Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh: Xanh hóa vật liệu xây dựng là yêu cầu cấp thiết

Chiều ngày 5/5/2026, tại Hội thảo Vật liệu xây dựng xanh, xu thế phát triển bền vững, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã nhấn mạnh một thông điệp xuyên suốt: xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là lựa chọn mang tính xu hướng, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Phát biểu trước các chuyên gia, doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách, Thứ trưởng chỉ rõ rằng ngành xây dựng – lĩnh vực cung cấp đầu vào cốt lõi cho phát triển hạ tầng, đô thị và công nghiệp – đang chịu sức ép lớn từ yêu cầu giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu. Điều này buộc ngành phải chuyển đổi toàn diện từ tư duy phát triển đến công nghệ sản xuất và mô hình thị trường.

Thúc đẩy vật liệu xanh trở thành dòng chủ đạo

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, trong những năm qua, Việt Nam đã từng bước hình thành hệ sinh thái chính sách nhằm thúc đẩy phát triển vật liệu xây dựng xanh. Từ Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đến các quy định pháp luật liên quan, hành lang pháp lý đã tạo nền tảng cho doanh nghiệp đổi mới công nghệ và chuyển dịch sản xuất.

Đáng chú ý, nhóm vật liệu xây không nung đang nổi lên như một điểm sáng trong tiến trình xanh hóa ngành. Với khoảng 2.900 cơ sở sản xuất trên cả nước, tổng công suất thiết kế đạt khoảng 12,4 tỷ viên mỗi năm, dòng sản phẩm này hiện chiếm gần 40% tổng công suất vật liệu xây dựng. Riêng năm 2025, sản lượng đạt hơn 7,2 tỷ viên, cho thấy xu hướng thay thế vật liệu truyền thống đang diễn ra rõ nét.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh.

Không chỉ giúp giảm khai thác đất sét và bảo vệ tài nguyên đất nông nghiệp, vật liệu không nung còn góp phần tiết kiệm nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải khí nhà kính. Đặc biệt, việc tận dụng tro xỉ, thạch cao và các phế thải công nghiệp làm nguyên liệu sản xuất đã mở ra hướng đi mới theo mô hình kinh tế tuần hoàn, giảm áp lực lên môi trường.

Song song đó, các dòng vật liệu hoàn thiện như kính tiết kiệm năng lượng (Low-E, Solar Control) cũng được ứng dụng rộng rãi hơn, giúp giảm truyền nhiệt, tiết kiệm điện năng cho các công trình. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của ngành xây dựng.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đánh giá, những kết quả đạt được cho thấy vật liệu xây dựng xanh đã không còn dừng lại ở định hướng chính sách mà đang từng bước đi vào thực tiễn sản xuất và tiêu dùng. Tuy nhiên, để trở thành dòng chủ đạo, ngành vẫn cần những cú hích mạnh mẽ hơn từ cả phía cung và cầu.

Hoàn thiện thể chế để dẫn dắt chuyển đổi xanh

Dù đạt nhiều tiến bộ, quá trình chuyển đổi xanh trong ngành vật liệu xây dựng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Theo Thứ trưởng, chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ mới còn cao, trong khi thị trường tiêu thụ chưa thực sự sẵn sàng do thói quen sử dụng vật liệu truyền thống vẫn phổ biến.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho một số loại vật liệu mới chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc triển khai sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Các cơ chế ưu đãi về tín dụng xanh, thuế và hỗ trợ đầu tư cũng chưa đủ mạnh để tạo động lực chuyển đổi trên diện rộng.

“Điều thị trường cần lúc này không chỉ là nỗ lực đơn lẻ của từng doanh nghiệp, mà là một khung thể chế đủ mạnh để dẫn dắt đầu tư, định hướng tiêu dùng và thúc đẩy đổi mới công nghệ,” Thứ trưởng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, hàng loạt chính sách mới đang được xây dựng nhằm tạo bước đột phá. Nổi bật là việc hoàn thiện Nghị định quản lý vật liệu xây dựng thay thế quy định hiện hành, với định hướng gắn chặt phát triển ngành với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn.

Cùng với đó, các chiến lược dài hạn như Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng đến năm 2030, tầm nhìn 2050, hay kế hoạch triển khai các chỉ thị mới của Trung ương và Chính phủ đang mở ra không gian phát triển mới cho ngành. Những chính sách này không chỉ hướng tới nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn kiểm soát chặt thị trường, minh bạch cung – cầu và xử lý các hành vi vi phạm trong khai thác, sản xuất vật liệu.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho rằng, chuyển đổi xanh không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là sự thay đổi toàn diện về tư duy quản lý, mô hình tăng trưởng và hành vi tiêu dùng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và cả người dân.

Trong dài hạn, việc xây dựng một hệ sinh thái vật liệu xây dựng xanh – nơi các sản phẩm thân thiện môi trường được ưu tiên, các công nghệ tiên tiến được khuyến khích và thị trường vận hành minh bạch – sẽ là chìa khóa để ngành xây dựng Việt Nam phát triển bền vững.

Cuối cùng,Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh: hành trình xanh hóa ngành vật liệu xây dựng còn nhiều thách thức, nhưng cũng mở ra cơ hội lớn để tái cấu trúc ngành theo hướng hiện đại, hiệu quả và có trách nhiệm với môi trường. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là con đường tất yếu cho tương lai phát triển của ngành xây dựng Việt Nam.