VCCI đề xuất tăng tính phản biện cho Sách trắng thuế Việt Nam 2026

Cục Thuế (Bộ Tài chính) đang lấy ý kiến đối với dự thảo Sách trắng thuế Việt Nam 2026. Đây được xem là lần đầu tiên ngành Thuế Việt Nam xây dựng một ấn phẩm mang tính hệ thống, công khai theo thông lệ quốc tế, nhằm tổng hợp toàn diện bức tranh quản lý thuế, cải cách hành chính và hỗ trợ người nộp thuế.

Trong văn bản góp ý, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đánh giá Sách trắng thuế là công cụ quan trọng phản ánh chất lượng quản lý thuế, chi phí tuân thủ và mức độ an toàn pháp lý đối với doanh nghiệp, qua đó tạo cơ sở cho việc hoạch định các chính sách cải cách trong giai đoạn tiếp theo.

Theo VCCI, dự thảo hiện cho thấy 4 điểm nổi bật đáng ghi nhận. Trước hết, việc công bố Sách trắng được xem là bước tiến lớn về minh bạch tài khóa khi nhiều dữ liệu về thu ngân sách, thanh tra thuế hay thương mại điện tử vốn phân tán trước đây nay được hệ thống hóa trong một tài liệu chính thức, tạo nguồn tham chiếu chung cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức quốc tế.

Thứ hai, cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao kết quả chuyển đổi số ngành Thuế giai đoạn 2021-2025 với việc triển khai hóa đơn điện tử toàn quốc, ứng dụng eTax Mobile, cổng thông tin dành cho nhà cung cấp nước ngoài và kết nối với 60 ngân hàng thương mại. Những nền tảng này được cho là góp phần giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Điểm nhấn thứ ba là công tác tinh gọn bộ máy. Theo VCCI, việc cắt giảm 82% đầu mối, từ hơn 4.000 xuống còn 746 đơn vị, là cuộc cải tổ mạnh mẽ chưa từng có của ngành Thuế.

Bên cạnh đó, các chính sách miễn, giảm và gia hạn thuế với quy mô gần 900 nghìn tỷ đồng trong giai đoạn 2020-2025 cũng được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là giải pháp hỗ trợ thiết thực giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn do đại dịch Covid-19 và những biến động kinh tế sau đó.

Dù ghi nhận nhiều kết quả tích cực, VCCI cho rằng dự thảo hiện vẫn thiên về việc trình bày thành tựu, trong khi phần phản ánh tồn tại, khó khăn và hạn chế còn khá khái quát.

Tổ chức này đề xuất bổ sung một chương hoặc mục riêng phân tích các vấn đề thực tiễn như tình hình nợ thuế, xử lý nợ đọng, các vụ khiếu nại - khởi kiện liên quan đến thuế, vướng mắc trong triển khai hóa đơn điện tử, quản lý hộ kinh doanh khoán hay hiệu quả áp dụng quản lý rủi ro trong thanh tra, kiểm tra thuế.

Theo VCCI, việc nhìn nhận rõ các hạn chế và nguyên nhân sẽ giúp Sách trắng mang tính “chẩn đoán chính sách” rõ nét hơn, qua đó nâng cao giá trị tham chiếu cho các chương trình cải cách tiếp theo.

Một nội dung khác được VCCI đặc biệt nhấn mạnh là cần tăng cường tiếng nói của người nộp thuế trong tài liệu. Theo góp ý, chỉ số hài lòng 92,3% hiện mới dừng ở mức công bố kết quả, chưa làm rõ phương pháp khảo sát, cấu trúc mẫu hay cách xử lý dữ liệu.

Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp nhà nước có mức độ hài lòng thấp hơn đáng kể so với hộ kinh doanh, song dự thảo chưa phân tích nguyên nhân cụ thể.

VCCI đề xuất bổ sung các đánh giá định tính từ hiệp hội ngành hàng và các tổ chức doanh nghiệp quốc tế như Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam và Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam nhằm tăng độ tin cậy và tính đa chiều cho báo cáo.

Theo VCCI, để Sách trắng thuế Việt Nam 2026 thực sự trở thành tài liệu thể hiện tinh thần minh bạch, khách quan và cam kết cải cách, cần bảo đảm sự cân bằng giữa thành tựu và thách thức, giữa góc nhìn quản lý và tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp.