Người lao động có hành vi làm giả hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp chiếm đoạt tiền bảo hiểm có thể chịu trách nhiệm như sau:
Trách nhiệm hình sự: Theo Khoản 1 và Khoản 2 Điều 214 của Bộ luật Hình sự 2015, người thực hiện các hành vi sau đây sẽ bị xử phạt:
Chiếm đoạt tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp từ 10.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 20.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng mà không thuộc trường hợp quy định tại các điều 174, 353 và 355 của Bộ luật Hình sự, sẽ bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.
Lập hồ sơ giả hoặc làm sai lệch nội dung hồ sơ bảo hiểm xã hội, hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp lừa dối cơ quan bảo hiểm xã hội.
Dùng hồ sơ giả hoặc hồ sơ đã bị làm sai lệch nội dung lừa dối cơ quan bảo hiểm xã hội để hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.
Lưu ý: Đối với các hành vi phạm tội có tình tiết tăng nặng, mức phạt có thể là tiền từ 100.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
Trách nhiệm hành chính: Theo Khoản 2 Điều 40 của Nghị định 12/2022/NĐ-CP, đối với người sử dụng lao động có hành vi làm giả, làm sai lệch nội dung hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp để trục lợi chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, nếu số tiền chiếm đoạt tài sản dưới 10 triệu đồng, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, người thực hiện hành vi này sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Trường hợp hồ sơ làm giả, làm sai lệch nội dung nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng, người thực hiện hành vi này sẽ phải chịu mức phạt tối đa 20.000.000 đồng.
Lưu ý: Mức phạt tiền trên là áp dụng đối với cá nhân. Tổ chức vi phạm sẽ bị xử phạt gấp đôi mức phạt đối với cá nhân.
Ngoài ra, người làm giả hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp còn có trách nhiệm nộp lại số tiền đã nhận theo quy định tại Khoản 3 Điều 40 của Nghị định 12/2022/NĐ-CP. 
Do đó, việc làm giả hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp không chỉ bị xem là vi phạm hình sự mà còn có trách nhiệm hành chính và phải chịu các mức phạt tiền nghiêm khắc. Đây là biện pháp nhằm đảm bảo tính công bằng, trật tự xã hội và bảo vệ quyền lợi của người lao động cũng như hệ thống bảo hiểm xã hội.
Là đơn vị trực tiếp hỗ trợ thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho biết, trong quá trình hỗ trợ cho người lao động hưởng trợ cấp thất nghiệp, có nhiều tình huống xảy ra khiến người lao động không được hưởng quyền lợi của mình.
Theo bà Liễu, có nhiều nguyên nhân của tình trạng này. Đơn cử, sau 15 ngày làm việc, kể từ ngày nộp hồ sơ để hưởng trợ cấp thất nghiệp thì người lao động có việc làm. Như vậy, người lao động cũng không được hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Hoặc người lao động không đóng đủ 12 tháng bảo hiểm thất nghiệp trở lên, trong vòng 24 tháng đối với người có hợp đồng lao động có xác định thời hạn, hoặc không xác định thời hạn, hoặc không đóng đủ 12 tháng trở lên trong vòng 36 tháng đối với lao động mùa vụ, hoặc có công việc nhất định từ 3 tháng trở lên đến dưới 12 tháng.
Trường hợp khác là người lao động phải đến các Trung tâm Dịch vụ việc làm để nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp trong vòng 3 tháng kể từ khi mất việc, nhưng người lao động quên mất. Khi nộp thì quá thời hạn 3 tháng, nên cũng không được hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Ngoài ra, một số người lao động không đáp ứng yêu cầu tháng liền kề trước khi mất việc mà đã tham gia đóng bảo hiểm thất nghiệp, thì người lao động cũng không được hưởng.
“Một trong những điều kiện để người lao động nhận trợ cấp thất nghiệp là trong vòng 3 tháng, kể từ khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc, thì người lao động phải đến Trung tâm Dịch vụ việc làm trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội ở các tỉnh để nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Còn nếu đã hết hạn nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, thì quá trình tham gia bảo hiểm thất nghiệp vẫn được bảo lưu để tính tiếp cho lần hưởng trợ cấp thất nghiệp tới, nếu đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định để được hưởng trợ cấp thất nghiệp, chứ không bị mất đi”, bà Liễu thông tin.
Đức Anh
