa hoặc khắc phục hợp lý, có thể sẽ không được miễn trách nhiệm. Ví dụ, bên bán yêu cầu được miễn trách nhiệm với lý do “trở ngại” là bộ linh kiện chủ yếu để chế tạo máy của nhà cung cấp bị dừng sản xuất, tòa án hoặc trọng tài trên cơ sở nhận định bên bán có thể mua bộ linh kiện chủ yếu đó từ nhà cung cấp khác để thay thế, lắp đặt máy và tiếp tục có khả năng cung cấp hàng, để làm căn cứ bác bỏ yêu cầu miễn trách nhiệm. Việc các nhà máy trong chuỗi sản xuất, cung ứng bị ngừng sản xuất trong thời kỳ dịch bệnh Covid là tình trạng thường gặp, theo đó, một bên cùng với việc lưu ý tới yêu cầu miễn trách nhiệm theo điều 79 CISG, vẫn phải lưu ý việc thực hiện nghĩa vụ nghĩa vụ của mình theo hợp đồng.
Cuối cùng, “trở ngại” và một bên không thể thực hiện hợp đồng phải có quan hệ nhân quả chặt chẽ với nhau. Ngoài trở ngại “nằm ngoài khả năng kiểm soát của bên đó”, vẫn còn có những trở ngại có thể kiểm soát được và tiên liệu hợp lý được, thì bên đó không được yêu cầu miễn trách nhiệm. Ví dụ, nguyên nhân hỏng, mất hàng hóa có lỗi do đóng gói hoặc do giao hàng chậm, thì bên đó vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường. Do đó, cần lưu ý khi có trở ngại thì lỗi thực hiện hợp đồng của bên đó có thể làm mất đi quyền miễn trách nhiệm theo điều 79 của CISG.
Hiệu lực của miễn trách nhiệm: Trường hợp một bên có thể chứng minh bốn điều kiện cơ bản trên đây, cũng chỉ có thể yêu cầu được miễn trách nhiệm bồi thường thiệt hại từ việc không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng. Có thể áp dụng yêu cầu khác ngoài bồi thường thiệt hại, ví dụ yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng, yêu cầu đàm phán lại điều khoản hợp đồng… sau khi trở ngại mất đi. Cần chú ý, hiệu lực miễn trách nhiệm chỉ có tính tạm thời, áp dụng trong khoảng thời gian tồn tại trở ngại, khi trở ngại mất đi, bên đó vẫn phải tiếp tục thực hiện hợp đồng, phải bằng mọi cách thực hiện kịp thời nghĩa vụ loại bỏ trở ngại.
Trong hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế của doanh nghiệp, luôn luôn có nhu cầu nhận diện và phòng tránh rủi ro để có được lợi ích thương mại tốt nhất. Một trong những biện pháp hiệu quả để phòng tránh rủi ro thương mại trong bối cảnh dịch bệnh, là nên có những quy định riêng liên quan đến rủi ro về “trở ngại”, ví dụ trong điều khoản miễn trách nhiệm nên minh thị các tình huống được áp dụng như “dịch bệnh”, “bệnh cúm”, “bệnh truyền nhiễm”…Ngoài ra, trường hợp một bên gặp phải trở ngại khi thực hiện hợp đồng cần phòng tránh nguyên nhân lỗi thực hiện hợp đồng, có thể làm mất đi quyền yêu cầu miễn trách nhiệm của bên đó. Trường hợp đã phát sinh tranh chấp thương mại, cần chú ý liên hệ thảo luận kịp thời với bên kia, lưu giữ chứng cứ, tìm hiểu đầy đủ chính sách phòng chống dịch bệnh của Chính phủ nước sở tại để có thể áp dụng có hiệu quả quy định miễn trách nhiệm theo điều 79 của CISG, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Luật sư Bùi Văn Thành – Trưởng Văn phòng luật sư Mặt Trời Mới
Một "đại án" trong lĩnh vực thực phẩm chức năng vừa được phanh phui khi Viện Kiểm sát nhân dân tối cao ban hành cáo trạng truy tố 19 bị can tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech. Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất hơn 12,9 triệu sản phẩm giả bằng cách cắt giảm hàm lượng nguyên liệu, các đối tượng còn thiết lập hệ thống sổ sách kế toán "hai mặt" để che giấu 190 tỷ đồng doanh thu và dùng nguồn tiền này để rửa tiền thông qua các dự án bất động sản.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình vừa điều tra, làm rõ một đường dây vi phạm trong hoạt động bán đấu giá tài sản xảy ra tại Công ty đấu giá hợp danh Công Thương. Với thủ đoạn lập hồ sơ khống và cài cắm "quân xanh" để ấn định người trúng giá, các đối tượng đã thâu tóm 14 lô đất tại huyện Nho Quan.
Công ty TNHH xuất nhập khẩu thực phẩm Đức Phước Lộc đóng trên địa bàn xã Vân Tụ (Nghệ An) bị xử phạt vì kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ…
Quá trình cổ phần hóa tại Công ty TNHH MTV Cà phê Gia Lai đang trở thành tâm điểm chú ý khi Thanh tra tỉnh chính thức kiến nghị chuyển hồ sơ sang Cơ quan Cảnh sát điều tra. Hàng loạt sai phạm từ việc định giá vườn cây "dưới chuẩn", bỏ lọt tài sản nhà nước đến sử dụng đất sai mục đích đã khiến vốn nhà nước bị thất thoát nghiêm trọng, đẩy doanh nghiệp vào vòng xoáy pháp lý.
Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 6 đối tượng về hành vi làm giả và sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức. Vụ việc gây chấn động khi hàng nghìn kết quả thí nghiệm vật liệu xây dựng bị làm giả để "hợp thức hóa" hồ sơ chất lượng tại nhiều dự án trọng điểm, đe dọa trực tiếp đến an toàn và tuổi thọ công trình.
Thực hiện Công điện "hỏa tốc" của Thủ tướng về việc siết chặt quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Quản lý thị trường vừa triệt phá một điểm nóng kinh doanh đồ hiệu "trôi nổi" tại phố Tây Sơn (Hà Nội). Tại thời điểm đột kích, chủ cơ sở không chỉ trắng tay về giấy tờ pháp lý mà còn bày bán công khai hàng trăm sản phẩm nghi giả mạo các thương hiệu xa xỉ.
Cục Thuế TP. HCM vừa phát đi danh sách "đen" những đơn vị chây ì nghĩa vụ tài chính tính đến tháng 3/2026. Với tổng nợ lên tới 14.965 tỷ đồng, danh sách này không chỉ phản ánh bức tranh tài chính ảm đạm của hơn 4.600 thực thể mà còn hé lộ sự bế tắc của nhiều dự án bất động sản "đắp chiếu" và những doanh nghiệp liên quan đến các đại án kinh tế.
Hệ thống phòng tập cao cấp Citigym đang đối mặt với "cú sốc" kép về tài chính và uy tín. Theo công bố mới nhất từ cơ quan Thuế TP. HCM, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Dịch vụ Citigym đang nợ thuế hơn 8,6 tỷ đồng. Đáng chú ý, bên cạnh áp lực ngân sách, "ông lớn" ngành fitness này còn bị khách hàng khởi kiện đòi lại hơn 3,2 tỷ đồng với lý do hợp đồng tập luyện kéo dài tới... 41 năm, không phù hợp với thực tế sức khỏe.
Cơ quan Thuế TP. HCM vừa phát đi thông báo cứng rắn về việc áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với ông Trần Trung Chính - Chủ tịch HĐQT kiêm người đại diện pháp luật Công ty CP Cơ khí và Xây dựng Bình Triệu. Động thái này được đưa ra sau khi doanh nghiệp sở hữu dự án Richmond City này để nợ thuế kéo dài với tổng số tiền hơn 18 tỷ đồng, bất chấp các thông báo đôn đốc trước đó.
Dưới vỏ bọc của một tổ chức quốc tế với tên gọi "Học viện Bright online LLC", Đỗ Văn Mạnh – Chủ tịch Hội đồng Viện Khoa học quản lý giáo dục (IEMS) đã điều hành đường dây cấp chứng chỉ tiếng Anh theo khung châu Âu trái phép. Với hơn 120 kỳ thi được tổ chức tinh vi trên nền tảng trực tuyến, nhóm đối tượng đã chiếm đoạt số tiền kỷ lục lên tới gần 200 tỷ đồng.
Một nghịch lý tài chính đang diễn ra tại Prudential Việt Nam: Trong khi mảng kinh doanh bảo hiểm cốt lõi sa sút nghiêm trọng, dòng tiền kinh doanh âm nặng và vừa phải nộp phạt thuế hơn 135 tỷ đồng, doanh nghiệp này lại bất ngờ thực hiện một thương vụ chuyển vốn "khủng". Số tiền 5.104 tỷ đồng được rút về công ty mẹ thậm chí còn vượt quá lượng tiền mặt hiện có của hãng tại thời điểm cuối năm 2025.
Ngày 4/5, Đội quản lý thị trường số 9 (Chi cục Quản lý thị trường Thanh Hóa) đã ra Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Công nghệ Máy tính AHT computer (Công ty ATH) Theo quyết định trên, Công ty AHT bị xử phạt vì hành vi không thực hiện thông báo website thương mại điện tử bán hàng hoặc ứng dụng bán hàng với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định trước khi tiến hành hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ tới người tiêu dùng.
Trước đó, ngày 20/4, Đội Quản lý thị trường số 9 phối hợp với Công an phường Hạc Thành tiến hành kiểm tra điểm kinh doanh của Công ty AHT tại số 131 Trần Phú, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa.
Qua kiểm tra và áp dụng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng chức năng xác định Công ty AHT là chủ sở hữu website thương mại điện tử https://maytinhthanhhoa.net. Website này được sử dụng phục vụ hoạt động bán hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến, thuộc loại hình website thương mại điện tử bán hàng.
Tuy nhiên, trước khi đưa vào hoạt động, doanh nghiệp chưa thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định.
Quyết định xử phạt được ban hành sau khi đoàn kiểm tra hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.số tiền 30.000.000 đồng.
Việc nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 1 tỷ đồng/năm là chính sách nhân văn nhằm hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, nhưng không phải là "kẽ hở" để trục lợi. Với hệ thống dữ liệu quản lý xuyên suốt từ hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng đến định danh dân cư, ngành Thuế khẳng định mọi hành vi "tách hộ" trên giấy tờ nhằm né tránh nghĩa vụ tài chính đều nằm trong tầm ngắm "truy vết" và sẽ bị xử lý nghiêm theo bản chất hoạt động thực tế.
Trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ Công an đề xuất bổ sung quy định tịch thu tiền số, tài sản số và quyền tài sản – một bước đi nhằm tăng hiệu quả thu hồi tài sản phạm tội trong bối cảnh các hành vi rửa tiền, lừa đảo ngày càng chuyển dịch mạnh sang môi trường số.
