Sáng 28/5, sự kiện điểm nhấn của Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026 (Vietnam ADR Week 2026) đã chính thức khai mạc với hội thảo chuyên sâu “Hòa giải thương mại: Góc nhìn từ các chuyên gia quốc tế và Việt Nam”.
Sự kiện do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VMC) phối hợp cùng Hội Luật gia Việt Nam và Trung tâm Hòa giải Việt Nam tổ chức, thu hút sự quan tâm lớn của giới học thuật, các chuyên gia pháp lý và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Xu hướng tất yếu từ thực tiễn hội nhập
Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thị Mai, Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam nhận định, trước bối cảnh chi phí và thời gian theo đuổi các vụ kiện tụng ngày càng tăng cao, hòa giải thương mại đang khẳng định ưu thế vượt trội. Đây là phương thức giải quyết tranh chấp linh hoạt, bảo mật, tiết kiệm chi phí và đặc biệt là giúp các bên gìn giữ được mối quan hệ hợp tác lâu dài.
 |
| Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VMC) và Hiệp hội Hòa giải Thương mại Quảng Tây đã ký kết thỏa thuận hợp tác. |
Sau gần một thập kỷ vận hành kể từ khi có khung pháp lý căn bản, thị trường dịch vụ pháp lý này tại Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến đáng kể:
Về quy mô hệ thống: Toàn quốc hiện có 17 trung tâm hòa giải thương mại độc lập, cùng 8 trung tâm trọng tài được cấp chức năng hòa giải với đội ngũ hàng trăm hòa giải viên chuyên nghiệp.
Về hiệu quả thực tế: Riêng hệ thống VMC đã tiếp nhận và xử lý 42 vụ việc, trong đó có nhiều tranh chấp quy mô lớn, tính chất phức tạp liên quan đến cả các cơ quan quản lý nhà nước.
Tuy nhiên, đánh giá từ cơ quan quản lý, ông Lê Văn Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp) thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động hòa giải thương mại nội địa vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định. Hệ thống pháp luật hiện hành chưa thực sự đồng bộ; chất lượng đội ngũ hòa giải viên chưa đồng đều và đặc biệt là đang thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng ngoại ngữ và tư duy pháp lý quốc tế để xử lý các tranh chấp xuyên biên giới.
Luật hóa và tiệm cận tiêu chuẩn toàn cầu
Để tháo gỡ các rào cản này, đại diện Bộ Tư pháp cho biết trong thời gian tới, cơ quan này sẽ tập trung tổng kết toàn diện 10 năm thực hiện Nghị định số 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại. Đây sẽ là bước đệm quan trọng để nghiên cứu, xây dựng dự thảo Luật Hòa giải thương mại và đặc biệt là xem xét lộ trình để Việt Nam chính thức gia nhập Công ước Singapore về hòa giải.
Các chuyên gia pháp lý quốc tế tham dự hội thảo nhận định, Công ước Singapore chính là "chìa khóa" giúp nâng cao hiệu lực thi hành các thỏa thuận hòa giải xuyên quốc gia mà không cần thông qua thủ tục tố tụng tòa án phức tạp. Việc tham gia công ước này sẽ tạo dựng niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư nước ngoài khi chọn Việt Nam làm điểm đến.
Dưới góc độ thực thi, Luật sư Nguyễn Trung Nam - Phó Giám đốc Trung tâm Hòa giải Việt Nam dẫn chứng số liệu quốc tế: "Tỷ lệ hòa giải thành công trên thế giới hiện nay đạt từ 70% đến 80%, và phần lớn các bên đều tự nguyện thực hiện thỏa thuận mà không cần đến biện pháp cưỡng chế. Phương thức này đặc biệt tương thích với văn hóa kinh doanh của khu vực châu Á, nơi các doanh nghiệp luôn đề cao chữ 'tín', ưu tiên giải pháp đồng thuận, cùng có lợi thay vì đối đầu trực diện tại tòa án".
Cũng trong khuôn khổ hội thảo, một bước đi thực tế nhằm mở rộng mạng lưới an toàn pháp lý cho doanh nghiệp đã được thực hiện. Trung tâm Hòa giải Việt Nam và Hiệp hội Hòa giải Thương mại Quảng Tây (Trung Quốc) đã chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược. Hoạt động này mở ra cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ giải quyết các tranh chấp thương mại song phương trong bối cảnh giao thương Việt - Trung ngày càng tăng trưởng mạnh mẽ.
