VASEP đề xuất 2 gói hỗ trợ cho doanh nghiệp thủy sản ứng phó biến động thuế quan

VASEP đề xuất 2 gói hỗ trợ cho doanh nghiệp thủy sản ứng phó biến động thuế quan

Mỹ từ lâu đã giữ vị trí là một trong hai thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu hằng năm đạt từ 1,8 đến 2,1 tỷ USD trong ba năm gần đây, chiếm khoảng 20% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản cả nước. Không chỉ là thị trường có quy mô lớn, Mỹ còn mang tính định hướng cao, đóng vai trò then chốt trong chiến lược xuất khẩu thủy sản của Việt Nam – hiện là thị trường nhập khẩu số 1 đối với mặt hàng tôm và cá ngừ, và đứng thứ hai về cá tra. Sau hơn hai thập kỷ nỗ lực mở rộng, sản phẩm thủy sản Việt Nam đã trở thành một thương hiệu quen thuộc đối với người tiêu dùng Mỹ, đồng thời giúp Việt Nam duy trì vị trí là một trong những quốc gia cung cấp thủy sản hàng đầu cho thị trường này.

Tuy nhiên, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), việc Mỹ áp dụng mức thuế đối ứng lên tới 46% đối với một số mặt hàng từ Việt Nam đang tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với ngành thủy sản. Đây là mức thuế cao nhất so với các quốc gia xuất khẩu cạnh tranh như Ecuador, Ấn Độ, Thái Lan hay Indonesia, khiến khả năng cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường Mỹ bị suy giảm mạnh. Kịch bản xấu nhất là khi mức thuế này chính thức có hiệu lực sau thời gian hoãn 90 ngày, sẽ dẫn đến tình trạng đình trệ xuất khẩu, khiến nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với khủng hoảng như hàng tồn kho lớn, đứt gãy dòng tiền, gánh nặng lãi suất ngân hàng, gián đoạn sản xuất nguyên liệu và hệ lụy về việc làm đối với người lao động và cộng đồng ngư dân. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu sang các thị trường khác cũng gặp áp lực lớn do cung vượt cầu, giá giảm, và tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản có nguy cơ sụt giảm nghiêm trọng.

May mắn thay, kịch bản mới nhất được công bố vào rạng sáng 10/4 cho thấy Mỹ đã quyết định tạm hoãn việc áp thuế đối ứng trong 90 ngày đối với Việt Nam và 74 quốc gia khác, đồng thời chỉ áp dụng mức thuế tạm thời là 10%. Động thái này, theo VASEP, đã tạo ra khoảng “dễ thở” tạm thời cho các doanh nghiệp Việt Nam, giúp họ duy trì năng lực xuất khẩu sang thị trường Mỹ trong thời gian ngắn hạn, đồng thời hy vọng vào kết quả đàm phán tích cực để có được mức thuế hợp lý và cạnh tranh hơn khi thời hạn hoãn thuế kết thúc.

Trước nguy cơ bất ổn từ yếu tố khách quan và những kịch bản thuế bất lợi từ Mỹ, VASEP đã chủ động tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và đề xuất với Chính phủ cùng các bộ ngành hai gói hỗ trợ nhằm ứng phó hiệu quả với biến động thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Gói thứ nhất tập trung vào các đề xuất nhằm duy trì sản xuất, củng cố chuỗi cung ứng và hỗ trợ năng lực cạnh tranh. Trong đó bao gồm việc thành lập “Quỹ phát triển công nghệ ngành thủy sản”, khơi thông thị trường nội địa, tháo gỡ vướng mắc trong xác nhận hồ sơ theo quy định IUU đối với sản phẩm ruốc biển, cũng như giải quyết các rào cản xuất khẩu sản phẩm như cồi sò điệp sang thị trường EU.

Ngoài ra, VASEP kiến nghị hàng loạt giải pháp về thuế, phí, tín dụng và hải quan như miễn giảm tiền thuê đất, hoàn thuế và giảm thuế VAT, xử lý bất cập về thuế suất VAT đối với thủy sản đông lạnh và phụ phẩm; đề xuất tiếp tục duy trì các gói tín dụng cho ngành thủy sản và lâm sản, giảm giá điện cho các container lạnh đang bị tồn tại cảng. Bên cạnh đó, vấn đề lao động cũng được đặc biệt quan tâm với kiến nghị giãn thời gian đóng bảo hiểm xã hội, hỗ trợ trợ cấp thất nghiệp, tháo gỡ vướng mắc về hạn ngạch nhập khẩu tôm vào Hàn Quốc và quy định ghi nhãn sản phẩm xuất khẩu từ nguyên liệu nhập khẩu.

Gói hỗ trợ thứ hai liên quan đến việc mở rộng thị trường và tăng cường xúc tiến thương mại trong giai đoạn 2025-2026. VASEP đề xuất đẩy mạnh hoạt động tại các hội chợ và triển lãm quốc tế đã được phê duyệt như Hội chợ thủy sản Bắc Mỹ, Triển lãm tại Barcelona (Tây Ban Nha), Singapore và Thanh Đảo (Trung Quốc), đồng thời đề nghị ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ chi phí gian hàng (mặt bằng, thiết kế, trang thiết bị) trong thời gian đầu để khuyến khích doanh nghiệp tham gia các hội chợ mới có tiềm năng, qua đó tìm kiếm và khai thác các thị trường thay thế cho thị trường Mỹ nếu kịch bản bất lợi xảy ra.

Thông qua các đề xuất này, VASEP kỳ vọng Chính phủ sẽ có những chính sách hỗ trợ kịp thời, giúp doanh nghiệp ngành thủy sản vượt qua giai đoạn khó khăn, duy trì chuỗi sản xuất - xuất khẩu ổn định, tiếp tục tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu ngư dân và người lao động trong ngành.