Ngành gỗ đối diện vấn đề hoàn thuế VAT

Ông Ngô Sĩ Hoài, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã lên tiếng về việc chậm hoàn thuế VAT đối với doanh nghiệp ngành gỗ. Theo ông Hoài, số tiền mà các doanh nghiệp ngành gỗ bị chậm hoàn thuế VAT đã lên tới hơn 6.000 tỉ đồng, có thể còn lớn hơn rất nhiều. Điều này đã gây tổn thất rất lớn cho các doanh nghiệp gỗ, đặc biệt là trong bối cảnh sản xuất và xuất khẩu sản phẩm gỗ đang gặp nhiều khó khăn.

Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước đã nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề này và đang tiến hành các biện pháp cần thiết để giải quyết vướng mắc và tăng cường tính minh bạch, hiệu quả trong quá trình hoàn thuế. Cũng không ít nỗ lực đã được chính phủ và các cơ quan liên quan đưa ra nhằm giải quyết vấn đề này. Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã yêu cầu mở phiên điều trần để xem xét việc chậm hoàn thuế cho doanh nghiệp, và nhiều doanh nghiệp rất kỳ vọng phiên điều trần này sớm diễn ra để nói rõ thực trạng cũng như nỗi lòng của mình.

Tuy nhiên, việc truy xuất và xác minh nguồn gốc của gỗ đến tận hộ nông dân trồng rừng, cùng việc xác minh chuỗi cung ứng sản phẩm gỗ qua các thương lái, khai thác, vận chuyển và thu gom gỗ cũng như sơ chế gỗ, là quá trình gian nan và tốn nhiều thời gian. Điều này đã gây ra sự chậm trễ trong việc hoàn thuế cho các doanh nghiệp, ảnh hưởng đến dòng tiền của họ.

Vấn đề này còn gặp thêm khó khăn khi việc kiểm tra trước, hoàn thuế sau được áp dụng, khiến cho việc hoàn thuế trở nên phức tạp và không thực hiện được đối với nhiều doanh nghiệp làm ăn chân chính. Vì vậy, ông Hoài đề nghị đưa doanh nghiệp chế biến xuất khẩu gỗ ra khỏi danh sách rủi ro để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc hoàn thuế.

Sự bất thường trong ngành gỗ đã thu hút sự quan tâm của chính phủ và các cơ quan quản lý thuế. Kết quả từ việc giải quyết hồ sơ hoàn thuế VAT đối với xuất khẩu mặt hàng gỗ và sản phẩm từ gỗ từ năm 2022 đến nay đã cho thấy nhiều vấn đề đáng ngại và cần được xử lý một cách nhanh chóng và quyết liệt.

Theo số liệu tổng hợp báo cáo nhanh từ các cục thuế, có tổng cộng 5.213 hồ sơ đề nghị hoàn thuế đã được cơ quan thuế tiếp nhận. Tuy nhiên, chỉ có 4.888 hồ sơ đã nhận được câu trả lời, tỉ lệ này chỉ đạt 93,7% tổng số hồ sơ đã tiếp nhận. Điều này cho thấy việc giải quyết hồ sơ hoàn thuế vẫn còn chậm trễ và chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Trong quá trình giải quyết hồ sơ hoàn thuế của doanh nghiệp ngành gỗ, cơ quan thuế đã phát hiện 548 hồ sơ liên quan đến các doanh nghiệp trung gian. Trong số đó, đã có 72 hồ sơ đề nghị hoàn thuế VAT có kê khai hóa đơn của 264 doanh nghiệp trung gian bỏ địa chỉ kinh doanh và tạm dừng hoạt động. Điều này cho thấy một số doanh nghiệp trung gian đã thực hiện các thủ đoạn lách luật để trốn thuế, gian lận trong việc hoàn thuế VAT.

Đáng chú ý, việc rà soát thông tin dữ liệu tổng thể của toàn ngành thuế về các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng gỗ đã phát hiện có đến hơn 7.600 doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh và tạm dừng hoạt động. Điều này đặt ra những dấu hiệu rủi ro đối với công tác quản lý thuế và cần được đối phó một cách nghiêm túc và hiệu quả.

Các hành vi gian lận hoàn thuế chủ yếu xảy ra tại khâu trung gian mua bán hàng hóa. Một số doanh nghiệp trong khâu này sau khi xuất hóa đơn cho doanh nghiệp xuất khẩu thì tạm dừng kinh doanh hoặc bỏ trốn. Điều này góp phần làm giảm tính minh bạch và tin cậy trong quá trình hoàn thuế VAT cho các doanh nghiệp.

Nhằm tăng cường công tác quản lý hoàn thuế VAT và tránh thất thoát quỹ hoàn thuế của Nhà nước, cơ quan thuế cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để làm rõ tính hợp pháp của hồ sơ hoàn thuế. Đồng thời, việc kiểm tra xác minh đối với các hồ sơ có rủi ro cao cũng cần tuân thủ đúng nguyên tắc quản lý rủi ro quy định tại Luật Quản lý thuế.

Để xác định rõ nguồn gốc gỗ và đối phó với các hành vi gian lận, Tổng cục Thuế đã yêu cầu cơ quan thuế phân tích, đánh giá hồ sơ theo từng lô hàng và thực hiện kiểm tra, xác minh chọn mẫu. Nhờ công tác xác minh này, đã phát hiện có những hộ trồng rừng không được giao đất rừng và không bán gỗ cho doanh nghiệp thương mại, từ đó giúp đảm bảo tính minh bạch và đáng tin cậy trong nguồn gốc gỗ.

Tại cuộc họp báo Chính phủ, ông Nguyễn Đức Chi, thứ trưởng Bộ Tài chính, đã giải đáp về việc hoàn thuế VAT. Ông Chi nhấn mạnh cần xem xét từng trường hợp cụ thể để xác định nguyên nhân và trách nhiệm trong việc chậm hoàn thuế, từ đó cải tiến quy trình và đảm bảo yêu cầu nhanh, chính xác, phòng ngừa rủi ro và chống gian lận thuế.

Để giải quyết nhanh chóng tiến độ hoàn thuế VAT, Tổng cục Thuế đã rà soát các quy định liên quan đến đối tượng chịu thuế, không chịu thuế, thuế suất và điều kiện hoàn thuế VAT đối với hàng hóa xuất khẩu. Họ cũng đang tham khảo kinh nghiệm quốc tế để đảm bảo các quy định về đối tượng, điều kiện, hồ sơ và thủ tục hoàn thuế được thống nhất, chặt chẽ và hoàn thuế kịp thời. Đồng thời, tiếp tục kiến nghị cơ quan chức năng về điều kiện đăng ký kinh doanh để tránh tạo kẽ hở cho các đối tượng lợi dụng chính sách để trục lợi và gian lận tiền thuế.

Chính phủ và các cơ quan quản lý đang nỗ lực để giải quyết vấn đề hoàn thuế VAT một cách nhanh chóng và hiệu quả, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp ngành gỗ, trong việc chế biến và xuất khẩu sản phẩm. Đây là một dấu hiệu tích cực, và cần tiếp tục theo dõi và ủng hộ các biện pháp cụ thể để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong hoàn thuế VAT cho các doanh nghiệp.

Lâm Nghi