 |
| Tòa án Mỹ chặn thuế quan của ông Trump, cho rằng tổng thống vượt quyền. |
Trong một diễn biến mang tính bước ngoặt, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (USCIT) hôm thứ Tư (28/5) đã chính thức ngăn chặn việc áp dụng loạt thuế quan mới của Tổng thống Donald Trump, với lý do Tổng thống đã vượt quá quyền hạn được quy định trong Hiến pháp và luật pháp liên bang.
Theo phán quyết của hội đồng gồm ba thẩm phán, Hiến pháp Hoa Kỳ trao cho Quốc hội quyền độc quyền điều tiết thương mại với nước ngoài, và quyền này không thể bị lấn át bởi các lệnh khẩn cấp của tổng thống, trừ khi được luật pháp cho phép rõ ràng. Trong trường hợp này, Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) – căn cứ pháp lý mà ông Trump sử dụng để áp thuế – không cho phép áp đặt thuế quan trên diện rộng chỉ dựa vào thâm hụt thương mại.
"Tòa không phán xét sự khôn ngoan hay hiệu quả của việc dùng thuế như đòn bẩy. Việc sử dụng đó là không hợp pháp không phải vì nó sai lầm, mà vì pháp luật không cho phép", trích nội dung phán quyết.
Phản ứng ngay lập tức, Nhà Trắng đã đệ đơn kháng cáo lên Tòa phúc thẩm liên bang khu vực Washington D.C., và tuyên bố quyết định của tòa là vượt quá thẩm quyền. Người phát ngôn Kush Desai gọi thâm hụt thương mại là một 'tình trạng khẩn cấp quốc gia' đã làm suy yếu nền công nghiệp quốc phòng Mỹ và tàn phá cộng đồng lao động – điều mà tòa không phủ nhận, ông nói.
Nếu được giữ nguyên, phán quyết này sẽ đánh một đòn chí mạng vào chiến lược thương mại của ông Trump, vốn dựa vào việc áp thuế từ 10% đến 54% đối với hàng hóa nhập khẩu, nhằm buộc các đối tác thương mại như Trung Quốc phải nhượng bộ. Các biện pháp này được ban hành hồi đầu tháng 4/2025 theo IEEPA – một đạo luật vốn được thiết kế để xử lý các mối đe dọa "bất thường và nghiêm trọng", thường là trong bối cảnh an ninh quốc gia.
Không còn công cụ áp thuế ngay lập tức, chính quyền Tổng thống Trump sẽ buộc phải quay lại quy trình điều tra thương mại truyền thống, vốn mất nhiều thời gian hơn và đòi hỏi bằng chứng cụ thể hơn theo các điều khoản trong Đạo luật Thuế quan 1974 hoặc Luật Thương mại năm 1930.
Các thị trường tài chính đã hoan nghênh phán quyết này. Đồng USD bật tăng so với euro, yen và franc Thụy Sĩ; hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng điểm; các sàn châu Á cũng ghi nhận phản ứng tích cực.
Hiện vẫn còn ít nhất 5 vụ kiện liên quan đến thuế quan đang chờ giải quyết. Các luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ lập luận rằng các nguyên đơn chưa bị thiệt hại thực tế, vì nhiều loại thuế vẫn đang trong thời gian ân hạn, đồng thời cho rằng chỉ Quốc hội, không phải doanh nghiệp tư nhân, mới có quyền thách thức tình trạng khẩn cấp theo IEEPA.
Dù vậy, động thái này là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tòa án liên bang sẵn sàng kiềm chế quyền lực hành pháp trong lĩnh vực thương mại, và sẽ tăng thêm sức ép chính trị đối với chiến lược "nước Mỹ trên hết" của ông Donald Trump khi ông theo đuổi nhiệm kỳ tổng thống tiếp theo.
 Lợi nhuận công ty mẹ Temu giảm gần 50% do căng thẳng thương mại |
 Hàng loạt cảng biển tại châu Á rơi vào tình trạng tắc nghẽn |
 Doanh nghiệp nhỏ tại Hồng Kông - Trung Quốc lao đao vì thuế quan Mỹ - Trung |
