Sau gần ba năm triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương và một năm thi hành Luật Đất đai 2024, TP. Hồ Chí Minh đã ghi nhận nhiều bất cập, vướng mắc trong quá trình áp dụng. Đặc biệt, với mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, việc rà soát, điều chỉnh hệ thống pháp luật liên quan, trong đó có pháp luật đất đai là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo tính thống nhất, khả thi và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
UBND TP. Hồ Chí Minh cho rằng, Luật Đất đai 2024 vẫn còn thiếu cơ chế phân quyền, phân cấp phù hợp, đặc biệt trong bối cảnh thành phố không còn chính quyền cấp quận, huyện. Điều này dẫn đến những lúng túng trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến đất đai ở cấp cơ sở.
Trong khi đó, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và chỉ được áp dụng tạm thời đến hết ngày 1/3/2027 không đủ sức thay thế một hệ thống quy phạm pháp luật bền vững. Việc sửa đổi, hoàn thiện Luật Đất đai là điều kiện tiên quyết để thể chế hóa mô hình chính quyền hai cấp tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh, đảm bảo ổn định pháp lý lâu dài.
 |
| TP. Hồ Chí Minh kiến nghị sửa Luật Đất đai 2024 theo chính quyền địa phương hai cấp |
UBND TP. Hồ Chí Minh đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung trong Luật Đất đai 2024, tập trung vào các nhóm vấn đề trọng tâm như: Cơ chế phân cấp, phân quyền, phát triển nhà ở xã hội, đấu thầu dự án sử dụng đất, tái định cư, định giá đất, chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân bị thu hồi đất…
Về cơ chế phân quyền và phân cấp, thành phố kiến nghị cần làm rõ định hướng trao quyền mạnh mẽ hơn cho chính quyền đô thị và cấp cơ sở (bao gồm cả đặc khu, phường, xã) trong công tác quản lý đất đai. Điều này nhằm giải quyết nhanh chóng, hiệu quả các vấn đề phát sinh liên quan trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, đồng thời giảm tải cho cấp thành phố.
Liên quan đến chính sách phát triển nhà ở và thị trường bất động sản, TP. Hồ Chí Minh kiến nghị bổ sung các cơ chế ưu đãi, khuyến khích đầu tư; bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội (NOXH) rõ ràng và bắt buộc trong các dự án thương mại. Theo đó, cần sửa đổi Điều 125 và 126 để quy định cụ thể tỷ lệ, vị trí quỹ đất dành cho NOXH, kèm theo các chính sách hỗ trợ như giao đất, cho thuê đất với giá ưu đãi hoặc hỗ trợ bồi thường riêng biệt, nhằm khuyến khích nhà đầu tư tham gia.
Thành phố cũng đề xuất đa dạng hóa hình thức tái định cư cho người dân bị thu hồi đất, như: bố trí nhà ở có sẵn, nền đất hoặc hỗ trợ bằng tiền để người dân tự lo nơi ở mới, tùy theo nhu cầu và điều kiện cụ thể.
TP. Hồ Chí Minh đề xuất rà soát, tinh gọn các thủ tục hành chính trong giao đất, cho thuê đất (Điều 122), đảm bảo giảm thiểu hồ sơ trùng lặp, không cần thiết. Đồng thời, kiến nghị sửa đổi Điều 228 về thủ tục đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án có sử dụng đất theo hướng rút ngắn thời gian, tăng cường sự phối hợp liên ngành, đảm bảo công khai, minh bạch.
Thành phố cũng đề nghị Luật Đất đai cần quy định rõ cơ chế ủy quyền hoặc phân cấp cho các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP thực hiện một số nhiệm vụ quản lý nhà nước về đất đai, thay cho cấp quận/huyện đã không còn trong mô hình chính quyền mới. Bên cạnh đó, cần có quy định riêng về quản lý đất đai tại đặc khu hành chính, phù hợp với tính chất và cơ chế đặc thù.
Một nội dung quan trọng khác được TP. Hồ Chí Minh kiến nghị là sửa đổi các quy định về phương pháp định giá đất (Điều 158, 159), hướng đến một hệ thống định giá linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng khu vực và loại đất cụ thể. Thành phố cũng đề xuất thiết lập cơ chế giám sát, kiểm tra độc lập đối với công tác định giá nhằm đảm bảo khách quan và minh bạch.
Ngoài ra, để đảm bảo quyền lợi người dân có đất bị thu hồi, Luật Đất đai cần quy định cụ thể hơn về chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, đào tạo việc làm và ổn định đời sống, tạo điều kiện để người dân sớm thích nghi và ổn định sau khi bị ảnh hưởng bởi các dự án phát triển.
