Một góc tối trong quá trình thực hiện "siêu dự án" trọng điểm tại Thừa Thiên Huế vừa bị phơi bày. Thanh tra TP. Huế vừa công bố kết luận thanh tra công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án Khu liên hợp sản xuất, lắp ráp Kim Long Motor Huế, vạch trần hàng loạt sai sót mang tính hệ thống của cả doanh nghiệp lẫn các cơ quan quản lý địa phương.
Làm ẩu ở khâu bồi thường đất đai
Được cấp chủ trương đầu tư năm 2019, với tổng vốn ban đầu hơn 3.330 tỷ đồng tại Khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô, dự án do CTCP Kim Long Motor Huế làm chủ đầu tư hướng tới mục tiêu sản xuất, lắp ráp ô tô khách, phát triển hệ thống phụ tùng, linh kiện phục vụ ngành công nghiệp ô tô, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp ô tô tại địa phương, đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu ngân sách và giải quyết việc làm.
 |
| Quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Dự án Khu liên hợp sản xuất, lắp ráp Kim Long Motor Huế đã bị phát hiện nhiều vi phạm. |
Để dọn mặt bằng, dự án cần thu hồi 164,91 ha đất, quy mô này được xác định gây ảnh hưởng đến 220 hộ dân, trong đó 112 hộ được bố trí tái định cư; tổng cộng đã thực hiện 43 đợt bồi thường với tổng giá trị phê duyệt và điều chỉnh gần 204 tỷ đồng. Thế nhưng, quá trình triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại đây đã bị phát hiện nhiều vi phạm.
Cơ quan Thanh tra chỉ rõ, UBND huyện Phú Lộc (nay là UBND xã Chân Mây – Lăng Cô), Trung tâm Phát triển quỹ đất huyện (nay là Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực 3) cùng các đơn vị liên quan đã để xảy ra nhiều sai sót. Cụ thể, việc thẩm định điều kiện bồi thường về đất thực hiện quá thời hạn; không thẩm định điều kiện bồi thường đối với cây lâu năm và rừng sản xuất.
Quy trình áp giá và lấy ý kiến cũng bị buông lỏng khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn thiếu chặt chẽ; nhiều trường hợp không có tài liệu thể hiện việc niêm yết, công khai; thời gian công khai không đảm bảo quy định. Hồ sơ lưu trữ thiếu biên bản lấy ý kiến người dân, không có văn bản tổng hợp ý kiến, hoặc không thể hiện rõ số lượng ý kiến đồng thuận. Sự chậm trễ diễn ra đồng loạt khi Phòng Tài nguyên và Môi trường thẩm định chậm tiến độ; UBND cấp huyện phê duyệt phương án bồi thường quá thời hạn.
Đáng nói nhất, ở khâu giải ngân, thanh tra chỉ ra hàng loạt sai sót như thông báo nhận tiền không đúng thời hạn; chi trả cho các đồng thừa kế nhưng không có văn bản ủy quyền hợp pháp. Trách nhiệm tài chính bị bỏ ngỏ khi cơ quan chức năng chưa thu hồi số tiền hơn 783 triệu đồng chi trả vượt sau khi có quyết định điều chỉnh. Hiện tại, Thanh tra TP. Huế đã kiến nghị kiểm điểm, rút kinh nghiệm các tập thể, cá nhân liên quan; yêu cầu khẩn trương thu hồi số tiền chi trả vượt để nộp ngân sách.
Dính phạt thi công khi chưa có Giấy phép xây
Những sai phạm rườm rà ở khâu bồi thường đất đai hoàn toàn đối lập với tốc độ phình to về quy mô vốn của doanh nghiệp. Cuối năm 2020, tổng mức đầu tư được nâng lên 4.477 tỷ đồng; đến tháng 8/2023 tiếp tục điều chỉnh tiến độ góp vốn và thời hạn hoàn thành. Đỉnh điểm là vào tháng 7/2025, dự án được tăng vốn thêm hơn 21.178 tỷ đồng, nâng tổng mức đầu tư lên khoảng 25.655 tỷ đồng.
 |
| Mục tiêu của dự án là sản xuất, lắp ráp ô tô khách, đồng thời phát triển hệ thống phụ tùng, linh kiện phục vụ ngành công nghiệp ô tô, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp ô tô tại địa phương, đóng góp vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu ngân sách và giải quyết việc làm. |
Dòng vốn khủng này giúp doanh nghiệp mở rộng đầu tư tại Khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô, trong đó có dự án sản xuất pin ô tô điện hợp tác với BYD Battery (Trung Quốc), tổng vốn 135 triệu USD.
Chưa dừng lại ở đó, tại Hội nghị công bố điều chỉnh quy hoạch và xúc tiến đầu tư năm 2026, TP. Huế cũng trao quyết định chủ trương đầu tư hai dự án hạ tầng lớn gồm: Khu công nghiệp, khu phi thuế quan số 2 Chân Mây (2.326 tỷ đồng) và Khu công nghiệp số 2 (1.845 tỷ đồng), do liên danh doanh nghiệp Kim Long thực hiện.
Tuy nhiên, việc đi nhanh mà bỏ qua ý thức tuân thủ pháp lý đã khiến CTCP Kim Long Motor Huế từng bị xử phạt hành chính hơn 1 tỷ đồng do vi phạm trật tự xây dựng. Án phạt được Phó Chủ tịch UBND TP. Huế Hoàng Hải Minh ký vào tháng 4/2026, xử phạt doanh nghiệp này với 3 hành vi: không trình thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, không phê duyệt thiết kế xây dựng theo quy định và thi công khi chưa có giấy phép xây dựng đối với dự án giai đoạn 2.
Rõ ràng, để tiến xa với tham vọng của mình, bộ máy điều hành của doanh nghiệp do ông Đào Viết Ánh làm Tổng giám đốc và ông Nguyễn Hữu Luận giữ chức Chủ tịch HĐQT cần phải siết lại tính tuân thủ pháp lý, bắt đầu từ việc khắc phục dứt điểm các sai phạm mà thanh tra đã chỉ mặt gọi tên.
