Thất nghiệp được coi là một vấn đề trung tâm trong xã hội hiện đại, là hiện tượng người có năng lực lao động không có cơ hội tham gia lao động xã hội, bị tách khỏi tư liệu sản xuất. Đại dịch Covid-19 kéo dài từ năm 2020 đến nay đã làm cho nhiều doanh nghiệp không còn sức chống đỡ và phải rời khỏi thị trường, hàng vạn lao động mất việc làm. Để giải quyết thất nghiệp, Chính phủ phải đưa ra nhiều chính sách và biện pháp khác nhau, trong đó chính sách bảo hiểm thất nghiệp được coi đó là biện pháp tối ưu nhằm bảo vệ người lao động phòng tránh thất nghiệp hoặc có các biện pháp hỗ trợ người thất nghiệp nhanh chóng tìm được việc làm mới.
Đảm bảo minh bạch, đúng đối tượng và đúng mục đích là những yếu tố quan trọng trong công tác quản lý bảo hiểm thất nghiệp. Hiện nay, tình trạng nợ đọng bảo hiểm thất nghiệp vẫn còn tồn tại và phức tạp, gây ảnh hưởng không nhỏ đến xã hội và người lao động. Để giải quyết vấn đề này, các biện pháp cần được thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tăng cường thông tin, tuyên truyền về bảo hiểm thất nghiệp.
Theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, số tiền nợ bảo hiểm thất nghiệp tăng lên từ năm 2017-2021. Mặc dù đã có nhiều biện pháp và hình thức kiểm soát tình hình nợ đọng bảo hiểm thất nghiệp được triển khai, nhưng từ năm 2019-2021, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, số lượng doanh nghiệp tạm dừng sản xuất và phá sản đã tăng lên. Điều này gây ra nhiều hệ lụy cho xã hội, như mất việc làm của người lao động và nợ ngân hàng, nợ viễn thông, nợ tiền điện, nước của doanh nghiệp. Việc tăng cường minh bạch và kiểm soát nợ đọng bảo hiểm thất nghiệp là rất cần thiết để đảm bảo quyền lợi của người lao động và sự ổn định của nền kinh tế.
Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng nợ đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội là do nhận thức hạn chế của người sử dụng lao động và người lao động về chế độ bảo hiểm thất nghiệp. Hiện nay, nợ đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp vẫn là vấn đề phổ biến trong các loại hình doanh nghiệp, từ các doanh nghiệp nhà nước đến các doanh nghiệp ngoài quốc doanh và có vốn đầu từ nước ngoài. Để giảm thiểu tình trạng này, cần tăng cường sự hiểu biết của người lao động và doanh nghiệp về bảo hiểm thất nghiệp thông qua công tác tuyên truyền và giáo dục. Đồng thời, cần tạo điều kiện tốt hơn để quản lý chi bảo hiểm thất nghiệp và tăng cường kết nối giữa người lao động và cơ quan quản lý để tránh việc trục lợi và bỏ sót trong quá trình thực hiện bảo hiểm thất nghiệp.
Cách mạng công nghệ 4.0 và hội nhập kinh tế quốc tế cũng đặt ra những thách thức mới trong công tác quản lý bảo hiểm thất nghiệp. Nền kinh tế và các ngành nghề, lĩnh vực khác sẽ chịu đựng nhiều cú sốc hơn, dẫn đến tăng số lượng người thất nghiệp. Bảo hiểm thất nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu biến động thu nhập và tiêu dùng của người lao động cũng như giảm thiểu tác động của cú sốc lên nền kinh tế. Do đó, việc nâng cao hiểu biết về bảo hiểm thất nghiệp và tạo cơ hội tăng cường quản lý chi bảo hiểm thất nghiệp là cần thiết. Các cơ quan quản lý có thể áp dụng ứng dụng công nghệ số để kết nối và chia sẻ dữ liệu về thuế, lao động, bảo hiểm và đầu tư, từ đó kiểm soát đối tượng và giảm chi phí trong quá trình thực hiện.
Bảo hiểm thất nghiệp là một trong những chính sách xã hội quan trọng, đóng vai trò trụ cột trong hệ thống an sinh xã hội, góp phần thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, đảm bảo ổn định chính trị-xã hội và phát triển kinh tế-xã hội. Để đạt được mục tiêu này, cần hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp và hệ thống tổ chức thực hiện. Hệ thống thực hiện bảo hiểm thất nghiệp cần liên kết chặt chẽ giữa các cơ quan và đơn vị thực hiện, đồng thời tận dụng giá trị cốt lõi của chính sách bảo hiểm thất nghiệp như việc tạo việc làm, quản trị thị trường lao động, đào tạo nghề và duy trì việc làm. Ngoài ra, cần tăng cường năng lực đội ngũ nhân sự thực hiện bảo hiểm thất nghiệp và đổi mới cơ chế tài chính để đảm bảo hoạt động thường xuyên và phòng ngừa thất nghiệp.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý bảo hiểm thất nghiệp cũng rất quan trọng. Cần đầu tư công nghệ thông tin để đảm bảo sự đồng bộ và cải thiện cách làm việc trong tổ chức thực hiện bảo hiểm thất nghiệp. Đặc biệt, việc hoàn thiện và nâng cấp phần mềm bảo hiểm thất nghiệp và xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất từ trung ương đến địa phương sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức thực hiện bảo hiểm thất nghiệp.
Ngoài ra, công tác tuyên truyền và thông tin về bảo hiểm thất nghiệp cũng cần được tăng cường. Việc thông tin và tuyên truyền về bảo hiểm thất nghiệp phải được thực hiện bài bản, chuyên nghiệp và đồng bộ. Cần sử dụng nhiều hình thức phong phú và phù hợp để truyền đạt thông tin về bảo hiểm thất nghiệp cho người sử dụng lao động và người lao động thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, các ấn phẩm và tổ chức tuyên truyền đối thoại trực tiếp với doanh nghiệp và người lao động.
Đảm bảo minh bạch, đúng đối tượng và đúng mục đích trong công tác quản lý bảo hiểm thất nghiệp là một nhiệm vụ quan trọng để đảm bảo quyền lợi của người lao động và sự ổn định của xã hội. Cần thực hiện các biện pháp như tăng cường tuyên truyền, ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiểu biết và liên kết giữa các cơ quan quản lý để đạt được mục tiêu này. Chỉ khi các yếu tố này được đảm bảo, công tác quản lý bảo hiểm thất nghiệp mới có thể đạt hiệu quả cao và góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Kha Linh
