Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước ngoặt trong công tác tổ chức bộ máy tại Thanh Hóa. Tỉnh chính thức đưa vào vận hành mô hình chính quyền hai cấp, với 166 xã, phường sau sắp xếp. Việc tái cấu trúc này không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy, mà còn đặt ra yêu cầu đảm bảo “không để đứt gãy” các chương trình phát triển, trong đó có chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM).
Với quyết tâm đó, nhiều địa phương trong tỉnh Thanh Hoá đã nhanh chóng ổn định bộ máy, kiện toàn tổ chức và khôi phục, duy trì tiến độ xây dựng Nông thôn mới (NTM) đem lại những chuyển biến tích cực, được người dân đón nhận.
 |
| Đường làng các xã vùng cao biên giới Thanh Hoá được mở rộng, ngày càng đẹp và an toàn |
“Vừa đổi mới bộ máy - vừa phát triển nông thôn”
Sau 6 tháng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, xã Tam Chung (một xã biên giới tỉnh Thanh Hoá) đã đạt nhiều tiêu chí cao về chỉ số phục vụ người dân. Đây cũng là một trong những xã vùng cao biên giới đã nỗ lực phát triển những mục tiêu xây dựng NTM của tỉnh.
Để đạt được những chỉ tiêu đề ra, trong quá trình triển khai thực hiện, ban chỉ đạo xây dựng NTM, lãnh đạo xã Tam Chung thường xuyên xuống các bản để giám sát, đánh giá tiến độ xây dựng các tiêu chí, từ đó kịp thời nắm bắt những khó khăn, đề xuất, kiến nghị của Nhân dân để đưa ra những giải pháp tháo gỡ kịp thời.
Xác định rõ cơ cấu kinh tế nông, lâm nghiệp kết hợp chăn nuôi, dịch vụ thương mại là hướng đi chính, chủ lực của địa phương nên xã đã tuyên truyền, vận động các hộ tích cực lao động sản xuất và hỗ trợ, kết nối cho các hộ được tiếp cận khoa học - kỹ thuật, vay vốn... để khi triển khai các mô hình, các chương trình mới thực sự đạt hiệu quả lâu dài.
 |
| Bà Trương Thị Huyên, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Chung chia sẻ về quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp gắn với phong trào xây dựng NTM tại địa phương |
Chia sẻ với phóng viên, bà Trương Thị Huyên, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Chung, cho biết: Phát triển nông - lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng NTM là hướng đi chủ đạo của xã sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp. Chúng tôi tập trung phát triển nông nghiệp gắn với xây dựng NTM, đẩy mạnh việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, làm tốt công tác dự thính, dự báo và phòng trừ sâu bệnh. Xây dựng kế hoạch sản xuất hằng năm mở rộng diện tích sản xuất các loại cây trồng có giá trị hàng hóa để tăng giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích.
Lãnh đạo xã tiếp tục vận động nhân dân mở rộng các loại hình chăn nuôi, theo hướng chăn nuôi trang trại, gia trại để tăng số lượng đàn; tập trung vận động Nhân dân không chăn nuôi trong khu dân cư.
Về lâm nghiệp phát triển kinh tế rừng, trồng mới, chăm sóc, bảo vệ rừng; tăng cường các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng; hướng dẫn nhân dân trồng cây gỗ lớn, cây bản địa, nâng cao giá trị kinh tế lâm nghiệp.
 |
| Trung tâm hành chính công xã Tam Chung phục vụ người dân đến làm việc |
Duy trì khuyến khích mở rộng nghề mới có hiệu quả vào địa phương, động viên các lao động tham gia học nghề, vào các công ty trong tỉnh và tham gia xuất khẩu lao động để giải quyết việc làm, tăng thu nhập. Khuyến khích, tạo điều kiện cho các hộ mở rộng các loại hình dịch vụ, thương mại, đáp ứng yêu cầu sản xuất và tiêu dùng của nhân dân, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.
Triển khai thực hiện Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), lựa chọn sản phẩm đặc trưng, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá, xúc tiến thương mại; phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã trong tiêu thụ sản phẩm.
Việc làm của xã Tam Chung là minh chứng rõ nét rằng, dù bộ máy được tổ chức lại, việc “đưa chính quyền gần dân hơn” không làm chậm, đứt gãy tiến độ xây dựng NTM, nhất là những nơi miền núi cao còn nhiều khó khăn.
Hạ tầng, quy hoạch thay đổi
Việc tái cơ cấu hành chính cũng đặt ra yêu cầu lập lại hoặc điều chỉnh quy hoạch cấp xã, phường cho phù hợp với địa giới mới. Tại Thanh Hóa, ngay sau sắp xếp, tỉnh đã triển khai lập hoặc điều chỉnh quy hoạch cho cả 166 đơn vị cấp xã, phường nhằm đảm bảo phát triển bền vững, đồng bộ giữa đô thị và nông thôn.
 |
| Người dân xã Tượng Lĩnh tập trung mở rộng đường làng, ngõ xóm |
Trong bối cảnh đó, hạ tầng giao thông nông thôn được ưu tiên: các tuyến đường liên xã, liên thôn được mở rộng, nâng cấp, mở ra cơ hội cho phát triển kinh tế, giao thương nông sản, rút ngắn khoảng cách giữa dân cư và trung tâm dịch vụ.
