TS. Tô Hoài Nam: AI giúp doanh nghiệp nhỏ tối ưu chi phí và mở rộng thị trường

Trao đổi với Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, Tiến sĩ Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, nhấn mạnh việc gỡ bỏ rào cản thể chế và ứng dụng AI là chìa khóa tháo gỡ khó khăn về vốn, tối ưu chi phí và giúp doanh nghiệp nhỏ tự tin vươn ra thị trường toàn cầu.

Tiến sĩ Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.

Chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp hơn 50% GDP và tạo việc làm cho phần lớn lực lượng lao động, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam. Dù giữ vị thế quan trọng, đây lại là khối dễ tổn thương nhất trước các biến động thị trường, thường xuyên đối mặt với bài toán tiếp cận nguồn vốn cũng như áp lực từ chi phí tuân thủ pháp lý.

Phân tích về rào cản nội tại, Tiến sĩ Tô Hoài Nam cho rằng thể chế và nguồn vốn là hai yếu tố có mối quan hệ gắn kết chặt chẽ, đóng vai trò vừa là điều kiện cần vừa là điều kiện đủ cho sự bứt phá của doanh nghiệp. Để mở rộng quy mô, nâng cấp máy móc thiết bị hay thực hiện đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp bắt buộc phải tiếp cận được nguồn vốn trung và dài hạn. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp thương mại và dịch vụ lại phụ thuộc lớn vào dòng vốn ngắn hạn với tốc độ chu chuyển nhanh. Dù nhu cầu vốn luôn hiện hữu, những rắc rối từ thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ neo cao cùng rào cản giấy phép kéo dài sẽ khiến cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp vụt mất.

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo mang đến phương thức quản trị hiện đại, hỗ trợ tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu suất xử lý dữ liệu. Dù vậy, các công cụ công nghệ dù hiện đại đến đâu vẫn cần một hành lang pháp lý mở, đi kèm hệ thống quy định đơn giản, dễ thực thi và phù hợp với năng lực thực tế của đại đa số doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trước làn sóng chuyển đổi xanh hay chuyển đổi số, phần lớn doanh nghiệp quy mô nhỏ vẫn gặp nhiều khó khăn do khái niệm còn mơ hồ và nguồn lực triển khai hạn chế. Chính sách pháp luật cần tránh việc áp đặt bộ máy quản lý của doanh nghiệp lớn lên doanh nghiệp nhỏ, thay vào đó nên xây dựng cơ chế linh hoạt, tối giản thủ tục để chính sách thực sự đi vào đời sống sản xuất kinh doanh.

Bên cạnh giải pháp tháo gỡ từ thể chế, sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử cũng đang tạo ra sân chơi bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế nhanh chóng hơn. Để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, Tiến sĩ Tô Hoài Nam lưu ý các doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị các nền tảng nội tại cốt lõi. Doanh nghiệp phải định hình rõ sản phẩm chủ lực dựa trên lợi thế cạnh tranh khác biệt, tránh đầu tư dàn trải, đồng thời xác định chính xác nhóm khách hàng mục tiêu để xây dựng thương hiệu thực chất. Uy tín thương hiệu phải được bảo chứng bằng chất lượng sản phẩm, sự chuẩn xác trong thông điệp truyền thông, tốc độ giao hàng và dịch vụ chăm sóc khách hàng.

Trong mô hình kinh doanh theo chuỗi và hệ sinh thái hiện đại, chữ tín đóng vai trò là yếu tố sống còn. Việc hoạt động đơn lẻ không còn phù hợp, thay vào đó doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với các đối tác, nơi việc tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết là mắt xích bắt buộc để cùng chia sẻ uy tín và mở rộng thị phần.

Song song với sự tự chủ của doanh nghiệp, vai trò kiến tạo của Nhà nước giữ vị trí then chốt trong việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và thực thi các chính sách ưu đãi thuế phù hợp. Đổi mới sáng tạo xuất phát từ các ý tưởng mới, nhưng quá trình đưa nghiên cứu khoa học ứng dụng vào thực tiễn kinh doanh đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và chi phí thử nghiệm. Việc bảo hộ nghiêm ngặt các phát minh, sáng chế kết hợp với đơn giản hóa thủ tục thuế sẽ giúp giảm nhẹ gánh nặng chi phí, tạo niềm tin vững chắc để các nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp yên tâm đầu tư nguồn lực cho các hoạt động sáng tạo dài hạn.