Một nghiên cứu thường niên được công bố mới đây cho hay, TikTok, ứng dụng video ngắn của Tập đoàn công nghệ ByteDance (Trung Quốc), đang trở thành một trong những nền tảng thương mại điện tử lớn nhất ở Đông Nam Á, một thị trường từ lâu do các nền tảng ở ASEAN như Shoppee và Lazada của Alibaba chiếm lĩnh.
Theo báo cáo của Công ty tư vấn Momentum Works có trụ sở tại Singapore, nền tảng thương mại điện tử TikTok Shop đã tăng tổng khối lượng hàng hóa (GMV) gần gấp 4 lần, từ 4,4 tỷ USD vào năm 2022 lên 16,3 tỷ USD vào năm 2023, tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong số các đối thủ trong khu vực.
Báo cáo cho biết, kết hợp với Tokopedia của Indonesia mà TikTok chiếm phần lớn cổ phần vào năm ngoái, TikTok Shop đã vượt Lazada trở thành nền tảng thương mại điện tử lớn thứ hai trong khu vực ASEAN, với thị phần ước tính 28,4% tính đến năm ngoái.
TikTok không chỉ dừng lại ở việc phát triển nền tảng mua sắm trực tuyến mà còn đầu tư mạnh mẽ vào nguồn nhân lực. Kể từ khi ra mắt vào năm 2021, TikTok đã tăng cường tuyển dụng tại Đông Nam Á. Đến năm 2023, số lượng nhân viên của TikTok đã tăng gấp bốn lần, đạt hơn 8.000 người, ngang bằng với Lazada.
Một yếu tố quan trọng góp phần vào sự thành công của TikTok chính là tính năng phát trực tiếp (livestream). Đây là nơi mà những người có ảnh hưởng và người bán hàng giới thiệu sản phẩm làm đẹp, thời trang đến đồ gia dụng, cho phép người dùng mua hàng trong thời gian thực. Tính năng này đã thu hút được lượng lớn người dùng và đóng góp không nhỏ vào doanh số bán hàng của TikTok.
Tại Việt Nam, TikTok cũng vượt qua Lazada để trở thành nền tảng thương mại trực tuyến số 2, chỉ sau Shopee. Thống kê của Công ty phân tích Metric ghi nhận, các nhà bán hàng tại nước ta đã thu về khoảng 1,3 tỷ USD trong giai đoạn quý IV-2023 và quý I-2024.
Theo DataReportal, các nhà bán hàng Việt Nam thường sử dụng Amazon và Alibaba để xuất khẩu, nhưng ngày càng chuyển sang các nền tảng thương mại xã hội khi cần mua sắm. Đầu năm 2024, TikTok đã chạm mốc 67 triệu người dùng tại Việt Nam, tăng trưởng nhanh so với 50 triệu một năm trước đó. Mốc này đã tương đương con số 73 triệu người dùng của Facebook và 63 triệu người dùng của YouTube.
Cũng theo các báo cáo, quy mô thương mại điện tử ASEAN đã đạt 114,6 tỷ USD vào năm 2023, tăng 15% so với một năm trước đó. Shopee vẫn giữ vị trí dẫn đầu với 48% thị phần, tiếp theo là Lazada với 16,4%, TikTok Shop và Tokopedia mỗi bên chiếm 14,2%.
Giới chuyên môn cũng cho rằng, sự thành công của TikTok tại ASEAN phần lớn nhờ chiến lược phát triển thương mại điện tử bằng cách khai thác tính năng phát trực tiếp, nơi những người có ảnh hưởng và người bán giới thiệu từ sản phẩm làm đẹp, thời trang đến đồ gia dụng, cho phép người dùng mua hàng trong thời gian thực. Đây là hình thức rất dễ tiếp cận khách hàng trong khu vực.
Về phần mình, Shopee, vốn đang phải cắt giảm chi phí để có lãi, cũng bắt đầu nỗ lực để bảo vệ thị phần trước sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt. Vào tháng 8-2024, công ty mẹ của Shopee là Sea cho biết, sẽ tăng cường đầu tư vào khả năng phát trực tiếp và hậu cần.
Dù đạt được nhiều thành công, TikTok cũng phải đối mặt với không ít thách thức. Tại Indonesia, TikTok Shop buộc phải ngừng dịch vụ sau khi Chính phủ nước này cấm giao dịch trực tuyến trên mạng xã hội.
Chỉ vài tháng sau, TikTok cho biết họ sẽ đầu tư hơn 1,5 tỷ USD và mua 75% cổ phần của Tokopedia, công ty thương mại điện tử hàng đầu thuộc Tập đoàn công nghệ GoTo của Indonesia, để khởi động lại hoạt động mua sắm trực tuyến tại nước này.
TikTok và Tokopedia đã phát triển để nắm giữ 39% thị phần tại Indonesia, chỉ sau Shopee với 40%.
Thu Hằng (t/h)