Nhờ vậy, nhiều xã, vùng nông thôn trước đây hạ tầng yếu kém, giờ đã có cơ sở để phát triển sản xuất, thương mại, dịch vụ, góp phần nâng cao đời sống người dân, tạo nền tảng để hoàn thiện các tiêu chí NTM.
Trong hành trình đi và viết chúng tôi có dịp về thăm thôn Nga Long (làng Phú Long cũ), xã Tượng Lĩnh, tỉnh Thanh Hoá. Trong rất nhiều thành tích xây dựng NTM tại địa phương thì việc người dân hiến đất, mở rộng lòng đường 8m, bê tông hoá, xây mương thoát nước, làm điện chiếu sáng tất cả các ngõ xóm là một việc hết sức ý nghĩa. Đặc biệt, người dân thôn Nga Long đã đồng lòng, chung sức xây dựng, tôn tạo lại giếng làng. Kinh phí được thành viên trong thôn ủng hộ hơn 100 triệu, công làm, nguyên vật liệu công trình cũng được nhân dân tham gia đóng góp tự nguyện.
 |
| Giếng làng thôn Nga Long, xã Tượng Lĩnh được tôn tạo sạch đẹp nhờ chương trình vận động xây dựng NTM |
Ông Mai Đình Thám, thôn Nga Long xúc động: “Nhìn cả làng cùng nhau sửa lại giếng cổ, mở rộng đường tôi thấy vui như Tết. Giếng làng Nga Long tồn tại từ đời ông cha, nước trong ngọt lành nuôi lớn bao thế hệ. Nay làm NTM, chính quyền vận động bà con chung tay tu sửa, người góp ngày công, người góp xi măng, có nhà khá thì ủng hộ thêm kinh phí. Những ngày làm lại giếng, mới sáng mai người dân đã ra giếng dọn rác, kè lại bờ. Thanh niên trai tráng thì phụ hồ, trộn vữa, đắp lại thành giếng mới. Chị em phụ nữ mang đồ ra tận nơi nấu ăn cho tổ thợ,… Cả làng rộn ràng, ai cũng phấn khởi vì đang gìn giữ một phần hồn cốt của quê hương, lại góp phần đưa Tượng Lĩnh sớm hoàn thành tiêu chí NTM nâng cao. Nhìn giếng làng xây lại sạch đẹp, đường làng rộng lớn thênh thang, tôi thấy rõ tình làng nghĩa xóm gắn kết hơn bao giờ hết.”
Nếu như người dân xã Tượng Lĩnh tập trung hiến đất mở rộng đường làng, tôn tạo các công trình văn hoá thì nhân dân xã Thiệu Hoá lại rất thành công trong việc triển khai mô hình khu dân cư “Sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn”. Người dân rất tin tưởng và ủng hộ chương trình của xã. Họ sẵn sàng đóng góp kinh phí, tháo dỡ các công trình phụ, xây dựng tường rào, trồng cây xanh, trồng hoa, vẽ tranh bích họa, lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng tại khắp các trục đường của thôn trong xã.
 |
| mô hình khu dân cư “Sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn” xã Thiệu Hoá |
Có thể nói, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp ở tỉnh Thanh Hoá, đời sống người dân nhanh chóng đi vào ổn định, hiệu quả quản lý phục vụ người dân được cải thiện. Nhờ đó hạ tầng nông thôn được chú trọng, tạo tiền đề phát triển dài hạn, đồng bộ. Quá trình xây dựng NTM không bị gián đoạn, nhiều công trình, dự án bảo đảm tiến độ, phát huy hiệu quả sau sắp xếp.
Theo số liệu báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thanh Hoá, tổng nguồn vốn giải ngân từ năm 2021 đến ngày 20/11/2025 từ nguồn ngân sách Trung ương của ba Chương trình MTQG là hơn 7,5 nghìn tỷ đồng, đạt 87,5% kế hoạch.
Trong đó, giai đoạn 2021-2025, Chương trình MTQG Xây dựng NTM trên địa bàn tỉnh đã đạt được nhiều kết quả. Toàn tỉnh có 8 đơn vị cấp huyện cũ đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM; 64 xã và 261 thôn, bản miền núi đạt chuẩn NTM; 103 xã đạt chuẩn NTM nâng cao; 31 xã và 598 thôn, bản đạt chuẩn NTM kiểu mẫu; có 598 sản phẩm OCOP đã được công nhận.
Những kết quả trên đã góp phần đưa Thanh Hóa trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về số xã, đơn vị cấp huyện cũ đạt chuẩn NTM và NTM nâng cao; là tỉnh có 4 huyện NTM nâng cao đầu tiên của khu vực Bắc Trung Bộ. Số lượng sản phẩm OCOP thuộc nhóm đứng trong tốp 3 cả nước và có bước tiến đáng ghi nhận trong việc xây dựng, phát triển sản phẩm OCOP 5 sao.
 |
| Sản phẩm OCOP bánh lá răng bừa xã Thọ Xuân |
Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Thanh Hóa đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực: bộ máy hoạt động hiệu quả, quy hoạch và hạ tầng phát triển, tiến trình xây dựng NTM được giữ vững, thậm chí được tiếp thêm động lực mới. Tuy nhiên, chặng đường phía trước vẫn còn không ít thách thức, đòi hỏi sự quyết tâm, đồng lòng của chính quyền và người dân. Nếu tiếp tục giữ nhịp như hiện nay, Thanh Hóa có cơ hội trở thành một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về xây dựng NTM kiểu mẫu, đồng bộ và bền vững.
