OpenAI đề xuất trao 5% cổ phần cho Chính phủ Mỹ?

OpenAI đã thảo luận về khả năng chuyển giao 5% cổ phần cho Chính phủ Mỹ, trong lúc startup AI được định giá 852 tỷ USD này tìm cách vượt qua các rào cản chính trị bằng cách bảo đảm sự ủng hộ tài chính từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Theo hai nguồn tin am hiểu các cuộc trao đổi, CEO Sam Altman cho rằng việc để công chúng nắm một phần lợi ích tài chính trong OpenAI là cách tốt nhất để chia sẻ thành quả từ AI. Ý tưởng nhượng 5% cổ phần đã được ông đưa ra trong các cuộc thảo luận ban đầu với chính quyền Mỹ.

Đề xuất này không chỉ áp dụng riêng cho OpenAI. Theo phương án đang được bàn thảo, các công ty AI khác của Mỹ cũng có thể chuyển giao một tỷ lệ cổ phần tương tự. Tuy nhiên, hiện chưa rõ các phòng thí nghiệm AI khác có sẵn sàng tham gia hay không.

OpenAI - chủ sở hữu của ChatGPT (ảnh) - đề xuất trao 5% cổ phần cho Chính phủ Mỹ

Việc trao cổ phần sở hữu cho chính phủ có thể giúp các doanh nghiệp AI duy trì quan hệ thuận lợi hơn với Washington. Đồng thời, đây cũng được xem là nỗ lực xoa dịu phản ứng chính trị bằng cách chia sẻ một phần khối tài sản khổng lồ do AI tạo ra với người dân.

Thời gian qua, các phòng thí nghiệm AI lớn đối mặt với môi trường ngày càng khó khăn tại Washington. Công chúng Mỹ và nhiều chính trị gia bày tỏ lo ngại về việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô khổng lồ, cũng như tác động của AI đối với việc làm và an ninh mạng.

OpenAI và đối thủ lớn Anthropic gần đây đều bị Mỹ trì hoãn việc phát hành các mô hình AI tiên tiến. Trong khi đó, một số nghị sĩ Cộng hòa và cố vấn của Tổng thống Trump ủng hộ việc siết chặt quy định hơn nữa với lĩnh vực này.

Cả OpenAI và Anthropic cũng đang chuẩn bị cho khả năng niêm yết công khai. Nếu diễn ra, các thương vụ này sẽ mở rộng cơ sở sở hữu và có thể đem lại khoản lợi nhuận lớn cho các nhà đầu tư hiện hữu. Riêng kế hoạch IPO của OpenAI được cho là khó diễn ra trước năm sau.

Financial Times dẫn lời các nguồn tin cho biết, Altman và một số lãnh đạo OpenAI đã đề xuất mỗi nhà phát triển AI hàng đầu của Mỹ phân bổ 5% vốn chủ sở hữu vào một quỹ tương tự Quỹ Thường trực Alaska. Đây là quỹ chủ quyền đầu tư nguồn thu từ dầu mỏ của bang vào cổ phiếu, sau đó chi trả cổ tức cho chính quyền bang và cư dân.

Nhóm doanh nghiệp có thể được nhắc tới bao gồm Anthropic, Google, Meta và một số công ty khác. Dù vậy, chưa có dấu hiệu cho thấy các tập đoàn này sẽ đồng thuận với đề xuất của OpenAI.

Đề xuất nói trên xuất hiện trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump gần đây cho thấy sẵn sàng can dự sâu hơn vào các doanh nghiệp công nghệ chiến lược. Sau khi công khai chỉ trích CEO Intel, ông Trump đã chuyển sang ủng hộ nhà sản xuất chip Mỹ này sau khi chính phủ nắm 10% cổ phần.

Các cuộc trao đổi giữa OpenAI và chính phủ hiện vẫn ở giai đoạn “mang tính khái niệm”, theo những người am hiểu vấn đề. Bất kỳ thỏa thuận nào, nếu được thúc đẩy, nhiều khả năng cũng cần một đạo luật của Quốc hội để có thể triển khai.

Dù còn ở giai đoạn đầu, các cuộc thảo luận cho thấy một cơ chế tiềm năng nhằm phân phối lợi ích tài chính từ công nghệ AI. Altman được cho là đã tích cực trao đổi với nhiều thành viên trong chính quyền, bao gồm Tổng thống Donald Trump, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent. Bên cạnh đó, CEO OpenAI cũng đã nói chuyện với Thượng nghị sĩ đại diện đảng Dân chủ Bernie Sanders trong những tuần gần đây. Ông Sanders lâu nay thúc đẩy ý tưởng để công chúng sở hữu gần một nửa cổ phần của mỗi công ty AI Mỹ thông qua một quỹ tài sản quốc gia.

Trước đó, cả OpenAI và Anthropic từng đề cập trong các đề xuất chính sách kinh tế rằng những mô hình như quỹ tài sản công hoặc quỹ tài sản quốc gia có thể cần thiết trong tương lai để phân bổ cổ phần cho công chúng.

Hồi tháng 4, OpenAI từng đề xuất lập một “quỹ tài sản công” nhằm “cung cấp cho mọi công dân — bao gồm cả những người không đầu tư vào thị trường tài chính — một phần cổ phần trong tăng trưởng kinh tế dựa trên AI”. Đến tháng 5, OpenAI Foundation, tổ chức phi lợi nhuận của công ty, tiếp tục nhấn mạnh rằng trong một tương lai do AI dẫn dắt, “xã hội có thể sẽ cần những cách tiếp cận mới mang lại cho mọi người cổ phần bền vững trong các hệ thống tạo ra giá trị”.

“Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ mọi người vượt qua những thay đổi kinh tế sau khi các quyết định đã được đưa ra, mà còn là cho họ cổ phần và tiếng nói trong việc định hình cách thức diễn ra sự thay đổi đó”, tổ chức này viết trong một bài đăng trên blog.

OpenAI từ chối bình luận về thông tin trên. Nhà Trắng cũng chưa phản hồi ngay lập tức trước yêu cầu bình luận.